نام علمي
Carica pubescens
نام لاتين
mountain papaya
دانستنیهای علمی
خانواده و جنس
Carica pubescens که در فارسی به «پاپایا کوهی» شناخته میشود، از خانواده Caricaceae و در همان جنس Carica با پاپایا معمولی قرار دارد. این گونه علفی-چوبی دارای ساقه نسبتاً نرم و مجوف است و حیات آن معمولاً چندساله است. برگها شبیه پاپایا اما کوچکتر و اغلب دارای کرکهای ریز سطحیاند.
منطقه بومی و پراکنش
زیستگاه بومی پاپایا کوهی، مناطق کوهستانی و نیمهکوهستانی آمریکای جنوبی است؛ بهویژه دامنههای آند در کلمبیا، اکوادور و بخشهایی از پرو. این گیاه بر خلاف پاپایا معمولی، به دماهای پایینتر و ارتفاعات بالاتر (گاه بالای 1500 متر) سازگار شده است. در سالهای اخیر برای کشت آزمایشی به برخی مناطق نیمهگرمسیری دیگر نیز منتقل شده است.
زیستگاه و بومشناسی
پاپایا کوهی معمولاً در حاشیه جنگلهای کوهستانی، شیبهای مرطوب و خاکهای غنی از مواد آلی رشد میکند. رشد آن در خاکهای با زهکشی خوب و بارندگی نسبتاً بالا بیشترین موفقیت را دارد. میوهها برای پرندگان و پستانداران کوچک منبع غذا هستند و در پراکنش بذر نقش مهمی ایفا میکنند.
تاریخچه و کاربردهای علمی
گزارشهای گیاهشناسی از سده نوزدهم، Carica pubescens را بهعنوان یک «پاپایا سردسیری» توصیف کردهاند. پژوهشها روی این گونه، بهویژه از نظر ژنتیک و سازگاری به سرما، اهمیت دارد؛ زیرا میتواند منبع ژنهای ارزشمند برای اصلاح نژادی پاپایاهای تجاری باشد.
![پاپایا کوهی]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
مرطوب
دماي مورد نياز
نواحی نیمه گرمسیری – گرمسیری خنک
خاک مورد نياز
خاک های غنی، هوموس دار با زهکش مطلوب
|
"پاپایا کوهی" یا "خربزه درختی کوهی" یکی از گونه های جنس Carica و از خانواده ی Caricaceae یا خربزه درختی است. این گیاه بومی ارتفاعات رشته کوه های آند در آمریکای جنوبی است که عمدتاً در ارتفاعات 1500 تا 3000 متر بالاتر از سطح دریا می روید. نام علمی دیگر این گونه Vasconcellea pubescens است.
این گیاه به صورت درختی کوچک یا درختچه ای همیشه سبز، کرکدار و سریع الرشد است که می تواند حدود 10 متر نیز طول داشته باشد. این گونه ی گیاهی یکی از والدین گونه ی هیبرید باباکو پاپایا (Babaco papaya) می باشد. ساقه ساده ،کلفت و اسفنجی بوده و بدون انشعاب می باشد. گاهی هم انشعاباتی بر روی ساقه به وجود می آید. برگ های گیاه به صورت انتهایی در بالای ساقه به وجود می آیند. این برگ ها دارای دمبرگ های طویلی می باشند.
گل های نر و ماده به صورت جدا از هم روی گیاهان مجزایی تولید می شوند یا اینکه یک گل می تواند دارای اندام های نر و ماده (دوجنسی) باشد، اگرچه بیشتر این گیاهان دوپایه می باشند. گل های نر روی ساقه هایی به طول 5 تا 7 اینچ تولید می شوند. گل های ماده از گل های نر بزرگتر بوده ولی روی ساقه های کوتاه تر و نازکتری تشکیل می شوند.
میوه ها حدود 6 تا 15 سانتیمتر طول و 3 تا 8 سانتیمتر نیز پهنا دارند. هر میوه دارای پنج شیار طولی است که از ابتدا تا انتهای آن را در بر می گیرد. میوه های نارس به رنگ سبز و میوه های رسیده به رنگ زرد تا نارنجی دیده می شوند. پالپ این میوه ها خوراکی بوده و مزه ای مشابه مزه ی خربزه درختی معمولی دارد و به صورت پخته شده یا خام به مصرف خوراکی می رسد. هر درخت ممکن است بیش از 50 تا 60 عدد میوه در هر فصل تولید کند.
بذر این گیاه سیاه رنگ بوده و به تعداد زیاد روی جدار تخمدان یا گوشت میوه قرار گرفته است. ماده ای شفاف و کمی ترش اطراف بذر را پوشانده است که در موقع کاشت بذر باید این ماده را از بین برد تا بذر جوانه بزند.
![mountain papaya]()
شرایط محیط رشد
شرایط رشدی این درختان همانند درختان خربزه درختی (پاپایا) معمولی است اما مقاومت آنها به سرما بیشتر از آنها است.
بهترین رشد را در آب و هوای نیمه گرمسیری – گرمسیری خنک با میانگین دمای سالیانه حدود 50 تا 75 درجه فارنهایت خواهند داشت. همچنین از بارندگی زیاد نیز لذت می برند.
بهترین خاک ها برای این گیاه خاک های غنی و هوموسی بوده که تقریباً مرطوب باشند به شرطی که از زهکشی خوبی بررخوردار باشند. خاک های ارگانیک و آلی و لومی را در آفتاب کامل نیز می پسندد. همچنین به دلیل داشتن ریشه های سطحی، به خاک های عمیقی نیاز دارند.
![Carica pubescens]()
مقابله به آفات پاپایا کوهی
آفات مهم Carica pubescens (پاپایا کوهی)
مهمترین آفات پاپایا کوهی شامل شتهها، مگس میوه، تریپس و کرمهای برگخوار هستند. شتهها با مکیدن شیره گیاهی باعث پیچیدگی برگ و انتقال ویروسها میشوند. مگس میوه لارو خود را داخل میوه قرار داده و سبب پوسیدگی داخلی میگردد. تریپس لکههای نقرهای روی برگ و کاهش رشد ایجاد میکند. کرمهای برگخوار سطح فتوسنتز را بهشدت کم میکنند.
روشهای کنترل آفات
کنترل تلفیقی (IPM) برای این گونه توصیه میشود. استفاده از تلههای زرد چسبنده برای شته و تریپس، تلههای پروتئینی و فرومونی برای مگس میوه و جمعآوری و دفن عمیق میوههای آلوده ضروری است. رهاسازی دشمنان طبیعی مانند کفشدوزکها برای شتهها مؤثر است. در صورت طغیان، مصرف حشرهکشهای کمخطر مانند صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی با رعایت دوره کارنس پیشنهاد میشود.
بیماریها و مدیریت آنها
بیماریهای شایع شامل سفیدک سطحی، پوسیدگی ریشه ناشی از قارچهای خاکزاد و ویروس موزاییک پاپایا است. تهویه مناسب، آبیاری منظم بدون غرقابی، ضدعفونی بستر کشت و استفاده از نهال سالم برای پیشگیری حیاتی است. برگها و میوههای شدیداً آلوده باید حذف و سوزانده شوند تا منبع آلودگی کاهش یابد.
![پاپایا کوهی]()
نحوه تکثیر پاپایا کوهی
تکثیر این گیاهان از طریق کشت بذرهای آنها صورت می گیرد. که در این صورت ممکن است گیاهان نر، ماده و یا دوجنسی تولید شود.
میوه ها، برگ ها، و حتی شیره ی آن دارویی بوده و استفاده دارویی دارد. پاپاین یک ترکیب اصلی شیره و میوه خربزه درختی بوده که با جوشاندن و عصاره گیری و آبگیری آن در صنعت استفاده می شود. خربزه درختی منبعی غنی از آنتی اکسیدان هایی مانند کاروتن، ویتامین C، فلانووئید، ویتامین های B، فولات و اسید پانتوتنیک و همچنین مواد معدنی نظیر پتاسیم، منیزیم و فیبر می باشد. از ابتلاء به سرطان روده جلوگیری می نماید. بعلاوه پاپایا حاوی، پاپین، آنزیمی برای هضم، درمان آسیب هایی که در ورزش بوجود می آید و آلرژی می باشد. حفاظت در مقابل بیماریهای قلبی، تقویت دستگاه گوارش، تاثیرات ضد التهابی و حفاظت از سیستم ایمنی از دیگر خواص این میوه با ارزش می باشد.