راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل اختر

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل اختر
گل اختر رقم **Canna ‘Wyoming’** (از جنس *Canna*) یک گیاه زینتی گرمادوست با شاخ‌وبرگ درشت و گل‌آذین‌های نمایان است که برای فضای سبز و کاشت توده‌ای در اقلیم‌های گرم تا معتدل کشت می‌شود. این رقم از نظر تبار ژنتیکی به هیبریدهای باغی کانا تعلق دارد و همانند سایر کاناها از طریق ریزوم رشد می‌کند. در ادامه، ویژگی‌های اصلی آن آمده است:

## شرایط دما، رطوبت و نور محیط رشد
- **دما:** رشد بهینه در دماهای گرم (حدود 20–30°C)؛ به سرما و یخبندان حساس است و در مناطق سرد باید ریزوم‌ها در زمستان محافظت یا از خاک خارج شوند.
- **رطوبت:** رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا را می‌پسندد؛ خاک همیشه کمی مرطوب (نه غرقابیِ طولانی) بهترین عملکرد را می‌دهد.
- **نور:** **آفتاب کامل** تا نیم‌سایه روشن؛ برای گلدهی پرحجم، آفتاب کامل توصیه می‌شود.

## بومی و زیستگاه
- *Canna* به‌طور کلی **بومی نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری قاره آمریکا** است (به‌ویژه آمریکای مرکزی و جنوبی).
- رقم **‘Wyoming’** یک **رقم اصلاح‌شده باغی** است و زیستگاه طبیعی مستقل ندارد؛ اما در شرایط مشابه زیستگاه‌های گرم و مرطوب، کنار آبگیرها/باغ‌ها و خاک‌های غنی خوب رشد می‌کند.

## خصوصیات ظاهری اندام گیاه
- **فرم رشد:** علفیِ چندساله با **ریزوم**‌های زیرزمینی.
- **برگ:** پهن، بزرگ و کشیده، معمولاً با تون‌های **برنزی/ارغوانی تیره** (از شاخصه‌های این رقم).
- **گل:** گل‌ها در خوشه‌های انتهایی، در طی فصل گرم؛ رنگ غالب در ‘Wyoming’ معمولاً **نارنجی تا نارنجی مایل به قرمز** و بسیار جلب‌توجه‌کننده است.
- **ارتفاع:** بسته به شرایط رشد معمولاً حدود **1 تا 1.5 متر** (گاه بیشتر).

## نام رایج محلی در ایران و جهان
- **در ایران:** «**گل اختر**» (گاهی «کانا» نیز گفته می‌شود).
- **در جهان:** “**Canna lily**” یا به‌اختصار “**Canna**”؛ برای این رقم: “**Canna ‘Wyoming’**”.

## کاربرد شاخص دارویی یا صنعتی
این رقم عمدتاً **زینتی** است و به‌طور ویژه به کاربرد دارویی/صنعتی شناخته‌شده‌ای شهرت عمومی ندارد.

Nargil_Canna Wyoming
نام علمي
Canna Wyoming
نام لاتين
Canna Lily
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

گل اختر گونه از گیاهان گلدار از جنس Canna است. این جنس دارای نوزده گونه است. این گیاه از خانواده Cannaceae بومی مناطق استوایی است ولی امروزه در بیستر مناطق نیمه گرمسیری ومعتدل جهان کشت میشود و ارزش زینتی دارد.

این گونه دارای شاخ و برگ های بزرگ و زیاد میباشد و به عنوان یک گیاه باغی تبدیل شده است.

نام گل اختر از کلمه سلتیکی آمده و مشتق شده از نیشکر یا نی است.

گل اختر

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه گل اختر
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  گل اختر
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  گل اختر
20 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  گل اختر
خاك سبك و غني از مواد آلي و مرطوب

ريشه اين گياه به شكل ريزوم بوده (ریزوم اندامی است که مواد غذایی ساخته شده در برگ را در خود ذخیره می کند و هر بار که قسمت هوایی به هر دلیل از بین برود گیاه مجددا به کمک مواد ذخیره ایی ریزوم رشد میکند اما اگر چند بار این عمل یعنب حذف بخش خوایی تکرار شود ذخیره ریزوم هم تمام شده و گیاه کلا نابود می شود) و داراي برگهاي پهن و سرنيزه اي به رنگ سبز _ ارغواني و بسيار جذاب مي باشد كه پس زمينه خوبي براي گياه علفي زينتي كه داراي برگهاي شمشيري هستند به شمار مي رود. در اواخر تابستان گلهاي زرد _ نارنجي آن روي گل آذين هاي سنبله ظاهر مي شوند. باز شدن گلها تا اواسط پاييز ادامه مي يابد.

بوتة گل اختر پُر پُشت به بلندی 70 تا 120 سانتیمتر با برگهای خیلی پهن سبز یا سبز مایل به ارغوانی است که از میان آن ساقه های متعدد که منتهی به چندین گل درشت یا خیلی درشت به رنگهای قرمز ، سفید ، زرد ، ابلق ، زردآلوئی ، زرد طلائی ، خال خال یا راه راه میشود بیرون میآید

Indian shot Wyoming

شرایط محیط رشد

آنها می بایست حداقل 6 تا 8 ساعت از نور خورشید به طور متوسط ​​در طول تابستان بهره ببرید.

گل اختر نیاز به مکان آفتابي، خاك سبك و غني از مواد آلي كه مرتباً مرطوب نگهداشته شده دارد و بهتر است با كود مايع تقويت شود. در اوايل زمستان كه برگهاي گياه خشك و سياه شدند ريزومها را از خاك درآورده و آنها را در مكاني خنك درون كمپوست كمي مرطوب نگهداري مي كنند تا چروكيده نشوند. ريزومها را در بهار مي توان در هواي آزاد كاشت.

گل اختر دارای گلهای متعدد به رنگهای مختلف میباشد و برای حاشیه کاری و تشکیل تپه گلها یا تک کاری میان تپه گل یا چمن زار قابل توجه است . کاشتن اقسام اصلی و اولیة این گل امروز تقریبأ متروک شده و فقط آنها را یا نزد اشخاصی که مجموعه ای از اقسام مختلف آن را دارند یا در گلکاریهای درجه دوم و سوم میتوان دید

چون گیاه اختر طاقت سرمای زمستان را در مناطق سرد و معتدل ندارد بمجرد شروع اولین سرما و یخبندان بوته های آنرا سرما زده برگها در حالت سبزی پلاسیده و خراب میشوند ، همان زمان باید ساقه های آنرا از سطح زمین بریده ریشه های بوته را که ساقه زیر زمینی گوشتی است از خاک بیرون آورده دو سه روز آنها را در محل سایه و هواگیر در معرض هوا قرار داد تا رطوبت زیادی خود را از دست بدهند ، سپس آنها را در زیر زمین یا انبار خشک و گرمی که محفوظ از یخ زدن باشد زیر ماسه خشک بگذارند .

راحتترین و بهترین روش نگهداری و انبارداری ریزومهای گل اختر به این صورت است که ریزومها را از 20 سانتیمتری سطح خاک قطع کرده (بدلیل آسیب و بیماریهای قارچی ناشی از آن، بالاتر از ریزوم قطع میکنند) و سپس یک گودال به عمق 70 سانتیمتر تا یک متر حفر کرده و داخل آن را ماسه میریزیم (ماسه قبلا با قارچ کش مخلوط و خشک شده باشد) بعد ریزومها را داخل گودال میگذاریم باید توجه داشته باشیم گودال در محل آبگیر قرار نداشته باشد تا آب باران وارد آن نشود بهتر است روی آن را پلاستیک بکشیم.

در فصل بهار ریزومهای اختر را درآورده و بهتر است همان زمان ریزومها جدا شوند و سپس کاشته شوند. (قسمتی از ریزوم اختر به همراه یک یا چند جوانه)

Canna Wyoming

مقابله به آفات گل اختر

آفات رایج در Canna Wyoming

شپشک‌ها، شته‌ها و کنه‌های ریز از مهم‌ترین آفات گل اختر هستند. این حشرات با مکیدن شیره گیاه باعث زردی برگ، کاهش رشد و پیچ‌خوردگی می‌شوند. برای کنترل، ابتدا شست‌وشوی منظم برگ‌ها با آب و حذف دستی بخش‌های شدیداً آلوده توصیه می‌شود. در صورت تداوم، استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن ولک به‌صورت محلول‌پاشی روی سطح و زیر برگ‌ها موثر است. جلوگیری از ازدحام گیاهان و تهویه مناسب محیط، جمعیت آفات را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

لکه برگی قارچی، پوسیدگی ریشه و ساقه از بیماری‌های شایع Canna Wyoming هستند که اغلب در شرایط رطوبت بالا و زهکشی ضعیف ایجاد می‌شوند. علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ، پژمردگی ناگهانی و بوی نامطبوع از ناحیه ریشه است. استفاده از بستر کاشت با زهکشی خوب و پرهیز از آبیاری بیش از حد، مهم‌ترین راه پیشگیری است. در صورت مشاهده علائم، حذف برگ‌ها و ریزوم‌های آلوده و ضدعفونی ابزار باغبانی ضروری است. محلول‌پاشی قارچ‌کش‌های مناسب (مانند کاپتان یا مانکوزب) طبق دستور بر روی برگ‌ها می‌تواند گسترش بیماری را مهار کند.

مدیریت تلفیقی و پیشگیری

بهداشت محیط، پایش منظم گیاه و تقویت تغذیه‌ای، پایه مدیریت آفات و امراض گل اختر است. استفاده از نهال‌های سالم، پرهیز از کاشت متراکم، حذف به‌موقع برگ‌های خشک و آبیاری در اوایل روز برای خشک شدن سریع برگ‌ها، احتمال آلودگی را کم می‌کند. ترکیب روش‌های مکانیکی (هرس و شست‌وشو)، بیولوژیک (تشویق دشمنان طبیعی شته‌ها) و شیمیایی در صورت لزوم، بالاترین سطح حفاظت را برای Canna Wyoming فراهم می‌سازد.

گل اختر

نحوه تکثیر گل اختر

بخش مناسب برای تکثیر گیاه اختر یک ریزوم بسیار جوان، فعال و مرتب در حال جوانه زدن است بنابراین میتوان با قطعه کردن ریزوم که یک یا چند جوانه داشته باشد گل اختر را تکثیر گردد. ازدیاد گل اختر از طریق تقسیم در فصل بهار و کاشت بذر در فصل زمستان در دمای 20 درجه سانتیگراد یا بیشتر امکانپذیر است. چون گیاه اختر طاقت سرمای زمستان را در مناطق سرد و معتدل ندارد به محض شروع اولین سرما و یخبندان بوته های آن را سرما زده و برگها در حالت سبزی پلاسیده و خراب میشوند. همان زمان باید ساقه اختر را از خاک بیرون آورده و دمهای آن را از سطح زمین بریده ریشه های بوته را که ساقه زیرزمینی گوشتی است در معرض هوا قرار داد تا رطوبت زیادی خود را از دست بدهد و سه روز آنها را در محلی سایه و هواگیر قرار دهید سپس آنها را در زیرزمین یا انبار خشک که محقوظ از یخ زدن باشد زیر ماسه خشک بگذارید.

ریزومهای اختر را در ناحیه کرج آبان ماه از خاک دراورده در محلی که از سرمای شدید مصون باشد تا آغاز فصل بهار سیلو میکنند برگهای پهن اختر در اطراف ساقه گل دهنده که تا 5/1 متر رشد و نمو میکنند به تدریج در بهار ظاهر میشوند و در تابستان خوشه های درشت گل اختر به رنگهای سرخ، نارنجی، زرد و غیره نمودار میشوند.

Indian shot Wyoming

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

گل اختر را یکی از غنی ترین منابع نشاسته در جهان می دانند.

راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - گل اختر

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس کانا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گُل اختر و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.37 از ۵، بر اساس 91 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

میترا محمدی 1393/06/08
با سلام
من یک گلدان گل اختر از نمایشگاه خریدم ولی نمیدانم از دو گل اختر مذکور در فهرستتان کدام نوع است چون روش تکثیرشان بایکدیگر فرق دارد چگونه میتوانم بدونم کدام نوع است تا بتونم تکثیرش کنم؟
با تشکر
رهی 1391/06/13
آیاامکان نگهداری این گل در گلدان و در آپارتمان با نور جنوبی در فصل زمستان وجود دارد. من این گل را از گیلان به تهران آوردم و یک ماهی است در منزل نگهداری میکنم رشد خوبی دارد با نوشته های شما نگران شدم در زمستان به چه صورت می شود
حسین اسماعیل نیا 1394/04/13
با سلام پارسال چند عدد گل اختردرباغچه حیاط کاشتم امسال گل داد ولی هم زود پژمرده شد وهم الان برگها حالت حاشیه خشکی گرفتن می خواستم بدونم این حاشیه خشکی میتونه از گرمای شدید منطقه باشه وراهکارش چیه؟ممنون
رضا حافظی 1393/01/14
سلام میشه لطفا در مورداختر پا کوتاه ونحوه نگهداریش توضیح بدین
m.husef husef 1392/04/10
با سلام و تشکر از مطالب خوبتون
من یه گلدان دارم توش پیاز اختر کاشتم و الان برگهایش سبز وبلند شده منتهی نوک برگها حالت سوخته پیدا کرده،جاش توی تراس خانه شمالیه و نو خوبی داره منتهی توی سایه گذاشتمش و یک روز در میان ابیاری میکنم،کود کریستالون سبز هم میدم دوهفته یکبار البته تا الان گل نداده.میشه لطفا راهنماییم کنید

ثبت پرسش یا نظر جدید