راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - اختر

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1391/04/11
راهنمای نگهداری و پرورش گل و گیاهان زینتی - اختر
گیاه اختر (*Canna generalis*) یک گیاه زینتی علفیِ چندساله با ریزوم‌های زیرزمینی است که در ایران نیز با نام رایج «اختر» شناخته می‌شود و در جهان غالباً با نام‌های **Canna lily** یا **Garden canna** معرفی می‌گردد. این گیاه در **نور کامل تا نیم‌سایه** بهترین رشد و گلدهی را دارد (کمبود نور باعث کاهش گلدهی می‌شود). دمای مناسب آن عموماً **گرم و معتدل** است؛ سرما و یخبندان به اندام‌های هوایی آسیب می‌زند و در مناطق سرد معمولاً ریزوم‌ها را برای زمستان محافظت یا از خاک خارج می‌کنند. به **رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا** و آبیاری منظم علاقه‌مند است، اما خاک باید **غنی و با زهکشی مناسب** باشد تا ریزوم‌ها دچار پوسیدگی نشوند.

از نظر ریخت‌شناسی، ساقه‌ها راست و نسبتاً ضخیم‌اند و برگ‌ها **بزرگ، پهن و نیزه‌ای تا بیضوی** با رگبرگ‌های مشخص بوده و گاهی ته‌رنگ‌های سبز تیره تا متمایل به برنزی دارند. گل‌آذین انتهایی و نمایشی است و گل‌ها در رنگ‌های متنوع (زرد، نارنجی، قرمز و گاه دورنگ) ظاهر می‌شوند و ارزش اصلی گیاه به دلیل **زیبایی گل و برگ** است. کاربرد اصلی *Canna* در ایران و جهان **فضای سبز و کاشت توده‌ای** در باغ‌ها و پارک‌هاست؛ از نظر دارویی شهرت گسترده‌ای مانند برخی گیاهان دارویی کلاسیک ندارد، اما در برخی منابع به استفاده‌های سنتی محدود اشاره شده و برخی گونه‌های جنس *Canna* به‌طور جانبی برای **نشاسته ریزومی** (در گونه‌های دیگر) شناخته می‌شوند.

Nargil_Canna Generalis
نام علمي
Canna Generalis
نام لاتين
Indian shot Wyoming
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

Canna Generalis بومی جنوب شرقی ایالات متحده و آمریکای مرکزی و آنتیل است. این گونه شاخص بومی استوایی مرکزی و جنوبی امریکا است. گونه های دو رگه ی مختلف در تالاب های نیمه گرمسیری و گرمسیری سراسر جهان مشاهده میشوند.

خانوادهٔ گُل اختر، گیاهانی هستند تک لپه‌ای ، دارای برگ‌های بزرگ با آرایش مارپیچی ، یک درمیان ، بدون ناخنک؛ گُل‌آذین انتهائی خوشه یا سُنبله ، گل‌های دوتائی ، نر و ماده ، ۳ گلبرگ پیوسته ، یک پرچم گلبرگ مانند و پرچم‌های نازای گلبرگ مانند نیم بساک ، ۳ برچهٔ پیوسته ، تخمدان پائینی ، خامهٔ گلبرگ مانند ، تعداد زیادی تخمک ، تمکن محوری و میوهٔ کپسول. بومی نواحی مدیترانه‌ای و گرمسیری آمریکا

گل اختر

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه اختر
خیلی زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  اختر
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  اختر
30 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  اختر
خاک هوموسی و کم شنی زهکشی شده


ساقه و ریزوم

اختر (Canna generalis) گیاهی علفی و چندساله است که از ریزوم‌های گوشتی و ضخیم رشد می‌کند. ریزوم‌ها معمولاً منشعب، زرد تا کرم‌رنگ درون بافت و دارای جوانه‌های متعدد هستند و نقش اصلی در ذخیره مواد غذایی و تجدید رویش را دارند. ساقه‌های هوایی راست، نسبتاً استوانه‌ای و گاهی اندکی پوشیده از غلاف برگ‌ها هستند و بسته به رقم می‌توانند حدود 60 تا 200 سانتی‌متر ارتفاع بگیرند.


برگ‌ها

برگ‌ها بزرگ، پهن و نیزه‌ای تا بیضوی-کشیده هستند و سطحی صاف و براق دارند. پهنک برگ معمولاً 20 تا 60 سانتی‌متر طول و 10 تا 30 سانتی‌متر عرض دارد و رگبرگ میانی برجسته و واضح است. رنگ برگ‌ها از سبز روشن تا سبز تیره متغیر بوده و در برخی ارقام به برنزی، ارغوانی تیره یا دارای رگه‌ها و لکه‌های قرمز-قهوه‌ای دیده می‌شود. برگ‌ها اغلب به صورت متناوب و با آرایش مارپیچی روی ساقه قرار می‌گیرند و غلاف برگ، ساقه را تا حدی می‌پوشاند.


گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها در انتهای ساقه به شکل خوشه یا پانیکول متراکم ظاهر می‌شوند. گل‌ها درشت و نمایشی‌اند و رنگ آن‌ها می‌تواند زرد، نارنجی، قرمز، صورتی یا دورنگ باشد. آنچه شبیه گلبرگ دیده می‌شود عمدتاً استامینودهای پهن و گلبرگ‌مانند است که ظاهر موج‌دار یا چین‌خورده ایجاد می‌کند. قطر هر گل معمولاً حدود 5 تا 10 سانتی‌متر است.


میوه و بذر

میوه کپسول نسبتاً گرد تا بیضوی و گاهی خاردار است. بذرها سیاه، بسیار سخت و تقریباً کروی هستند و اندازه‌ای در حدود 5 تا 8 میلی‌متر دارند.

Canna Lily

شرایط محیط رشد

نور : Canna Generalis خورشید کامل با سایه جزئی را ترجیح می دهد.

رطوبت : اختر نیازمند خاک حاصلخیز و مرطوب است و حتی در شرایط باتلاقی رشد میکند. آنها می توانند در خاک معمولی باغچه نیز رشد کنند اما به آبیاری منظم نیاز دارند.

سرسختی : مناطق 8-12 USDA . نیازمند محیطی با درجه حرارت 25 تا 40 درجه سانتیگراد میباشند. اما می توانند در مناطق سردتر رشد کنند به شرط محافظت از آنها با یک لایه ضخیم از مالچ.

Canna Generalis

مقابله به آفات اختر

ساقه گیاه در آب و هوای سرد ، ممکن است مستعد ابتلا به پوسیدگی است.

گل اختر حساس به یخ زدگی است. (حداقل دما 10 تا 15 درجه سانتی گراد ) در زمستان آن را در گلخانه نگهداری نمایید.

گل اختر

نحوه تکثیر اختر

تکثیر با تقسیم کردن قطعات ساقه با آسانی تکثیر میشوند.


مروری بر تولیدمثل در اختر (Canna generalis)

اختر یک گیاه زینتی رایج در باغ و گلدان است و در عمل بیشتر به‌صورت رویشی تکثیر می‌شود، زیرا هم سریع‌تر به گیاه بالغ می‌رسد و هم صفات رقم (رنگ و فرم گل) را دقیق‌تر حفظ می‌کند. تولیدمثل جنسی از طریق بذر نیز ممکن است، اما یکنواختی کمتری دارد.


تکثیر رویشی با تقسیم ریزوم (روش اصلی)

اختر دارای ریزوم‌های گوشتی زیرزمینی است و متداول‌ترین روش تکثیر، تقسیم ریزوم در اواخر زمستان تا اوایل بهار یا پس از پایان گلدهی است. هر قطعه باید حداقل یک تا دو جوانه فعال (چشم) و بخشی از ریشه‌های فرعی داشته باشد. برای کاهش پوسیدگی، برش‌ها با ابزار تمیز انجام شده و می‌توان سطح زخم را کمی خشک کرد، سپس در بستر سبک و گرم کاشت.


تکثیر از بذر (تولیدمثل جنسی)

میوه‌های اختر بذرهای سیاه و بسیار سخت تولید می‌کنند. به دلیل سختی پوسته، جوانه‌زنی معمولاً با خراش‌دهی (اسکاریفیکیشن) یا خیساندن در آب گرم بهبود می‌یابد. بذرها در دمای گرم (حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) در بستر مرطوب کاشته می‌شوند. این روش برای تولید ارقام جدید یا تکثیر انبوه ارزان مناسب است، اما گیاهان حاصل ممکن است از نظر صفات گلدهی متفاوت باشند.


تکثیر با کشت بافت (روش تخصصی)

در تولید تجاری، کشت بافت از مریستم یا جوانه‌ها برای تکثیر سریع و نسبتاً عاری از بیماری به‌کار می‌رود. این روش نیازمند محیط استریل و تجهیزات آزمایشگاهی است و در خانه معمولاً انجام نمی‌شود.

Canna Lily

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين جنس :

آشنایی با جنس کانا و همه گونه های آن


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره گُل اختر و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 4.43 از ۵، بر اساس 30 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

علی نجم 1392/07/03
با سلام از سایت زیبا و مفید نارگیل
من تقریبا دو هفته پیش سه عدد اختر را با پیاز و برگ هایش از جایی به گلدان هایم انتقال دادم.اما کم کم برگ های آن خشک شده و فقس ساقه ی آن به صورت سبز باقی مانده است.گیاه نه خشک می شود و نه حرکت و رشدی مینماید.جابجا کردن اختر در این فصل سال آیا صحیح است؟به نظر شما اختر های من دوباره شروع به رشد می کنند؟
میترا محمدی 1393/06/15
با سلام
من برای تکثیر این گیاه ،یکی از جوانه های کناری گیاه اصلی را که خوب رشد کرده بود از انتهای ساقه ،درست از روی سطح خاک بریدم و در خاک کاشتم ولی خیلی زود زرد و پژمرده شد و مانند یک گیاه ازبین رفته شد ،آیا این قلمه ممکن است سرحال شود؟
با تشکر

ثبت پرسش یا نظر جدید