این گیاه با نام علمی Caesalpinia bonduc و نام مرسوم (Grey Nicker) که به فارسي قیصالبینیا بوندوق (لوبیای دریایی خاردار) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی مناطق گرمسیری سراسر جهان؛ شامل سواحل آفریقا، جنوب و جنوبشرق آسیا، استرالیا، کارائیب و آمریکای مرکزی و جنوبی؛ معمولاً در مناطق ساحلی، جنگلهای گرمسیری و بوتهزارهای نزدیک دریا رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک شنی سبک تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به شوری و خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8
دانستنیهای علمی
نام علمي
Caesalpinia bonduc
ردهبندی و نامشناسی
قیصالبینیا بوندوق با نام علمی Caesalpinia bonduc گونهای از تیرهٔ Fabaceae (باقلاییان) و زیرتیرهٔ Caesalpinioideae است. این گیاه در گذشته در سردهٔ Caesalpinia قرار میگرفت، اما در برخی سامانههای نوین به سردهٔ Guilandina منتقل شده است و به نام Guilandina bonduc نیز شناخته میشود. نامهای رایج انگلیسی آن Gray nicker، Fever nut و Knicker nut است. دانههای سخت، کروی و خاکستریرنگ آن باعث شده به «لوبیای دریایی خاردار» شهرت یابد.
ویژگیهای گیاهشناسی
قیصالبینیا بوندوق یک درختچهٔ خاردار، پیچنده یا بالارونده است که اغلب به صورت تودههای انبوه رشد میکند. برگها شانهای مرکب و دارای رگههای ریز و انبوه خاردارند. میوهها غلافی ضخیم و پوشیده از خارهای قویاند که درون آنها چند دانهٔ کروی بسیار سخت جای دارد. ساختار مکانیکی دانهها و پوستهٔ بسیار ضخیم آنها نمونهای شاخص از سازگاری برای پراکنش درازمدت و مقاومت در برابر نمک و امواج دریا است.
پراکنش جغرافیایی و زیستگاه
زادبوم اصلی این گونه نواحی ساحلی و نیمهگرمسیری در آفریقا، آسیا و قارههای حاشیهٔ اقیانوس هند و اقیانوس اطلس است. این گیاه بهویژه در تپههای ماسهای ساحلی، حاشیهٔ جنگلهای مانگرو و بسترهای شنی و سنگریزهای رشد میکند. دانهها روی سطح دریا شناور مانده و توسط جریانهای اقیانوسی در فواصل بسیار دور پراکنده میشوند، به همین دلیل در جزایر دورافتادهٔ استوایی نیز گزارش شدهاند.
تاریخچه و اهمیت علمی
شرحهای اولیهٔ قیصالبینیا بوندوق در متون گیاهشناسی قرون هفدهم و هجدهم میلادی، آن را به عنوان گیاهی دارویی مناطق استوایی معرفی کردهاند. به سبب دانههای شناور و سخت، این گونه یکی از مدلهای کلاسیک برای مطالعهٔ پراکنش دریایی بذر و سازگاریهای مورفولوژیک مرتبط با آن است. در فلورهای دارویی سنتی هند، آفریقا و خاورمیانه نیز بارها ذکر شده و این پیشینهٔ استفادهٔ سنتی، امروزه مبنای پژوهشهای فارماکولوژیک مدرن دربارهٔ متابولیتهای ثانویهٔ آن است.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی گیاه Caesalpinia bonduc
Caesalpinia bonduc یک درختچه بالارونده خاردار است که معمولاً ۲ تا ۶ متر ارتفاع میگیرد. شاخهها به شدت منشعب و پوشیده از خارهای خمیده و محکم هستند که گیاه را در برابر چرای جانوران محافظت میکند. پوست ساقه خاکستری تا قهوهای و نسبتاً زبر است.
ساقه و خارها
ساقهها استوانهای، چوبی و نسبتاً انعطافپذیرند و قابلیت پیچیدن روی درختان مجاور را دارند. خارها کوتاه، تیز، زرد تا قهوهایرنگ و در فواصل نسبتاً منظم روی ساقه و رگبرگهای اصلی برگ پراکندهاند. وجود خارها از شاخصترین ویژگیهای ظاهری این گونه است.
برگها
برگها شانهای دوبار شانهای (بیپینه) و بسیار بزرگ، به طول حدود ۱۵ تا ۳۰ سانتیمتر هستند. هر برگ از ۶ تا ۱۲ جفت محور فرعی و هر محور فرعی از چندین جفت برگچه تشکیل شده است. برگچهها بیضوی تا مستطیلی، نوکتیز، به طول حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر و به رنگ سبز تیره در سطح فوقانی و سبز کمرنگ در سطح زیریناند.
گلها
گلها کوچک، زرد درخشان و خوشهای شکل هستند و در خوشههای انتهایی یا جانبی ظاهر میشوند. هر گل دارای پنج گلبرگ نابرابر است که گلبرگ بالایی قدری بزرگتر و گاهی دارای لکه نارنجی است. پرچمها بیرونزده و به رنگ زرد تا نارنجی روشن بوده و منظرهای زینتی ایجاد میکنند.
میوه و دانه
میوه به صورت نیام (غلاف) سفت و متورم است که سطح آن پوشیده از خارهای کوتاه و سخت میباشد. رنگ میوه در ابتدا سبز و در زمان رسیدگی قهوهای متمایل به خاکستری است. دانهها کروی تا تخممرغی و به رنگ خاکستری فلزی یا خاکستری مایل به آبی، بسیار سخت و براق هستند و قطر آنها حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتیمتر است.
شرایط نگهداری قیصالبینیا بوندوق (لوبیای دریایی خاردار)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک شنی سبک تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ مقاوم به شوری و خشکی؛ ترجیحاً خاک خنثی تا کمی قلیایی؛ pH حدود 6.5 تا 8
|
معرفی کلی شرایط محیطی قیصالبینیا بوندوق
قیصالبینیا بوندوق (لوبیای دریایی خاردار) گیاهی گرمسیری و مقاوم است که به نور و گرمای زیاد نیاز دارد و در سواحل شنی و مناطق نیمهخشک بهخوبی رشد میکند. شناخت دقیق شرایط مناسب، کلید پرورش موفق این گونه است.
دما و اقلیم مناسب
این گیاه بومی مناطق گرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد بهترین رشد را دارد. دمای زیر ۱۵ درجه رشد را کند و یخبندان میتواند به شدت به آن آسیب بزند. در مناطق سرد لازم است در گلدان و محیط محافظتشده نگهداری شود.
نور و شدت تابش
قیصالبینیا بوندوق به آفتاب کامل نیاز دارد و روزانه حداقل ۶ تا ۸ ساعت نور مستقیم خورشید را ترجیح میدهد. در سایهٔ زیاد، برگها کشیده و گلدهی و تشکیل بذر کاهش مییابد. در مناطق بسیار گرم، کمی سایه در بعدازظهر میتواند از سوختگی برگها جلوگیری کند.
آب، رطوبت و تحمل خشکی
این گیاه نسبتاً مقاوم به خشکی است و برای مناطق با بارش کم مناسب است. آبیاری باید عمیق اما با فواصل نسبتاً زیاد انجام شود تا خاک بین دو آبیاری کمی خشک شود. ماندابی شدن و رطوبت دائمی خاک، ریشهها را مستعد پوسیدگی میکند. رطوبت هوای متوسط کفایت میکند و نیاز به مهپاشی مداوم ندارد.
خاک، زهکشی و شوری
قیصالبینیا بوندوق در خاکهای شنی تا شنیرسی با زهکشی عالی بهترین عملکرد را دارد. خاک سنگین و رسیِ بدون زهکشی برای این گیاه نامناسب است. نسبت بالای شن، وجود مواد آلی متوسط و pH نزدیک به خنثی تا کمی قلیایی ایدهآل است. این گیاه تا حدی شوری خاک را تحمل میکند، به همین دلیل در نوارهای ساحلی نیز قابل کشت است.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :