۱۴۰۴ ششم دی

درخت باران جامائیکایی

این گیاه با نام علمی Brya ebenus و نام مرسوم (Jamaican Rain Tree) که به فارسي درخت باران جامائیکایی ناميده ميشود، گياهي از خانواده Leguminosae بومي بومی کارائیب، به‌ویژه جامائیکا و بخش‌هایی از کوبا؛ جنگل‌های گرمسیری خشک و نیمه‌خشک مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک‌های شنی تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های آهکی و نسبتاً فقیر؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

دانستنیهای علمی

رده‌بندی و جایگاه تبارشناختی

Brya ebenus گونه‌ای چوبی از تیرهٔ لگومینوزه (Fabaceae) و زیرتیرهٔ Faboideae است. این گیاه به سردهٔ Brya تعلق دارد که تنها چند گونهٔ محدود در کارائیب را دربرمی‌گیرد. این درخت نمونه‌ای کلاسیک از تطابق لوبیاسانان چوبی با زیستگاه‌های گرم و نسبتاً خشک است و از نظر ریخت‌شناسی، گذار میان درختچه‌های خاردار و درختان زینتی استوایی را نشان می‌دهد.

منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی

خاستگاه اصلی Brya ebenus جزیرهٔ جامائیکا در حوضهٔ کارائیب است و حضور طبیعی آن در هاوانا و برخی جزایر مجاور نیز گزارش شده است. این گونه در دامنه‌های آهکی، تپه‌های کم‌ارتفاع و حاشیهٔ جنگل‌های نیمه‌خشک رشد می‌کند. پراکنش امروزی آن علاوه بر کارائیب، به‌صورت کشت‌شده در فلوریدا، آمریکای مرکزی و برخی نواحی مدیترانه‌ای نیز مشاهده می‌شود، هرچند جمعیت‌های خارج از کارائیب عمدتاً غیربومی و وابسته به کشت انسانی‌اند.

زیستگاه و بوم‌شناسی

زیستگاه طبیعی Brya ebenus شامل خاک‌های سنگلاخی و نسبتاً فقیر، عمدتاً بر بسترهای آهکی با زهکشی عالی است. این گونه نسبت به خشکی متحمل بوده و با برگ‌های کوچک و شاخه‌های ریزبرگ، اتلاف آب را به حداقل می‌رساند. هم‌خانواده بودن با سایر حبوبات به آن امکان همزیستی با باکتری‌های تثبیت‌کنندهٔ نیتروژن را می‌دهد که نقش مهمی در غنای موضعی خاک در اکوسیستم‌های کم‌حاصل دارد.

تاریخچهٔ علمی و کاربردهای پژوهشی

Brya ebenus از سدهٔ هجدهم میلادی در گزارش‌های گیاه‌شناسان اروپاییِ فعال در کارائیب ثبت شد. چوب بسیار سخت و متراکم آن موجب جلب توجه زودهنگام پژوهشگران شد، زیرا از نظر دوام و بافت با آبنوس‌ها مقایسه می‌شد. این درخت در مطالعات چوب‌شناسی استوایی و تحقیق دربارهٔ سازگاری درختان چوب‌سخت با تنش خشکی به‌عنوان گونهٔ مدل به‌کار رفته است. توصیف‌های تاکسونومیک کلاسیک آن در فلور کارائیب، پایهٔ طبقه‌بندی سردهٔ Brya در فلور جهانی به‌شمار می‌رود.

خصوصیات - معرفی

ریخت‌شناسی کلی Brya ebenus

درخت Brya ebenus که به «درخت باران جامائیکایی» مشهور است، درختچه‌ای تا درختی کوچک با قامت معمولاً ۵ تا ۱۲ متر است. فرم تاج گیاه نامنظم، نسبتاً پراکنده و کمی آویزان است و در سنین بالا ظاهری پیچ‌خورده و کهن‌سال پیدا می‌کند.

ساقه، تنه و پوست (پوستک)

تنه باریک تا متوسط بوده و شاخه‌ها اغلب زاویه‌دار و کمی خمیده‌اند. پوست بیرونی در ابتدا سبز مایل به خاکستری است و با افزایش سن، به رنگ قهوه‌ای تا خاکستری تیره در آمده و به صورت نوارها و قطعات پوسته‌پوسته جدا می‌شود. چوب داخلی بسیار سخت، متراکم و تیره‌رنگ است و در برش مقطع، قهوه‌ای تیره تا سیاه دیده می‌شود.

برگ‌ها

برگ‌ها متناوب و مرکب شانه‌ای ساده (معمولاً با ۱ تا ۳ جفت برگچه) هستند. هر برگچه کوچک، بیضوی تا واژتخم‌مرکب، با طول حدود ۰٫۵ تا ۲ سانتی‌متر است. رنگ برگچه‌ها سبز تیره و براق در سطح رویی و کمی روشن‌تر در سطح زیرین است. حاشیه برگچه‌ها صاف و نوک آنها اندکی گرد تا کمی تیز است. در شرایط خشکی، ریزبرگ‌ها کوچک‌تر و گاهی ریزش‌پذیر می‌شوند که به مقاومت گیاه در برابر کم‌آبی کمک می‌کند.

گل‌آذین و گل‌ها

گل‌ها پروانه‌آسا و در خانواده باقلائیان (Fabaceae) قرار دارند. گل‌آذین به صورت خوشه‌های کوتاه یا دسته‌های کوچک در کنار برگ‌ها ظاهر می‌شود. گل‌ها کوچک، با قطر حدود ۱ تا ۱٫۵ سانتی‌متر، و به رنگ زرد طلایی درخشان هستند. گلبرگ درفشی (معیار) بزرگ‌تر و مشخص‌تر از دو بال و قایق بوده و به گل ظاهری پروانه‌مانند می‌دهد.

میوه و دانه

میوه‌ها غلاف‌های باریک و دراز (لگوم) به طول تقریباً ۲ تا ۴ سانتی‌متر هستند. در آغاز رنگ آنها سبز است و با رسیدن، قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره می‌شوند. هر غلاف معمولاً دارای چند دانه سخت، کوچک و قهوه‌ای است. دانه‌ها پوسته‌ای ضخیم و سخت دارند که به دوام و تکثیر طبیعی گیاه در زیستگاه‌های خشک کمک می‌کند.

شرایط نگهداری درخت باران جامائیکایی

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک‌های شنی تا لومی با زهکشی بسیار خوب؛ تحمل خاک‌های آهکی و نسبتاً فقیر؛ pH خنثی تا کمی قلیایی (حدود 6.5 تا 8)

آب‌وهوا و دما

درخت Brya ebenus بومی نواحی گرمسیری کارائیب است و به آب‌وهوای گرم و نیمه‌خشک نیاز دارد. دمای مناسب رشد آن حدود ۲۰ تا ۳۲ درجه سانتی‌گراد است و در دماهای زیر ۱۰ درجه دچار آسیب می‌شود. این گیاه تحمل سرمای طولانی و یخ‌بندان را ندارد و در مناطق سرد باید در گلدان و محیط محافظت‌شده نگهداری شود.

نور و شدت تابش

این گیاه عاشق نور مستقیم و فراوان خورشید است و برای رشد متراکم و گل‌دهی خوب به حداقل ۶ ساعت آفتاب مستقیم روزانه نیاز دارد. در محیط‌های سایه یا نور کم، رشد آن کاهش یافته و شاخه‌ها کشیده و ضعیف می‌شوند. در مناطق بسیار گرم، تابش شدید ظهرگاهی لازم است به‌تدریج به گیاه عادت داده شود تا برگ‌ها نسوزند.

رطوبت و آبیاری

Brya ebenus به خشکی نسبتاً مقاوم است و نباید در خاک غرقاب قرار گیرد. بهترین حالت، دوره‌های آبیاری منظم با فواصل خشک شدن سطح خاک است. رطوبت نسبی متوسط برای آن کافی است و از مه‌پاشی مداوم یا محیط بیش‌ازحد مرطوب که باعث بروز بیماری‌های قارچی می‌شود باید پرهیز کرد.

خاک و زهکشی

این درخت در خاک‌های سبک، با زهکشی عالی و کمی فقیر بهتر رشد می‌کند. ترکیبی از خاک باغچه سبک، ماسه درشت و مقدار کمی کمپوست مناسب است. خاک‌های رسی، سنگین و همیشه خیس موجب پوسیدگی ریشه می‌شوند. pH خاک کمی اسیدی تا خنثی بهترین شرایط را فراهم می‌کند.

باد، فضا و مکان کاشت

درخت باران جامائیکایی به مکان‌های آفتاب‌گیر و نسبتاً باز نیاز دارد تا تاج آن به‌خوبی شکل بگیرد. قرار دادن گیاه در محلی با جریان هوای مناسب ولی بدون بادهای بسیار شدید توصیه می‌شود. در فضای باز، کاشت در شیب ملایم یا بسترهای مرتفع به بهبود زهکشی کمک می‌کند.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين خانواده :
 

سنا مکزیکی کلرولئوکن پیچ‌خورده نیل وحشی زرد رز ونزوئلایی

  محسن شهاب الدین