۱۴۰۴ ششم دی

برونفلزیا معطر (بانوی شب)

این گیاه با نام علمی Brunfelsia nitida و نام مرسوم (Lady of the Night) که به فارسي برونفلزیا معطر (بانوی شب) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Solanaceae بومي بومی آمریکای مرکزی و کارائیب؛ به‌ویژه کوبا و مناطق گرمسیری اطراف، و به‌طور طبیعی در جنگل‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری مرطوب رشد می‌کند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ نیازمند خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5.5 تا 6.8

دانستنیهای علمی

رده‌بندی گیاهشناسی

گونه Brunfelsia nitida از خانواده بزرگ Solanaceae (سیب‌زمینیان) است؛ همان خانواده‌ای که گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و تنباکو نیز در آن قرار دارند. این گیاه در تیره فرعی Petunioideae و در قبیله Brunfelsieae طبقه‌بندی می‌شود. جنس Brunfelsia حدود ۴۰ گونه درختچه‌ای و درختی همیشه‌سبز را شامل می‌شود که اغلب به‌خاطر گل‌های خوش‌عطر و تغییررنگ‌دهنده شناخته می‌شوند.

منطقه بومی و پراکنش

Brunfelsia nitida به‌طور بومی در نواحی گرم و مرطوب حوزه کارائیب، بخش‌هایی از آمریکای مرکزی و شمال آمریکای جنوبی یافت می‌شود. زیستگاه طبیعی آن جنگل‌های نیمه‌سایه‌دوست حاشیه‌ای، حاشیه رودخانه‌ها و نواحی با خاک‌های غنی آلی و زهکش‌دار است. این گونه اغلب در طبقه زیرین جنگل‌های گرمسیری رشد می‌کند، جایی که نور فیلترشده و رطوبت هوا بالا است.

ویژگی‌های مورفولوژیک و بوم‌شناسی

Brunfelsia nitida درختچه‌ای همیشه‌سبز با ارتفاع معمولاً ۱ تا ۲ متر است. برگ‌ها چرمی، براق و بیضوی‌اند و گل‌ها سفید تا شیری با بویی قوی و شیرین در شب هستند. عطر شبانه گل‌ها به‌طور ویژه برای جذب شب‌پره‌ها و حشرات گرده‌افشان فعال در تاریکی تکامل یافته است. میوه‌ها کپسولی و حاوی دانه‌های نسبتاً سخت‌اند که می‌توانند توسط پرندگان یا جریان آب جابجا شوند.

تاریخچه و کاربردهای علمی

نام جنس Brunfelsia به افتخار گیاه‌شناس و پزشک آلمانی قرن شانزدهم، اتو برونفلز (Otto Brunfels) انتخاب شده است. بسیاری از گونه‌های این جنس در قرون گذشته در طب سنتی بومیان آمریکای جنوبی برای اهداف دارویی استفاده شده‌اند. هرچند، بخش‌های مختلف Brunfelsia nitida حاوی آلکالوئیدهای سمی هستند و امروزه بیشتر از منظر زینتی، معطر بودن و ارزش پژوهشی در فارماکوگنوزی و شیمی گیاهی مورد توجه‌اند.

خصوصیات - معرفی

ویژگی‌های کلی اندام‌های گیاه Brunfelsia nitida

Brunfelsia nitida یک درختچه زینتی همیشه‌سبز از خانواده سیب‌زمینیان (Solanaceae) است. فرم کلی گیاه متراکم، انبوه و بوته‌ای با شاخه‌های متعدد است و در شرایط مناسب می‌تواند حدود ۱ تا ۲ متر ارتفاع و گستردگی پیدا کند. این گیاه به دلیل عطر قوی و گل‌های چشمگیر مشهور است.

ساقه و بافت چوبی

ساقه‌های Brunfelsia nitida در ابتدا سبز، نرم و کمی زاویه‌دار بوده و با افزایش سن، چوبی و قهوه‌ای مایل به خاکستری می‌شوند. پوست ساقه‌ها نسبتاً نازک، صاف و در شاخه‌های مسن‌تر کمی ترک‌خورده است. شاخه‌دهی از ناحیه پایینی گیاه زیاد است و بوته را پرپشت نشان می‌دهد.

برگ‌ها

برگ‌ها ساده، بدون بریدگی و به صورت متناوب روی ساقه قرار می‌گیرند. شکل برگ‌ها بیضوی تا کشیده-بیضوی با نوک تیز و قاعده باریک است و معمولاً ۴ تا ۸ سانتی‌متر طول و ۱٫۵ تا ۳ سانتی‌متر عرض دارند. رنگ برگ‌ها سبز براق تا سبز تیره است و سطح فوقانی آنها نرم و کمی چرمی به نظر می‌رسد، در حالی‌که سطح زیرین روشن‌تر و رگبرگ میانی برجسته‌تر است.

گل‌ها

گل‌ها لوله‌ای-شیپوری با جام پنج‌لوبه و نسبتاً پهن هستند و غالباً به صورت منفرد یا در خوشه‌های کوچک در انتهای شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. قطر گل باز حدود ۳ تا ۵ سانتی‌متر است. رنگ گل در این گونه معمولاً سفید تا سفیدِ مایل به کرم است و بوی بسیار معطر، به‌ویژه در شب، تولید می‌کند. لوله گل باریک و بلند بوده و در انتها به پنج لوب گرد و کمی موج‌دار ختم می‌شود.

میوه و بذر

میوه به صورت کپسول کوچک، کروی تا تخم‌مرغی است که پس از رسیدن، دانه‌های ریز را آزاد می‌کند. رنگ میوه ابتدا سبز و سپس مایل به قهوه‌ای می‌شود. دانه‌ها کوچک، سخت و به رنگ قهوه‌ای تا سیاه هستند و در بافت گوشتی کپسول جای گرفته‌اند.

شرایط نگهداری برونفلزیا معطر (بانوی شب)

نور مورد نياز زیاد آبياري و رطوبت کمی مرطوب دماي مورد نياز 15 تا 25 درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک لومی سبک و غنی از مواد آلی با زهکشی مناسب و رطوبت یکنواخت؛ نیازمند خاک کمی اسیدی؛ pH حدود 5.5 تا 6.8

نور مناسب برای برونفلزیا معطر

برونفلزیا معطر به نور زیاد و غیرمستقیم نیاز دارد. قرار دادن گلدان در کنار پنجره‌ی شرقی یا غربی ایده‌آل است. نور مستقیم و شدید ظهر مخصوصاً در تابستان می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود، درحالی‌که کمبود نور منجر به کاهش گل‌دهی و رشد علفی ساقه‌ها خواهد شد.

دما و تهویه

دامنه دمای مطلوب این گیاه بین ۱۸ تا ۲۶ درجه سانتی‌گراد است. دماهای زیر ۱۰ درجه به‌تدریج به ریشه و برگ‌ها آسیب می‌زند. از شوک دمایی، به‌ویژه تغییر ناگهانی بین هوای گرم داخل و هوای سرد بیرون باید پرهیز شود. تهویه ملایم و جریان هوای غیرمستقیم برای پیشگیری از بیماری‌های قارچی مفید است، اما باد مستقیم کولر یا بخاری برای گیاه مضر است.

رطوبت و آبیاری

برونفلزیا معطر در رطوبت نسبی متوسط تا زیاد (۵۰ تا ۶۰ درصد) عملکرد بهتری دارد. در فصول گرم می‌توان از سینی زیرگلدانی حاوی سنگ‌ریزه و آب برای افزایش رطوبت استفاده کرد. آبیاری باید منظم و با آب بدون املاح سنگین انجام شود؛ خاک باید مرطوب بماند اما هرگز غرقابی نشود. بین دو آبیاری، خشک‌شدن سطحی ۲ تا ۳ سانتی‌متری خاک کافی است.

خاک، زهکشی و تغذیه

این گیاه خاکی سبک، غنی و با زهکشی بسیار خوب را دوست دارد. ترکیبی از خاک برگ، کوکوپیت یا پیت‌ماس به‌همراه پرلیت یا شن شسته انتخاب مناسبی است. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷) برای جذب بهتر عناصر غذایی توصیه می‌شود. وجود سوراخ‌های کافی در ته گلدان و لایه‌ای از سنگ‌ریزه یا پوکه برای جلوگیری از ماندن آب اضافی ضروری است. در فصل رشد، می‌توان ماهی یک‌بار از کود مایع کامل رقیق‌شده استفاده کرد.

منابع :




ساير تصاوير :
 


 
 
 


گياهان ديگر از همين جنس :
 

برونفلزیا

گياهان ديگر از همين خانواده :
 

دیوخار انگور فرنگی محلی سیب گرگ گل توتون

  محسن شهاب الدین