این گیاه با نام علمی Borassus flabellifer و نام مرسوم (Palmyra Palm) که به فارسي نخل پالمیرا ناميده ميشود، گياهي از خانواده Arecaceae بومي بومی جنوب آسیا و جنوبشرق آسیا؛ بهویژه هند، سریلانکا، بنگلادش، میانمار، تایلند، کامبوج و اندونزی مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: متوسط رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 22 خاک: خاکهای شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای فقیر و نیمهشور؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 6 تا 8)
دانستنیهای علمی
نام علمي
Borassus flabellifer
ردهبندی و خویشاوندی گیاه
Borassus flabellifer که در فارسی به نخل پالمیرا شناخته میشود، گونهای از تیرهٔ Arecaceae یا نخلها است. این گونه به جنس Borassus تعلق دارد که شامل چند نخل بادبزنیبرگ گرمسیری است. پالمیرا نخی دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه قرار دارند. برگها بزرگ، بادبزنی و به صورت تاجی متراکم در انتهای تنهٔ ستونی و بدون انشعاب ظاهر میشوند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
زادگاه اصلی نخل پالمیرا، جنوب و جنوبشرقی آسیا است؛ بهویژه هند، سریلانکا، میانمار، تایلند و کامبوج. این نخل در نواحی کمارتفاع تا ارتفاعات متوسط در مناطق گرمسیری مرطوب و نیمهخشک رشد میکند. پالمیرا نسبت به خشکی و شوری خاک تحمل نسبتاً خوبی دارد و به همین دلیل در حاشیهٔ سواحل، دشتهای سیلابی فصلی و نواحی کشاورزی کمآب کاشته میشود. امروزه در بسیاری از نقاط استوایی جهان، به صورت کشتشده یا طبیعیشده دیده میشود.
ویژگیهای بومشناختی و سازگاری
این نخل دارای ریشههای عمیق است که امکان دسترسی به آب زیرسطحی را فراهم میکند. مقاومت بالا به باد و گرما، پالمیرا را به گونهای شاخص در مناظر باز گرمسیری تبدیل کرده است. میوههای بزرگ و آبدار آن خوراکیاند و بذرها در پراکنش توسط انسان و حیوان نقش دارند. همچنین ساختار تنه و برگها با کاهش تعرق، سازگاری خوبی با اقلیمهای گرم و کمباران ایجاد میکند.
پیشینه استفاده و اهمیت تاریخی
نخل پالمیرا سابقهای طولانی در فرهنگها و تمدنهای جنوب آسیا دارد. از برگهای آن در گذشته برای نوشتن دستنوشتهها و متون مذهبی استفاده میشد و بسیاری از متون کلاسیک هند و سریلانکا روی «برگ پالمیرا» ثبت شدهاند. شیرهٔ شیرین گلآذین برای تولید نوشیدنیهای تخمیری و شکر سنتی به کار میرفته و چوب سخت و مقاوم آن در معماری بومی اهمیت داشته است. این کاربردها، پالمیرا را به یک گونهٔ چندمنظوره با جایگاه ویژه در تاریخ کشاورزی و معیشت روستایی تبدیل کرده است.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه نخل پالمیرا
Borassus flabellifer یک نخل تکساقهای و بلند قامت است که معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ متر ارتفاع میگیرد. تنه استوانهای، راست، ضخیم و معمولاً به رنگ قهوهای تیره تا سیاه است و حلقههای برجسته جای برگهای جدا شده، به صورت حلقههای منظم روی آن دیده میشود. با افزایش سن، بخش پایینی تنه صافتر و سختتر میگردد.
ساقه و سیستم ریشه
ساقه از نوع چوبی و متراکم است و مغز نرم مشخصی ندارد، به همین دلیل در برابر باد و خشکی مقاوم است. قطر ساقه معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر است. ریشهها عمیق و گستردهاند و شبکهای انبوه در خاک ایجاد میکنند که برای تحمل خشکی و تثبیت در خاکهای شنی و ساحلی بسیار مؤثر است.
برگها
برگها بادبزنی (پناتقهای-پالماته) و بسیار بزرگاند و طول کلی آنها میتواند تا ۳ متر برسد. دمبرگها بلند، ضخیم و به رنگ سبز مایل به خاکستری هستند و معمولاً لبههایشان دارای الیاف و گاهی دندانههای ریز است. پهنک برگ دایرهای تا نیمدایره و دارای قطعات نواریشکل متعدد است که ظاهری بادبزنی و متقارن ایجاد میکند. سطح برگ سبز تیره و براق و پشت آن کمی کمرنگتر است.
گلآذین و گلها
نخل پالمیرا دوپایه است؛ یعنی گلهای نر و ماده روی درختان جداگانه قرار دارند. گلآذینها سنبلهای-خوشهای، بزرگ و از میان برگها خارج میشوند. در درخت نر، گلآذینها بلندتر، باریکتر و متراکم از گلهای ریز زرد مایل به کرم هستند. در درخت ماده، گلها در خوشههایی درشتتر قرار میگیرند و هر گل ماده نسبتاً بزرگ و کرویشکل است که پس از لقاح به میوههای درشت و گوشتدار تبدیل میشود.
شرایط نگهداری نخل پالمیرا
نور مورد نياز
متوسط
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
22 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاکهای شنی تا لومی با زهکشی خوب؛ تحمل خاکهای فقیر و نیمهشور؛ pH کمی اسیدی تا قلیایی (حدود 6 تا 8)
|
ویژگیهای کلی محیط رشد Borassus flabellifer
بوراسسوس فلابِللیفِر نخل بومی مناطق گرمسیری آسیاست و برای رشد مطلوب به شرایط پایدار و نسبتاً خشن استوایی نیاز دارد. این گیاه برای کشت موفق در فضای باز، تنها در اقلیمهای گرم و بدون یخبندان قابل توصیه است.
دما و تحمل گرما
دامنه دمایی ایدهآل برای رشد فعال این نخل حدود ۳۰–۲۴ درجه سانتیگراد است. گیاه دماهای بالاتر تا حدود ۴۰ درجه سانتیگراد را نیز تحمل میکند، بهشرط آنکه رطوبت و دسترسی به آب کافی باشد. دمای کمتر از ۱۰ درجه سانتیگراد رشد را بهشدت کند میکند و یخبندانهای مکرر میتوانند به برگها و مریستم رأسی صدمه جدی وارد کنند.
رطوبت هوا و آبیاری
این گونه بومی مناطق گرم مرطوب تا نیمهخشک است. رطوبت نسبی متوسط تا بالا (۵۰–۷۰٪) برای جوانهزنی و رشد اولیه نهالها اهمیت ویژه دارد. در عین حال، نخل بالغ نسبتاً متحمل به خشکی است و میتواند دورههای کوتاه کمآبی را تحمل کند. آبیاری عمیق ولی با فواصل منظم، بهویژه در سالهای نخست استقرار، توصیه میشود.
نور و شدت تابش
بوراسسوس فلابِللیفِر به نور کامل خورشید نیاز دارد و در سایه رشد مطلوبی نخواهد داشت. بهترین عملکرد در مکانهای کاملاً آفتابگیر با حداقل ۶–۸ ساعت تابش مستقیم روزانه بهدست میآید. نهالهای خیلی جوان را میتوان در چند ماه اول با سایهبان سبک محافظت کرد تا به تدریج به تابش شدید عادت کنند.
خاک، زهکش و pH
این نخل در طیفی از خاکها، از شنی تا لومی و حتی رسی سبک رشد میکند، بهشرط آنکه زهکش مناسب وجود داشته باشد. خاکهای عمیق، نسبتاً حاصلخیز و با زهکش خوب بهترین بستر برای توسعه ریشه و استقرار بلندمدت گیاه هستند. pH کمی اسیدی تا خنثی (حدود ۶ تا ۷٫۵) مناسب است. خاکهای غرقابی و با ماندآب طولانی میتوانند موجب پوسیدگی ریشه و ضعف عمومی گیاه شوند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين خانواده :