۱۳۹۶ یکم تیر

زنگی دارو

Asplenium scolopendrium hart's-tongue که به فارسی زنگی دارو نامیده میشود، گیاهی از خانواده آسپلنیاسه، بومی اروپا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: کم رطوبت: مرطوب دمای محیط: نواحی معتدل خاک: خاک های غنی از هوموس و مرطوب

نام علمي

Asplenium scolopendrium

نام لاتين

hart's-tongue

خانواده (تيره)

Aspleniaceae

خصوصیات - معرفی

"زَنگی دارو" گیاهی است از دسته سرخس گیان، از ردهٔ بسپایک ها، راستهٔ بسپایک ها، از تیره سپرزدارویان. که در جنگل های شمال ایران هم می روید و مصارف زینتی دارد.

زنگی دارو بیشتر در سنگلاخ ها می روید و برگ آن شبیه به برگ بسپایک و سوی زیرین برگ آن سرخ رنگ است. در پزشکی سنتی ایران سرشت این گیاه را گرم و خشک دانسته اند و آن را زایل‌کننده سپرز توصیف کرده اند.

زنگی دارو گیاهی پایا و دارای ساقه زیرزمینی کوتاه و نامنظم و برگ هایی به درازای ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر و به پهنای ۴ تا ۵ سانتیمتر با دمبرگ کوتاه و پوشیده از کرک است. این گیاه در کناره چشمه ها و دیواره چاه ها و اماکن سایه دار می روید و قسمت مورد استفاده، برگ های آن است که بویی به نسبت مطبوع و طعمی ملایم دارد. ساقه زیرین آن ضخیم است و در درمان به عنوان قابض و ادرارآور بکار می رود.

ساقه زیرزمینی این سرخس پوشیده از بازمانده های پوسیده برگ های قبلی است. حلقه مکانیکی هاگدان در این سرخس ناقص است.

زنگی دارو گیاهی معمولی در اروپا است ولی در آمریکای شمالی کمی دیده می شود. گونهٔ آمریکای شمالی آن چهارلاد است در حالی که گونه اروپایی آن دولاد می باشد. گونه ای از آن با نام علمی A. scolopendrium var. lindenii در جنوب مکزیک و هیسپانیولا می روید.

شرایط نگهداری زنگی دارو

نور مورد نياز

کم

آبياري و رطوبت

مرطوب

دماي مورد نياز

نواحی معتدل

خاک مورد نياز

خاک های غنی از هوموس و مرطوب

این گیاه به خوبی در خاک های غنی از هوموس، مرطوب یا به خوبی آبیاری شده رشد می کند. نور مستقیم آفتاب در اواسط روز می تواند سبب تخریب و از بین رفتن گیاه شود. به قارچ ها حساس است. نسبت به نواحی سایه دار و خشک متحمل است اما آبیاری منظم در اوایل فصل و نیز مالچ پاشی برای آن مفید است.

مقابله به آفات زنگی دارو

آفات رایج در Asplenium scolopendrium (زنگی دارو)

مهم‌ترین آفات این سرخس شامل شته‌ها، شپشک آردآلود و کنه تارتن است که با مکیدن شیره گیاهی باعث زردی، پیچیدگی برگ‌ها و کاهش رشد می‌شوند. برای کنترل، ابتدا گیاه را قرنطینه کنید و سطح زیرین برگ‌ها را با پنبه آغشته به الکل 70٪ پاک کنید. سپس شست‌وشوی ملایم با آب ولرم و استفاده از صابون حشره‌کش یا روغن نیم (با تکرار 7–10 روزه) مؤثر است. افزایش رطوبت محیط و جلوگیری از خشکی هوا به کاهش کنه کمک می‌کند.

بیماری‌های قارچی و باکتریایی

در شرایط رطوبت بالا همراه با تهویه ضعیف، لکه‌برگی قارچی و پوسیدگی طوقه و ریشه (اغلب ناشی از بستر همیشه خیس) دیده می‌شود؛ علائم شامل لکه‌های قهوه‌ای/سیاه و نرم‌شدن پایه گیاه است. آبیاری را تنظیم کنید، بستر با زهکشی بالا فراهم کرده و برگ‌های آلوده را حذف نمایید. در موارد شدید، استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب گیاهان زینتی (مانند ترکیبات مسی یا قارچ‌کش‌های سیستمیک مجاز) طبق برچسب توصیه می‌شود.

پیشگیری و مدیریت تلفیقی

کلید سلامت زنگی دارو، تعادل رطوبت و تهویه است. از آبیاری روی برگ‌ها در ساعات سرد پرهیز کنید، گیاه را در نور غیرمستقیم و جریان هوای ملایم نگه دارید، و هر 1–2 هفته پشت برگ‌ها را برای آفات بررسی کنید تا کنترل در مراحل اولیه انجام شود.