درخت عرعر

دانستنیهای علمی

درخت عرعر بومی شما شرقی و مرکز چین و تایوان و کره شمالی است. این درخت بر خلاف گونه های دیگر این جنس که در مناطق استوایی رشد می کنند، در آب و هوای معتدل یافت می شود.
سرعت رشد آن زیاد است و عمر آن متوسط است( به ندرت بیش از 50 سال زندگی می کند).این درخت قادر است به ارتفاع 15 متر (49 فوت) در 25 سال برسد.

خصوصیات - معرفی

عرعر درختی است دوپایه خزان کننده و پهن برگ، با ارتفاع&18 تا 22 متر، با قطر تاج 5 تا 15 متر و فرم تاج گرد یا گلدانی شکل و نامنظم.

ساقه و پوست

درخت Ailanthus altissima دارای تنه‌ای نسبتاً راست با رشد سریع است و در سنین بالاتر پوست آن به رنگ خاکستری تا خاکستری-قهوه‌ای درمی‌آید. پوست معمولاً دارای شیارهای کم‌عمق و ترک‌های طولی است و شاخه‌های جوان صاف‌تر و روشن‌تر دیده می‌شوند. وجود بو و شیره با بوی تند در اندام‌های جوان، از ویژگی‌های شاخص این گونه است.

برگ

برگ‌ها مرکب شانه‌ای و بسیار بزرگ هستند و معمولاً از تعداد زیادی برگچه تشکیل می‌شوند. برگچه‌ها باریک تا بیضوی-نیزه‌ای، لبه‌ها عمدتاً صاف و در قاعده برخی برگچه‌ها دندانه‌های کوچک یا لوب‌های ظریف دیده می‌شود. سطح برگ سبزِ نسبتاً مات است و رگبرگ میانی مشخص دارد. با فشردن یا آسیب‌دیدن برگ‌ها، بوی ناخوشایند و تند آزاد می‌شود.

گل‌آذین و گل

گل‌ها کوچک و نسبتاً کم‌جلب‌توجه‌اند و در گل‌آذین‌های بزرگ و منشعب (پانیکول) در انتهای شاخه‌ها ظاهر می‌شوند. رنگ گل‌ها معمولاً سبز مایل به زرد یا کرم است و ظاهر کلی گل‌آذین در فصل گل‌دهی حالتی ابری و خوشه‌ای ایجاد می‌کند. گل‌ها می‌توانند بوی مشخص و گاه نامطبوع داشته باشند.

میوه و بذر

میوه‌ها از نوع بالدار (سامارا) هستند؛ باریک، کاغذی و کشیده که در خوشه‌های متراکم آویزان می‌مانند. رنگ میوه در آغاز سبز است و سپس به زرد-قهوه‌ای تا مایل به سرخ تغییر می‌کند. بالدار بودن میوه‌ها موجب پراکنش آسان توسط باد می‌شود.

ریشه و جوانه‌ها

ریشه‌ها نیرومند و گسترده‌اند و تمایل به تولید پاجوش دارند. جوانه‌ها و شاخه‌های تازه روییده معمولاً رشد تند داشته و به‌سرعت تاجی باز و گسترده ایجاد می‌کنند. توانایی تولید پاجوش و شاخه‌های جانبی، از ویژگی‌های اندامی مهم این گونه است.

شرایط محیط رشد

محل کاشت این درخت بهتر است آفتابی کامل تا نیمه سایه باشد. در هو نوع خاکی ( آهکی یا گچی ) می روید. خاکهای لومی و تقریبا مرطوب را ترجیح می دهد. نسبت به سیل و سایه حساس است. هوای دودآلود صنعتی را بخوبی تحمل می کند و به آب کمی نیاز دارد . برای تامین برگهای فراوان و کنترل رشد آن در اوایل بهار می توان آنرا هرس نمود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

در چین، درخت عرعر دارای سابقه ای طولانی و غنی است.نام آن را در قدیمی ترین فرهنگ لغت چینی موجود است. و در در متون پزشکی چینی بی شماری برای درمان بیماری ها اعم از بیماری های روانی ایجاد کننده طاسی ذکر شده.ریشه، برگ و پوست آن هنوز هم امروزه در طب سنتی چین استفاده می شود، در درجه اول به عنوان یک خنک کننده و قابض است. این درخت به عنوان میزبان برای ailanthus silkmoth، و به عنوان یک گیاه میزبان برای تغذیه کرم ابریشم رشد داده می شود.
عرعر به علت رنگ زرد کمرنگ چوبش در کابینت سازی و انعطاف پذیری چوبش در ساخت دستگاه بخار آشپزخانه (در پخت و پز غذاهای چینی مهم است) استفاده می شود. درخت ماده برای حاشیه خیابانهامناسب است، و از پایه نر به علت تولید بوی نامطبوع در زمان گلدهی استفاده نمی شود. از عرعر بخاطر زيبايی برگ و ميوه، سایه اندازی آن،کاشت انبوه به دلیل سریع الرشد بودن آن (به عنوان پرکننده یا filler) و جلوگیری از فرسایش خاک در اثر سیلاب در فضا‍ ی سبز مورد استفاده قرار می گیرد.

مقابله به آفات درخت عرعر

درخت عرعر نسبت به آسیب دیدگی توسط حشرات و بیماری ها مقاومت قابل توجهی دارد.

وضعیت کلی و اهمیت

Ailanthus altissima (درخت عرعر) معمولاً به‌عنوان گونه‌ای مهاجم شناخته می‌شود و در بسیاری مناطق کشت زینتیِ گسترده ندارد؛ بااین‌حال در فضای سبز شهری ممکن است دیده شود و آفات و بیماری‌های آن گاهی نیازمند مدیریت هستند.

آفات مهم

پسیل آیلانتوس (Ailanthus webworm / Ailanthus psyllid) می‌تواند باعث پیچیدگی برگ، لکه‌دار شدن و ضعف رشد شود. کنترل: هرس شاخه‌های شدیداً آلوده، کاهش تنش خشکی، و در صورت لزوم کاربرد هدفمند صابون حشره‌کش/روغن باغبانی روی مراحل پوره.

شپشک‌ها و شته‌ها ممکن است با تولید عسلک موجب دوده‌ای شدن سطح برگ شوند. کنترل: شست‌وشوی شاخ‌وبرگ با آب پرفشار، تقویت دشمنان طبیعی (کفشدوزک‌ها)، و روغن ولک در زمان مناسب.

بیماری‌های مهم

پژمردگی ورتیسیلیومی (Verticillium wilt) از مهم‌ترین بیماری‌هاست و با زردی، خشکیدگی شاخه‌ها و قهوه‌ای شدن آوندها بروز می‌کند. درمان قطعی شیمیایی مؤثر معمولاً وجود ندارد؛ مدیریت شامل حذف و امحای اندام‌های آلوده، جلوگیری از آسیب ریشه، و پرهیز از کاشت در خاک‌های آلوده است.

پوسیدگی‌های ریشه و طوقه (مانند فیتوفتورا) در خاک‌های سنگین و آبیاری زیاد تشدید می‌شود. کنترل: بهبود زهکشی، تنظیم آبیاری، و حذف درختان شدیداً درگیر.

پیشگیری و مدیریت تلفیقی

کاهش تنش (آبیاری اصولی، زهکشی، و هرس بهداشتی) مؤثرترین راه کاهش شدت آفات و بیماری‌هاست و مصرف سموم باید آخرین گزینه و کاملاً هدفمند باشد.

نحوه تکثیر درخت عرعر

الگوی کلی تولیدمثل در Ailanthus altissima

درخت عرعر (Ailanthus altissima) عمدتاً به‌عنوان گونه‌ای مهاجم شناخته می‌شود و نگهداری زینتیِ خانگی آن در بسیاری مناطق مرسوم یا توصیه‌شده نیست. بنابراین تمرکز اصلی بر تولیدمثل طبیعی آن است که شامل تولید بذر فراوان و تکثیر رویشی بسیار قوی از طریق پاجوش‌ها و جوانه‌زنی از ریشه می‌شود.

تولیدمثل جنسی: بذر و پراکنش

این گونه دوپایه است (درختان نر و ماده جدا) و درختان ماده پس از گرده‌افشانی، خوشه‌های بزرگ میوه‌های بالدار (سامارا) تولید می‌کنند. هر سامارا یک بذر دارد و به دلیل باله کاغذی، به‌خوبی با باد جابه‌جا می‌شود و همچنین می‌تواند با آب یا جابه‌جایی خاک منتقل گردد. تولید بذر بسیار زیاد و پراکنش دوربرد، عامل کلیدی گسترش سریع آن در حاشیه راه‌ها، زمین‌های بایر و شهرهاست.

تولیدمثل غیرجنسی: پاجوش و جوانه‌زنی ریشه

یکی از مهم‌ترین راه‌های تکثیر طبیعی Ailanthus، ایجاد پاجوش‌های فراوان از ریشه‌های سطحی است. پس از آسیب‌دیدگی تنه (هرس شدید، شکستن، آتش‌سوزی) یا تنش‌های محیطی، ریشه‌ها جوانه‌های نابجا تولید می‌کنند و توده‌های متراکم نهال‌های هم‌ژن به‌وجود می‌آید. حتی قطعات باقی‌مانده ریشه در خاک می‌توانند به گیاه جدید تبدیل شوند، بنابراین جابه‌جایی خاک آلوده به ریشه، خطر گسترش را افزایش می‌دهد.

نقش شرایط محیطی در موفقیت تکثیر

بذرها در خاک‌های آشفته و نورگیر جوانه‌زنی بهتری دارند و نهال‌ها تحمل بالایی به خشکی و آلودگی شهری نشان می‌دهند. ترکیب «بذر فراوان + پاجوش‌دهی شدید» باعث می‌شود این گونه پس از حذف ناقص یا تخریب زیستگاه نیز به‌سرعت باززایی کند.

ساير تصاوير :