معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - درخت دانه تسبیح

نویسنده: محبوبه آشناور
تاریخ انتشار: 1393/09/15
معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - درخت دانه تسبیح
درخت دانه تسبیح *(Adenanthera pavonina)* درختی گرمسیری از تیره باقلاییان (Fabaceae) است که در دماهای گرم (حدود ۲۰–۳۵°C) بهترین رشد را دارد و به سرما و یخبندان حساس است. رطوبت متوسط تا نسبتاً بالا و آبیاری منظم (با زهکش مناسب) برای استقرار بهتر آن مطلوب است. نور کامل آفتاب تا نیم‌سایه را می‌پسندد، اما در آفتاب مستقیم رشد و گلدهی بهتری نشان می‌دهد.

این گونه بومی جنوب و جنوب‌شرق آسیا (به‌ویژه هند و سری‌لانکا) است و در جنگل‌های گرمسیری، حاشیه جنگل‌ها و مناطق کم‌ارتفاع تا میان‌ارتفاع با خاک‌های نسبتاً حاصلخیز و خوب‌زهکش رشد می‌کند و در بسیاری از مناطق گرمسیری جهان کاشته و طبیعی‌شده است.

از نظر ریخت‌شناسی، درختی متوسط تا نسبتاً بزرگ با تاج گسترده است. برگ‌ها شانه‌ای دوگانه (پرمانند) و مرکب‌اند و گل‌ها کوچک، معمولاً زرد کم‌رنگ تا کرم و به‌صورت خوشه‌ای ظاهر می‌شوند. میوه نیام (غلاف) باریک و خمیده تولید می‌کند که پس از رسیدن شکافته شده و دانه‌های بسیار براق، سفت و قرمزِ مشخص را آشکار می‌سازد؛ همین دانه‌ها شاخص‌ترین ویژگی ظاهری گیاه هستند.

نام رایج در ایران معمولاً «درخت دانه تسبیح» (گاهی «دانه تسبیحی») است. در جهان با نام‌های **Red bead tree**، **Coral tree** و **Saga tree** شناخته می‌شود. این گیاه به‌طور ویژه به خاطر دانه‌های قرمز و سختش برای ساخت زیورآلات و تسبیح شهرت دارد.

Nargil_Adenanthera pavonina
نام علمي
Adenanthera pavonina
نام لاتين
Bead Tree
خانواده (تيره)

دانستنیهای علمی

درخت دانه تسبیح گیاهی چندساله و غیربالارونده از جنس لگومینوز (بقولات) می باشد. که از آن در تهیه غذاها، نوشیدنی ها، طب سنتی و صنعت چوب و اَلوار استفاده می گردد.
این درخت عموماً محدود به نواحی گرمسیر جهان کهن است. همچنین در برخی از کشورهای آمریکایی مانند برزیل، کوبا، هندوراس، پورتوریکو، ونزوئلا و ایالات متحده آمریکا بخصوص جنوب فلوریدا نیز گسترش دارد.

درخت دانه تسبیح

خصوصیات - معرفی


نور مورد نياز
نور مورد نیاز گیاه درخت دانه تسبیح
زیاد
آبياري و رطوبت
رطوبت مورد نیاز  درخت دانه تسبیح
مرطوب
دماي مورد نياز
دمای مورد نیاز  درخت دانه تسبیح
آب و هوای گرم و مرطوب
خاک مورد نياز
خاک مورد نیاز  درخت دانه تسبیح
خاک های مرطوب با پی اچ خنثی تا کمی اسیدی

درخت دانه تسبیح، درختی چندساله و غیربالارونده از جنس لگومینوز و در اندازه متوسط است که تا حدود 15 متر نیز رشد می کند. این درخت بومی جنوب شرقی آسیا، هند و مالزی است. در نواحی گرمسیری رشد بهتری دارد. میوه آن بصورت غلاف و دارای بذرهای عدسی شکلی است که در وقتی می رسند رنگ قرمز یا قرمز مایل به زرد بسیار زیبایی به خود می گیرند. گل های کوچک این گیاه کم و بیش بویی شبیه به شکوفه های پرتقال دارند. غلاف های رسیده نیز تا مدت ها روی شاخه باقی می مانند و حتی زمانی که روی شاخه هستند، شکافته شده و بذرها ریزش می کنند.

Bead Tree

شرایط محیط رشد

این درخت، خاک هایی دارای پی اچ خنثی تا کمی اسیدی را ترجیح می دهد اما بهترین رشد را در خاک های مرطوب شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب دارد. بیشترین رشد معمولاً در نواحی با حدود 3000 تا 5000 میلیمتر بارندگی سالانه رخ می دهد. 

Adenanthera pavonina

مقابله به آفات درخت دانه تسبیح


آفات رایج

درخت Adenanthera pavonina در نواحی گرمسیری ممکن است توسط شپشک‌ها و شپشک آردآلود دچار ضعف، زردی و ترشح عسلک شود؛ کنترل شامل هرس شاخه‌های آلوده، شست‌وشوی شاخ‌وبرگ با آب، و در صورت نیاز محلول‌پاشی صابون حشره‌کش یا روغن باغبانی است. شته‌ها نیز روی رشدهای جوان تجمع می‌کنند؛ مدیریت با تقویت دشمنان طبیعی (مانند کفشدوزک‌ها) و محلول‌پاشی روغن‌های سبک انجام می‌شود. در برخی مناطق، لاروهای برگ‌خوار باعث سوراخ‌شدن برگ‌ها می‌شوند؛ جمع‌آوری دستی و استفاده هدفمند از Bacillus thuringiensis در مراحل اولیه لاروی توصیه می‌شود.


امراض مهم

در شرایط رطوبت بالا و زهکشی ضعیف، بیماری‌های پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب مرتبط با قارچ‌های خاکزاد) می‌تواند به پژمردگی و ریزش برگ منجر شود. بهبود زهکشی، پرهیز از آبیاری سنگین، و حذف خاک/ریشه‌های آلوده مهم‌ترین اقدامات هستند. لکه‌برگی‌های قارچی نیز ممکن است دیده شوند؛ کاهش تراکم تاج با هرس، جلوگیری از خیس‌ماندن طولانی برگ‌ها و جمع‌آوری برگ‌های ریخته، شدت بیماری را کم می‌کند.


پیشگیری و مدیریت تلفیقی

پایش منظم، انتخاب محل کاشت با جریان هوای مناسب، و تغذیه متعادل (پرهیز از ازت بالا) پایه مدیریت است. در طغیان‌های شدید، استفاده از سموم کم‌خطر و ثبت‌شده برای گیاهان زینتی/درختان، فقط با رعایت برچسب و ملاحظات محیط‌زیستی انجام شود.

درخت دانه تسبیح

نحوه تکثیر درخت دانه تسبیح

تکثیر این درخت از طریق کشت بذر می تواند صورت گیرد. این بذرها می توانند جوانه بزنند در صورتیکه تیمارهایی همچون خراش دهی، چوشاندن به مدت یک دقیقه یا غوطه ور ساختن در اسید سولفوریک، روی آنها انجام گیرد. برای جوانه زنی بذرها در طبیعت، بهتر است بذرها توسط حیوانات خورده شوند و وارد دستگاه گوارش حیوان شوند. قدرت جوانه زنی این بذرها پس از دفع افزایش می یابد. 

Bead Tree

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این درخت یک درخت مفید برای تثبیت نیتروژن است. و اغلب برای تهیه علوفه کشت می شود. همچنین از آن به عنوان یک درخت زینتی در معابر شهری، و یا یک گیاه دارویی نیز استفاده می شود. برای مثال برگ های تازه و جوان آن می توانند پخته و به در غذاها مصرف شوند. بذرهای نارس این گیاه سمی هستند، اما ممکن است این سمیت پس از پخته شدن از بین برود و این بذرها پس از پخته شدن به مصرف خوراکی برسند. غلاف های آویزان، بذرهای این گیاه را می پوشانند. این غلاف ها در دو جهت مخالف جدا شده و بذرهای قرمز رنگ این گیاه خارج می شود.
همچنین از بذور زیبای این گیاه مانند دانه های تسبیح می توان در صنعت جواهرسازی نیز استفاده کرد.
این درخت برای تهیه صابون مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین از آن برای تهیه رنگ قرمز نیز استفاده می شود. 

چوب این درخت بسیار سخت و مقاوم است و از آن در قایق سازی، ساختن لوازم منزل و نیز به عنوان سوخت استفاده می گردد. 
درخت دانه تسبیح بسیار سریع الرشد بوده و دارای تاجی گسترده و جذاب است که برای ایجاد سایه یا اهداف زینتی در باغ های بزرگ و یا پارک ها کشت می شود. 
به هر حال تعداد زیادی از برگ ها، سرشاخه ها و غلاف های آن ممکن از ریزش کنند. این غلاف ها شکافته شده و باز می شوند در حالیکه هنوز روی شاخه قرار دارند. این امر میزان عملکرد بذرها را کاهش می دهد.
در طب سنتی از دم کرده ی برگ ها و پوست این درخت جوشانده ای تهیه می شود که برای درمان اسهال مفید است. همچنین از بذرهای ریزش کرده از درخت نیز برای درمان ورم و التهاب استفاده می شود. مطالعات درون شیشه ای در مورد درخت دانه تسبیح، نشان داد که عصاره ی استخراج شده ی برگ های این گیاه، خواص آنتی باکتریایی علیه انگل روده ای Campylobacter jejuni دارد. همچنین در مطالعاتی که بر روی موش ها انجام شد، مشخص گردید که بالاترین دوز عصاره ی استخراج شده از بذرها تأثیرات ضدالتهابی دارد.

ترکیبات شیمیایی:
درخت دانه تسبیح یک منبع غنی از روغن های طبیعی، کربوهیدرات، ترکیبات آروماتیک ساده، فلاونوئیدها (آمپلوپسین، بوتئین، دهیدروروبینتین و روبینتین)، ترپنوئیدها (اکینوسیستیک اسید و اولئلنولیک اسید)، استروئیدها (داکوسترول، بتاسیتوسترول و استیگماسترول)، آمینو اسیدها و پپتیدها و آلکالوئیدها است.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - درخت دانه تسبیح

ساير تصاوير :  


گياهان ديگر از همين خانواده :

آشنایی با تیره بقولات - لگوم داران و جنس های آن

امتیاز شما به این مقاله

میانگین امتیاز: 5 از ۵، بر اساس 3 امتیاز

پرسش‌ها و نظرات این مقاله

هنوز پرسش یا نظری برای این مقاله ثبت نشده است.

ثبت پرسش یا نظر جدید