این مقاله به فرایند توزیع و حفظ خلوص بذرهای اصلاحشده پس از ثبت رقم میپردازد. پس از ثبت ارقام خودگشن هموزیگوت یا واریتههای دارای لقاح آزاد، تکثیر بذر تحت نظام طبقهبندی شامل بذر مادری، بذر پایه، بذر ثبتشده و بذر گواهیشده انجام میشود تا بذر یکنواخت و قابل اعتماد در اختیار زارعان قرار گیرد. همچنین ضوابط کلیدی حفظ خلوص، مانند تکرقمی بودن مزرعه، تناوب مناسب، ایزولاسیون، بازرسی مستمر و برچسبگذاری و بستهبندی استاندارد تشریح میگردد.
توزیع و حفظ خلوص بذرهای اصلاح شده :
پس از اینکه رقمی از نوع خودگشن و هموزیگوت و یا واریته دارای لقاح آزاد به ثبت رسید، میبایستی بذر آن رقم تحت ضوابطی تکثیر و در اختیار زارعین قرار گیرد.
بعلاوه بذر تکثیر شده می بایستی خالص نگه داشته شود و یا برای کشت های آینده از بذرهای جدید همان رقم استفاده گردد.
پس از آنکه رقمی به پیشنهاد متخصص اصلاح نباتات و با ارائه اطلاعات در موسسه ثبت کننده ارقام به ثبت رسید، متخصص اصلاح نباتات مقداری از بذر آن رقم را طبق ضوابط خاصی تکثیر و به نام بذر مادری (Breeder seed ) برای تکثیر ثانویه در اختیار موسسه یا شخصی که صلاحیت های لازم را از نظر دانش و امکانات برای حفظ خلوص بذر داشته باشد قرار می دهد. بذر حاصله از تکثیر بذر مادری را بذر پایه ( Foundation seed ) گویند.
بذر پایه توسط همان شاخص، موسسه یا موسسات دیگر با رعایت شرایطی تکثیر می شود و بسته به محصول مورد نظر، شرایط تکثیر و قوانین کشوری ، بذر ثبت شده ( Registered seed )و یا گواهی شده ( Certified seed ) بدست می آید. بذر ثبت شده مجدداً تحت شرایطی تکثیر و به نام بذر گواهی شده جهت تولید محصول در اختیار زارعین قرار داده می شود.
ضوابطی را که برای تکثیر بذر طی هریک از مراحل تولید( پایه ، ثبت شده و یا گواهی شده )بکار می برند بسته به نوع گیاه و در کشورهای مختلف فرق می کند. اما خلوص عمومی این ضوابط مشابه و به شرح زیر است:
1)فقط بذر یک رقم از یک محصول را می توان در یک مزرعه تکثیر نمود.
2)زمین مورد کاشت نمی بایستی برای یک یا چند سال ( بسته به نوع گیاه ) زیر کشت همان محصول یا محصولات مشابه گیاه مورد تکثیر بوده باشد.
3)مزرعه می بایستی با فاصله نسبتاً زیادی ( که حداقل آن به نوع گیاه بستگی دارد) از سایر مزارع همان گیاه و یا گیاهان مشابه قرار داشته باشد.
4)مزرعه می بایستی بطور مداوم توسط نماینده یا نمایندگان موسسه به ثبت رساننده بذر بازرسی گردد. این بازرسی برای نظارت بر اجرا مقررات و ضوابط تولید بذر اصلاح شده از جمله تمیز بودن مزرعه از علفهای هرز ، امراض ، آفات ، جدائی از سایر مزارع، چگونگی برداشت محصول ، تمیز کردن بذر و غیره می باشد.
5)بذر تولیدی می بایستی برچسبی نشانگر مشخصات بذر داشته باشد و بطور مناسبی بسته بندی شده باشد. معمولاً تولید بذرهایی که از نظر ژنتیکی همگن ( هموزیگوت ) هستند و زارع می تواند دو یا چند بار بذر تولیدی خود را بکار برد توسط موسسات دولتی انجام میشود.