این مقاله به مفهوم مقاومت حشرات به سموم و پیامدهای آن میپردازد. با تأکید بر نقش انتخاب طبیعی تسریعشده توسط کاربرد گسترده آفتکشها، مقاومت بهعنوان توانایی ژنتیکی حشرات در بقا در برابر غلظتهای قبلاً کشنده تعریف میشود. پیامدهای اکولوژیک، اقتصادی و بهداشتی مقاومت، از جمله تداوم خسارت، افزایش مصرف و غلظت سموم، آلودگی محیط زیست، تأثیر بر موجودات غیرهدف، ورود به زنجیره غذایی و بازپدیدی بیماریهای منتقلشونده توسط حشرات، مورد بحث قرار میگیرد.
مفهوم مقاومت به سموم در حشرات :
قدمت حشرات به 350 میلیون سال بر میگردد. در طول این قرون متمادی حشرات با طبیعت بصورت Coevolution زندگی میکردند.
از زمانی که انسان در صدد مقابله با حشرات برآمد از اسلحهای بنام سموم استفاده نمود. تا کنون بیش از هزاران ترکیب شیمیایی، تولید و بر علیه حشرات بکار برده شده است. بدیهی است حشرات نیز برای مقابله با این فشار طبیعی که بوسیله انسان هدایت شده است مکانیسم هایی را برای بقاء خود و نسلهای آینده خود بکار برده اند.
انتخاب طبیعی بصورت بطئی در طول تاریخ بین حشرات و محیط اتفاق میافتد. با کشف سموم و استفاده از آن در کنترل حشرات در حقیقت روند انتخاب طبیعی (Natural selection) توسط انسان با شتاب فوق العادهای به پیش رفته است.
تعریف مقاومت از نظر سازمان جهانی بهداشت
توانایی بقاء یک حشره به غلظتی از سم که قبلاً توسط آن غلظت کاملاً از بین میرفت. این توانایی بقا بصورت ارثی به نتایج بعدی انتقال مییابد. تاکنون گزارش های متعددی از مقاومت به سموم در انواع و اقسام حشرات ارائه شده است.
مشکلات مقاومت به سموم در حشرات
1 ـ مقاومت به سموم در حشرات باعث بقای حشره در طبیعت و در نهایت ادامه خسارت اقتصادی و بهداشتی خواهد بود.
2 ـ مقاومت در حشرات باعث افزایش غلظت سم برای کنترل بهتر حشرات شده در نتیجه از نظر اقتصادی، بار مالی بیشتری برای انسان داشته و آلودگی محیط زیست را نیز افزایش میدهد.
3 ـ استفاده بیشتر از سموم باعث آلودگی محیط زیست شده و موجودات غیرهدف مثل رات مفید و موجوداتی که در سیر تکاملی جانوران و طبیعت نقش اساسی دارند را از بین میبرد.
4 ـ سموم استفاده شده، وارد چرخه تغذیه انسان و حیوانات شده و ناهنجاری های متفاوتی را باعث میگردد.
5 ـ مقاومت به سموم، انسان را وادار به سرمایهگذاری در جهت کشف سموم جدید مینماید که این مسئله کاملاً مقرون به صرفه نمیباشد.
6 ـ مقاومت به سموم در حشرات باعث بازپدیدی بیماری های مختلفی که توسط حشرات به انسان منتقل میشوند گردیده است. بطور مثال بازپدیدی و تداوم مالاریا یکی از نمونههای بارز مقاومت پشه آنوفل به سموم است.