خاک و هورمون مناسب برای ریشه‌دار کردن قلمه گیاهان آپارتمانی

براي ريشه‌دار کردن قلمه، مهم‌ترين نکته استفاده از خاکي با زهکش عالي و در عين حال داراي کمي رطوبت پايدار است. در اغلب گياهان آپارتماني، بهترين بستر براي ريشه‌زايي اوليه ترکيبي سبک و استريل است تا هم هوا به ريشه برسد و هم رطوبت نگه داشته شود و هم احتمال قارچ و پوسيدگي کمتر شود.

يک ترکيب پيشنهادي و عمومي براي ريشه‌دار کردن اکثر قلمه‌ها اين است: ۵۰٪ پرليت + ۵۰٪ پيت‌ماس يا کوکوپيت. اگر اين مواد در دسترس نيست، مي‌توانيد از مخلوط ۲ قسمت خاک برگ کاملاً پوسيده + ۱ قسمت ماسه شسته درشت استفاده کنيد. مهم اين است که خاک سنگين و رسي نباشد، آب اضافي را سريع عبور دهد و در عين حال کمي رطوبت نگه دارد.

پيش از کاشت قلمه، بهتر است بستر را با آب جوش يا محلول بسيار رقيق قارچ‌کش (مثل کاربندازيم طبق دوز توصيه‌شده روي بسته) ضدعفوني کنيد تا احتمال بيماري و پوسيدگي پايين بيايد. سپس اجازه دهيد بستر کمي خنک و از حالت غرقابي خارج شود و تنها «مرطوب» باشد، نه خيس.

در مورد هورمون، براي کمک به ريشه‌دهي قلمه‌ها معمولاً از «هورمون ريشه‌زا» استفاده مي‌شود. اين هورمون‌ها اغلب حاوي اکسين‌هايي مانند IBA (ايندول بوتيريک اسيد) يا NAA هستند. در بازار ايران معمولاً به صورت پودر يا محلول با نام‌هاي تجاري مختلف (هورمون ريشه‌زا، پودر ريشه‌زا و…) عرضه مي‌شوند. نوع پودري براي استفاده خانگي ساده‌تر است.

روش استفاده از هورمون ريشه‌زا (نوع پودري) به اين صورت است: ابتدا انتهاي قلمه را حدود ۱–۲ سانتي‌متر در آب فرو ببريد تا کمي مرطوب شود، سپس همان قسمت را در پودر هورمون فرو کنيد تا سطح برش با لايه نازکي از پودر پوشانده شود. اضافه پودر را به‌آرامي بتکانيد و قلمه را در بستر مرطوبي که آماده کرده‌ايد، قرار دهيد. عمق کاشت معمولاً ۳–۵ سانتي‌متر (بسته به نوع گياه و اندازه قلمه) کافي است.

اگر هورمون ريشه‌زاي محلول داريد، مي‌توانيد انتهاي قلمه را چند ساعت در محلول بسيار رقيق (طبق دستور روي بسته) قرار دهيد و سپس در بستر بکاريد. دقت کنيد غلظت را بيشتر از مقدار توصيه‌شده نکنيد، چون مي‌تواند به بافت قلمه آسيب بزند و نتيجه برعکس بدهد.

پس از کاشت قلمه در بستر مناسب، تأمين رطوبت محيطي بالا بسيار مهم است. مي‌توانيد روي گلدان را با نايلون شفاف سوراخ‌دار يا درپوش پلاستيکي نيمه‌باز بپوشانيد تا مانند يک گلخانه کوچک عمل کند. نور بايد غيرمستقيم و زياد باشد (کنار پنجره روشن بدون آفتاب مستقيم). دماي مناسب براي ريشه‌زايي بسياري از گياهان آپارتماني بين ۲۰ تا ۲۶ درجه سانتي‌گراد است.

تا زماني که قلمه ريشه نداده، خاک را خيس نکنيد؛ فقط مرطوب نگه داريد. آبياري سنگين باعث خفگي و پوسيدگي قلمه مي‌شود. معمولاً بسته به نوع گياه، بين ۲ تا ۶ هفته طول مي‌کشد تا قلمه ريشه کافي توليد کند. نشانه‌هاي ريشه‌دار شدن، سبز ماندن قلمه، بيرون آمدن جوانه‌هاي جديد و ايجاد مقاومت قلمه در خاک هنگام لمس است.

نوع دقيق خاک و مقدار هورمون بسته به نوع گياه (مثلاً شمعداني، پتوس، فيکوس، ديفن‌باخيا، حسن‌يوسف و…) کمي متفاوت است. اگر نام گياه را بفرماييد، مي‌توان نوع بستر و نحوه مصرف هورمون را دقيق‌تر و اختصاصي براي همان گياه توضيح داد.

براي مطالعه راهنماها و مقالات بيشتر در مورد تکثير و نگهداري گياهان مختلف، مي‌توانيد به سايت نارگيل مراجعه نماييد.