هرس و قلمه‌گیری صحیح گیاه شاخ‌بزی (افوربیا تریگونا)

بله، مي‌توانيد گياه شاخ‌بزي خود را از قسمت بالايي سرزني کنيد و از همان بخش‌ها قلمه بگيريد، اما اين کار بايد با رعايت چند نکته مهم انجام شود تا هم به گياه مادر آسيبي نرسد و هم قلمه‌ها به‌خوبي ريشه‌دار شوند.

براي هرس، ابتدا زمان مناسب را انتخاب کنيد. بهترين زمان براي سرزني و قلمه‌گيري شاخ‌بزي فصل رشد گياه است، يعني اواخر بهار تا اواخر تابستان. در اين مدت گياه توانايي بيشتري براي ترميم و ريشه‌زايي دارد. از هرس در روزهاي خيلي سرد يا خيلي گرم و هنگام شوک‌هاي محيطي (مثل جابجايي گلدان) خودداري کنيد.

ابزار برش بايد تيز، تميز و ضدعفوني باشد. از قيچي باغباني يا چاقوي تيز استفاده کنيد و قبل از برش، تيغه را با الکل يا محلول ضدعفوني‌کننده تميز کنيد تا احتمال انتقال بيماري‌هاي قارچي و باکتريايي به حداقل برسد. برش را تميز و يک‌باره انجام دهيد تا گياه له نشود.

مقدار هرس نيز مهم است. اگر ارتفاع گياه زياد شده، مي‌توانيد بخش بالايي ساقه را کوتاه کنيد، ولي بهتر است در يک مرحله بيش از يک‌سوم ارتفاع گياه را قطع نکنيد. سرزني باعث مي‌شود گياه شاخه‌هاي جانبي بيشتري توليد کرده و پرپشت‌تر شود، اما زياده‌روي در هرس ممکن است گياه را ضعيف کند.

شيره گياه شاخ‌بزي سمي و محرک پوست و چشم است. هنگام برش، حتما از دستکش استفاده کنيد و مراقب باشيد شيره با پوست، چشم و دهان تماس نداشته باشد. در صورت تماس، محل را سريع با آب فراوان بشوييد. بعد از هرس، بهتر است گلدان را از دسترس کودکان و حيوانات خانگي دور نگه داريد.

براي قلمه‌گيري، بخش‌هاي سالم، بدون لکه و نسبتاً جوان ولي نيمه‌چوبي را انتخاب کنيد. طول قلمه‌ها معمولاً بين ۱۰ تا ۲۰ سانتي‌متر مناسب است. پس از جدا کردن قلمه، شيره سفيد از محل برش خارج مي‌شود؛ مي‌توانيد انتهاي قلمه را چند دقيقه در آب سرد قرار دهيد تا خروج شيره متوقف شود، سپس قلمه را بيرون آوريد.

قلمه‌ها را قبل از کاشت، ۲ تا ۳ روز در محيطي سايه و خنک قرار دهيد تا محل برش پينه ببندد و کمي خشک شود. اين کار خطر پوسيدگي در خاک را به‌طور چشم‌گيري کاهش مي‌دهد. در اين مدت قلمه‌ها را روي دستمال کاغذي يا سطح تميز قرار دهيد و در معرض نور مستقيم آفتاب نگذاريد.

براي کاشت قلمه، از خاک بسيار سبک و با زهکشي خوب استفاده کنيد؛ ترکيبي از خاک کاکتوس به همراه کمي پرليت يا ماسه شسته انتخاب مناسبي است. قلمه را در خاک فرو ببريد و کمي خاک را اطراف آن فشرده کنيد تا ثابت بماند. در ابتدا خاک را فقط کمي مرطوب کنيد و از آبياري سنگين خودداري نماييد.

بعد از کاشت، گلدان را در محيطي روشن با نور غيرمستقيم و دماي معتدل قرار دهيد. از آفتاب مستقيم شديد تا زمان ريشه‌دهي خودداري کنيد، چون قلمه هنوز توان جذب آب کافي ندارد و ممکن است دچار تنش و سوختگي شود. معمولاً چند هفته تا چند ماه طول مي‌کشد تا قلمه‌ها ريشه‌دار شوند؛ در اين مدت صبور باشيد.

آبياري بايد بااحتياط انجام شود. تا زماني که قلمه ريشه نداده، خاک فقط کمي مرطوب نگه داشته شود و بين دو آبياري سطح خاک خشک شود. آبياري زياد، شايع‌ترين علت پوسيدگي قلمه‌ها و از بين رفتن آن‌هاست. پس از مشاهده رشد جديد و اطمينان از ريشه‌دار شدن، مي‌توانيد برنامه آبياري را کمي منظم‌تر کنيد، اما همچنان اجازه دهيد خاک بين دو آبياري خشک شود.

گياه مادر بعد از سرزني معمولاً از جوانه‌هاي جانبي شاخه‌هاي جديد توليد مي‌کند و به‌مرور خوش‌فرم‌تر و پرتر مي‌شود. پس از هرس، چند هفته از کوددهي سنگين خودداري کرده و گياه را در شرايط نوري و دمايي پايدار نگه داريد تا استرس کمتري متحمل شود.

براي کسب اطلاعات بيشتر در مورد نگهداري و تکثير گياهان مختلف، مي‌توانيد مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.