نام علمي
Zygophyllum eurypterum
نام لاتين
Zygophyllum eurypterum
دانستنیهای علمی
ردهبندی و جایگاه تبارشناختی
گونهٔ Zygophyllum eurypterum با نام فارسی رایج قیچ در تیرهٔ Zygophyllaceae (اسفندیه/زیگوفیل) قرار میگیرد. این تیره عمدتاً با گیاهان سازگار به خشکی و شوری شناخته میشود. جنس Zygophyllum از نظر ریختشناسی و بومشناسی با حضور گونههای بیابانی و نیمهبیابانی در بخشهای خشک جهان قدیم اهمیت دارد.
منطقهٔ بومی و زیستگاه
قیچ گیاهی بومی نواحی خشک و نیمهخشک ایران و بخشی از کمربند بیابانی جنوبغرب آسیا است و در تیپهای رویشی استپی–بیابانی دیده میشود. زیستگاه معمول آن شامل دشتهای سنگلاخی و شنی، دامنههای کمارتفاع، اراضی شور و قلیایی و آبراهههای فصلی است؛ جایی که تحمل تنشهای کمآبی، دمای بالا و شوری خاک برای بقا تعیینکننده است.
تاریخچهٔ کشف و نامگذاری علمی
نام علمی Zygophyllum eurypterum بر پایهٔ ویژگیهای ریختی توصیف شده است؛ جزء گونهای eurypterum از ریشههای یونانی به معنای «بالِ پهن/عریض» برداشت میشود و معمولاً به ساختارهای بالمانند در اندامهای زایشی یا میوه اشاره دارد. این گونه در چارچوب مطالعات فلوریستیک مناطق خشک، توسط گیاهشناسان بر اساس نمونههای هرباریومی گردآوری و سپس در ادبیات ردهبندی ثبت شده است.
نامهای رایج محلی و جهانی
در فارسی، این گیاه بیشتر با نام قیچ شناخته میشود. در متون بینالمللی، معمولاً با نام علمی Zygophyllum eurypterum ارجاع داده میشود و در برخی منابع انگلیسی ممکن است بهصورت کلی در گروه «zygophyllum» یا «desert zygophyllum» یاد شود، هرچند نامهای رایج استاندارد در زبانهای مختلف برای این گونه همواره یکسان و فراگیر نیست.
![قیچ]()
خصوصیات - معرفی
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی خشک
دماي مورد نياز
نواحی خشک و نیمه خشک
خاک مورد نياز
خاک های شور و قلیا
|
"قیچ" درختچه ای است همراه با انشعابات چوبی فراوان که در عرصه های بیابانی به صورت پراکنده در جوامع گیاهی درمنه دشتی مشاهده می شود. ارتفاع متوسط این درختچه تا ٥/٢ متر می رسد. قیچ در نقاط مختلف ایران، قفقاز، افغانستان و پاکستان انتشار دارد.
رویشگاه های اصلی قیچ در ایران، جنوب شرقی شاهرود، خراسان، زنجان، دامنه های مشرف به کوهستان سفید آب و دشت کویر، ارتفاعات انارک و چوپانان می باشد. قیچ معمولاً در خطوط همباران ١٠٠تا ١٥٠میلیمتر به صورت طبیعی ایجاد رویشگاه های مشجر می نماید.
گل های زرد این درختچه پیش رس بوده و معمولاً در اواسط اسفندماه ظاهر می شوند. به دنبال آن میوه های بالدار حاوی سه عدد بذر، در اوایل اردیبهشت ماه به وجود می آیند. وجود باله های نسبتاً بزرگ میوه، جابجایی بذر را توسط باد آسان کرده است.
![Zygophyllum eurypterum]()
شرایط محیط رشد
دامنه ارتفاعی رویشگاه قیچ در دامنه های کوهستانی سفید آب بین ١٠٠٠ تا ٢٠٠٠ متر از سطح دریا است.
قیچ گیاهی است بومی مناطق خشک و نیمه خشک که در خاک های شور، قلیا و شور و قلیایی که عمدتاً دارای آهک فراوان است، بخوبی رویش دارد.
![Zygophyllum eurypterum]()
نحوه تکثیر قیچ
این گیاه بوسیله بذر و قلمه قابل تکثیر است.
گونه های قيچ از مهمترين گياهان مراتع نيمه خشک و خشک محسوب می شوند و مورد تعليف دام قرار می گيرند.
درختچه قيچ برای توسعه پوشش گياهی در اراضی شور و قليایی و همچنين تثبيت و حفاظت خاك كاشته می شود.
چوب این گیاه به مصرف سوخت محلی می رسد.
اين گياه همچنین دارای خواص دارویی با اثر ملين، دفع كرم های انگلی و استعمال خارجی برای ناراحتی های چشمی است.