تیس

دانستنیهای علمی

درخت تیس، گیاهی است از خانواده گل سرخیان که بومی اروپا ، بخش هایی از آسیا ( از جمله کشور ایران) و شمال آفریقا میباشد.
این درخت زینتی زیبا در ژاپن ، چین، روسیه، ایسلند، انگلیس بسیار محبوب میباشد.
درخت تیس در ایران 6 گونه دارد و در ارتفاعات جنگل های شمال از 1700 متر تا 2000 متر از سطح دریا دیده میشود.
در شهرهای نوشهر، رودبار،سیاه بیشه و سایر مناطق کوهستانی شمال کشور میروید.
تیس درختی کمیاب بوده و متاسفانه در معرض خطر انقراض است .

زیستگاه این گیاه دره ها، مناطق صخره ای و کوهستانی و خاکهای آهکی و مرطوب است.

این درخت به علت داشتن میوه ها و گلهای زیبا و زرق و برق دار محبوب مییباشد و در باغها به وفور کاشته میشود.
این درخت مناسب برای کنترل فرسایش خاک میباشد .

خصوصیات - معرفی

درخت تیس برگریز بوده، ارتفاعی بین 5-15 متر دارد .( به صورت درختچه نیز یافت میشود.)
گستردگی بین 4 تا 8 متر دارد ، تاج آن گرد میباشد و بین 20 تا 50 سال زمان نیاز است تا گیاه به رشد نهایی خود برسد.
درخت در 10 سالگی بالغ شده و شروع به میوه دادن میکند.
پوست تنه آن خاکستری مایل به زرد است که بعدها به خاکستری مایل به سیاه و سفید تبدیل میشود و دارای ترک های طولی نیز میباشد.
تنه بلند و باریک میباشد ، چوب تنه انعطاف پذیر بوده ولی با دوام نیست و به عنوان سوخت مورد مصرف قرار میگیرد.( به دلیل استفاده بیش از حد از چوب این درخت، این گونه در معرض خطر قرار گرفته است.
برگهای این گیاه 20 سانتیمتر طول دارند و بین 8 تا 12 سانتیمتر عرض دارند ، پر مانند هستند و حاشیه ای دندانه دندانه دارند.
برگها 6-7 عدد برگچه دارند .( از برگها برای تعلیف دام ها استفاده میشود.)
گلها زرد ، سفید ،صورتی و کوچک میباشند ( بین 8 تا 10 میلی متر قطر دارند و دارای 5 گلبرگ هستند.)
به صورت خوشه ای و در تابستان ظاهر میشوند و جلوه ای بسیار زیبا به درخت میبخشند.
میوه این درخت جنبه زینتی داشته و مانند توت میباشد.
رنگ آن نارنجی مایل به قرمز است ، 8-10 میلی متر قطر دارد.
میوه ها در مهر و آبان بر روی شاخه ها دیده میشوند و منبع غذایی بسیار مهمی برای پرندگان محسوب میشوند.

شرایط نگهداری تیس

نور مورد نياز متوسط آبياري و رطوبت مرطوب دماي مورد نياز تا -6 را تحمل میکند درجه سانتیگراد خاک مورد نياز خاک شنی، ماسه ای، لومی ، خوب زهکشی شده

نگهداری از درخت تیس به شرح زیر میباشد:

خاک: خاک شنی، ماسه ای ، لومی غنی از هوموس، خوب زهکشی شده و مرطوب.
بهتر است خاک اسیدی و یا خنثی باشد.
نور: آفتابی - نیم سایه.
در جنگل های سایه دار نیز به راحتی رشد میکند.
آبیاری: به طور متوسط صورت پذیرد.
دما: این درخت در برابر سرما مقاوم بوده و تا -6 درجه را تحمل میکند.
درخت تیس برای کاشت در فضای شهری نیز مناسب است زیرا در برابر آلودگی هوا مقاوم است.

مقابله به آفات تیس

آفات مهم تیس (Sorbus aucuparia)

مهم‌ترین آفات تیس شامل شته‌ها، مینوز برگ، شپشک‌ها و لارو برخی پروانه‌ها است. شته‌ها با مکیدن شیره گیاهی سبب پیچیدگی برگ و ترشح عسلک می‌شوند. مینوزها دالان‌های روشن در بافت برگ ایجاد کرده و فتوسنتز را کاهش می‌دهند. لارو پروانه‌ها ممکن است برگ‌ها را به‌طور گسترده بخورند و موجب تضعیف درخت شوند.

روش‌های مقابله با آفات

کنترل تلفیقی (IPM) برای تیس توصیه می‌شود. استفاده از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک‌ها برای کنترل شته‌ها، هرس و حذف شاخه‌ها و برگ‌های آلوده، و شست‌وشوی تاج درخت با آب برای کاهش جمعیت آفات سبک مؤثر است. در صورت طغیان شدید، مصرف هدفمند حشره‌کش‌های کم‌خطر مانند صابون حشره‌کش، روغن‌های باغبانی یا حشره‌کش‌های سیستمیک با رعایت برچسب توصیه می‌شود.

بیماری‌ها و مدیریت آن‌ها

بیماری‌های مهم شامل پوسیدگی ریشه قارچی، لکه برگی و شانکرهای قارچی تنه است. بهبود زهکش خاک، پرهیز از آبیاری غرقابی و ضدعفونی ابزار هرس برای پیشگیری بسیار حیاتی است. جمع‌آوری و سوزاندن برگ‌های آلوده، هرس بخش‌های شانکردار و در صورت نیاز استفاده محدود از قارچ‌کش‌های مسی یا سیستمیک، به کاهش گسترش بیماری کمک می‌کند.

نحوه تکثیر تیس

تکثیر این درخت به 2 روش صورت میگیرد 1- کاشت بذر 2- قلمه چوب نرم.
استفاده از روش اول درصد موفقیت بالاتری دارد.

هشدار - عوارض جانبی

هشدار: در مورد این گیاه مراقب شته ها و کنه ها باشید.

ژئوم رز وحشی گيلاس اسپیره خزدار