Sagittaria sagittifoliaArrow Head که به فارسی سر نیزه ای نامیده میشود، گیاهی از خانواده آلیسماتاسه بومی اروپا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: خیلی مرطوب دمای محیط: معتدل تا گرم خاک: خاک های بسیار مرطوب و لومی
دانستنیهای علمی
نام علمي
Sagittaria sagittifolia
ردهبندی و خانواده
Sagittaria sagittifolia که در فارسی به «سرنیزهای» شناخته میشود، گونهای آبزی از خانواده Alismataceae است. این خانواده شامل گیاهان تکلپهای آبزی و نیمهآبزی با برگهای ساده و گلهای سهگلبرگی است. جنس Sagittaria حدود ۳۰ گونه دارد که بیشتر در مناطق معتدل و گرمسیری نیمکره شمالی انتشار یافتهاند.
نام علمی و تاریخچه کشف
نام جنس Sagittaria از واژه لاتین «sagitta» به معنی «تیر» یا «نیزه» گرفته شده و به شکل برگها اشاره دارد. این گونه در قرون میانه توسط گیاهشناسان اروپایی توصیف و بعدها در سیستمهای طبقهبندی لینهای تثبیت شد. در منابع کهن اروپایی، ریزومهای نشاستهدار آن بهعنوان منبع غذایی بومیان نواحی باتلاقی ذکر شده است.
گستره بومی و پراکنش
سرنیزهای بهطور بومی در اروپا، آسیای معتدل و بخشهایی از سیبری یافت میشود و در برخی مناطق آمریکای شمالی نیز بهصورت معرفیشده حضور دارد. این گونه در آبهای کمعمق، حاشیه رودخانههای آهستهجریان، کانالها و تالابها رشد میکند و شاخصی برای زیستگاههای آب شیرین نسبتاً مغذی بهشمار میرود.
![سر نیزه ای]()
![سر نیزه ای]()
خصوصیات - معرفی
گیاه "سر نیزه ای" یکی از گیاهان گلدار از خانواده آلیسماتاسه و بومی مرداب های اکثر نواحی اروپا، از ایرلند و پرتغال تا فنلاند و بولیوی می باشد. همچنین در روسیه، اُکراین، سیبری، ترکیه، چین، استرالیا، ویتنام و قفقاز نیز یافت می شود. این گیاه همچنین به عنوان غذا در بسیاری از کشورها کشت می شود.
علت نامگذاری این گیاه به شکل خاص برگ های آن مربوط می شود.
گیاه سرنیزه ای گیاهی علفی و چندساله است که در آب از عمق 10 تا 50 سانتیمتر رشد می کند.
برگ ها بالای سطح آب تشکیل می شوند و مانند انتها یا سر یک پیکان یا نیزه هستند. این برگ ها دارای 15 تا 25 سانتیمتر پهنا و 10 تا 22 سانتیمتر عرض دارند. هر برگ روی یک دمبرگ طویلی که روی سطح اب تشکیل می شود و ممکن است تا 45 سانتیمتر نیز طول داشته باشد، تشکیل می گردد..
گل ها حدود 2 تا 2.5 سانتیمتر عرض داشته و دارای سه کاسبرگ کوچک و سه گلبرگ سفید رنگ و تعداد زیادی پرچم های ارغوانی رنگ می باشند. این گل ها یک پایه (جنس نر و ماده روی یک گیاه) بوده و گرده افشانی آنها توسط حشرات صورت می گیرد.
![Arrow Head]()
![Arrow Head]()
شرایط نگهداری سر نیزه ای
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
خیلی مرطوب
دماي مورد نياز
معتدل تا گرم
خاک مورد نياز
خاک های بسیار مرطوب و لومی
|
این گیاه، گیاهی آبزی است و اکثراً در تالاب ها و مرداب ها رشد می کند. ولی آب های کم عمق را بیشتر ترجیح می دهد.
به خاک های بسیار مرطوب و لومی نیاز دارد.
از نظر نیاز نوری به آفتاب کامل احتیاج دارد.
این گیاهان نسبت به سرمای ملایم می توانند مقاوم باشند. و در دماهای پایین تر، تا حداقل -10 درجه سانتیگراد می توانند زنده بمانند. اگرچه اندام های هوایی در دماهای زیر صفر درجه سانتیگراد از بین می روند اما اندام های زیر زمینی زنده باقی می مانند.
در آب و هوای گرمتر رشد بهتری خواهند داشت. و به حداقل شش ماه فصل رشد برای تولید محصول نیاز دارند.
![Sagittaria sagittifolia]()
![Sagittaria sagittifolia]()
خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی
کابردها:
غده های گرد این گیاه دارای ارزش خوراکی می باشند. این غده ها دارای مزه ای شیرین و مانند سیب زمینی دارای ساختاری نشاسته ای اما شکننده تر و تردتر می باشند.
برگ ها و ساقه های جوان نیز در برخی موارد به صورت پخته شده مورد استفاده قرار می گیرند.
این گیاه دارای فعالیت ضد باکتریایی قوی است.
هر صد گرم از ریشه یا غده های خشک شده ی این گیاه حاوی حدود 364 کالری انرژی، 17 گرم پروتئین، 1 گرم چربی، 76.2 گرم کربوهیدرات ها، 3.1 گرم فیبر، 5.8 گرم خاکستر، 44 میلیگرم کلسیم، 561 میلیگرم فسفر، 8.8 میلیگرم آهن، 2480 میلیگرم پتاسیم، 0.54 میلیگرم تیامین، 0.14 میلیگرم ریبوفلاوین، 4.76 میلیگرم نیاسین و 17 میلیگرم اسکوربیک اسید می باشد. این گیاه فاقد کاروتن می باشد.
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات برگی - سر نیزه ای]()
![معرفی و راهنمای پرورش سبزی جات برگی - سر نیزه ای]()
مقابله به آفات سر نیزه ای
آفات رایج
در Sagittaria sagittifolia (سر نیزهای)، شتهها با مکیدن شیره و انتقال عوامل بیماریزا باعث زردی و بدشکلی برگ میشوند. کنترل: شستوشوی گیاه با آب، حذف برگهای آلوده، رهاسازی کفشدوزکها و در صورت نیاز استفاده موضعی از صابون حشرهکش یا روغنهای باغبانی.
حلزونها و لیسهها در محیطهای مرطوب با تغذیه از بافت برگ، سوراخهای نامنظم ایجاد میکنند. کنترل: جمعآوری دستی، تلههای طعمهای، و مدیریت پناهگاهها (کاهش بقایای گیاهی اطراف).
امراض مهم
پوسیدگی ریشه و طوقه (اغلب ناشی از Pythium و Phytophthora) در شرایط آب راکد و اکسیژن کم تشدید میشود و با پژمردگی، سیاهشدن ریشه و توقف رشد همراه است. اصلاح گردش آب و جلوگیری از ماندابیشدن، مهمترین اقدام پیشگیرانه است. استفاده از بستر تمیز، حذف گیاهان بیمار و ضدعفونی ابزار توصیه میشود.
لکهبرگیهای قارچی در رطوبت بالا با لکههای قهوهای/سیاه و گاهی هاله زرد ظاهر میشوند. کنترل: افزایش فاصله و تهویه، حذف برگهای لکهدار، پرهیز از خیسکردن شاخوبرگ، و در صورت شدت بیماری استفاده هدفمند از قارچکشهای مجاز مطابق برچسب.
پیشگیری و مدیریت یکپارچه
پایش هفتگی، قرنطینه گیاه جدید و حفظ کیفیت آب پایه مدیریت است. تغذیه متعادل، جلوگیری از ازدحام، و پاکسازی برگها و بقایای آلوده، فشار آفت و بیماری را بهطور محسوسی کاهش میدهد.
![سر نیزه ای]()
![سر نیزه ای]()
نحوه تکثیر سر نیزه ای
تکثیر این گیاه از طریق کشت بذرها، تقسم غده ها (در بهار یا پاییز) و نیز از طریق ساقه های رونده یا ریزوم ها صورت می گیرد.