۱۳۹۳ سوم آذر

درخت گلوله توپ

Couroupita guianensiscannonball tree که به فارسی درخت گلوله توپ نامیده میشود، گیاهی از خانواده لسیتیداسه بومی جنگل های بارانی مرکز و جنوب آمریکا می باشد. نیاز های این گیاه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب درجه حرارت: نیمه گرمسیری تا گرمسیری درجه سانتیگراد خاک: غنی

دانستنیهای علمی

نام علمي

Couroupita guianensis

نام لاتين

cannonball tree

خانواده (تيره)

Lecythidaceae

گل این درخت بسیار زیبا و برعکس میوه درخت، خوشبو است، در عین حال این درخت برای هندوها و بودایی ها جنبه های مذهبی و آئینی دارد. علت نامگذاری آن به نام درخت گلوله توپ، میوه های گرد و مانند گلوله توپ آن است که وقتی رسیده باشد به طور ناگهانی از درخت به زمین می افتد و در برخی مواقع میوه های رسیده موقعی که به زمین می خورند با صدا می ترکند. به همین دلیل همانند درخت نارگیل که میوه های سنگینی دارد، درخت مناسبی برای کاشت در معابر پر رفت و آمد شهری نیست.

خصوصیات - معرفی

درخت گلوله توپ، درختی خزاندار است که تا ارتفاع 35 متر نیز رشد می کند. برگ ها کشیده و طویل به طول 8 تا 31 سانتیمتر (گاهی تا بیش از 57 سانتیمتر) است. گل ها روی خوشه هایی طویل تشکیل می شوند. تعدادی از گل ها نیز روی تنه اصلی می رویند به طوری که سراسر تنه اصلی درخت پوشیده از گل خواهد شد. یک درخت سالم می تواند روزانه 1000 گل تولید کند. این گل ها دارای بوی نافذی بخصوص در شب و صبح زود می باشند. گل ها بزرگ بوده و حدود 6 سانتیمتر پهنا دارند و اغلب به رنگ های روشن دیده می شوند. دارای 6 گلبرگ با رنگ های صورتی تیره و قرمز در قسمت پایین و مایل به زرد در قسمت بالایی می باشند. در وسط گل ها یک حلقه از پرچم ها نیز قرار دارد. میوه های بزرگتر، گوی مانند یا کروی بوده و بیش از 25 سانتیمتر پهنا دارند. میوه های کوچکتر حاوی حدود 65 بذر هستند در حالی که میوه های بزرگتر تا 550 بذر نیز می توانند داشته باشند. یک درخت سالم می تواند حدود 150 عدد میوه تولید کند. در بیشتر مناطق حدود یک سال یا حتی 18 ماه طول می کشد تا میوه ها بالغ شوند. این میوه ها وقتی به زمین می افتند مانند گلوله توپ می ترکند. یا گاهی پس از افتادن نمی ترکند و آنقدر روی زمین باقی می مانند تا حیواناتی مانند گراز باعث ترکیدن آن شوند.

شرایط نگهداری درخت گلوله توپ

نور مورد نياز

زیاد

آبياري و رطوبت

کمی مرطوب

دماي مورد نياز

نیمه گرمسیری تا گرمسیری

خاک مورد نياز

غنی

دمــا و رطوبــت

درخت Couroupita guianensis بومی جنگل‌های بارانی گرمسیری است و در دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتی‌گراد بهترین رشد را دارد. این گیاه به سرما بسیار حساس است و دمای کمتر از ۱۰ درجه می‌تواند به آن آسیب جدی بزند. رطوبت نسبی بالا (حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد) برای شادابی برگ‌ها و تشکیل گل‌ها ضروری است و باید از هوای بسیار خشک پرهیز شود.

نــور و مکان کاشت

این درخت به نور زیاد و غیرمزاحم نیاز دارد و در آفتاب کامل تا نیم‌سایه روشن خوب رشد می‌کند. در مناطق بسیار گرم، قرار دادن گیاه در محلی با آفتاب صبح و سایه نسبی بعد از ظهر به کاهش تنش گرمایی کمک می‌کند. بادهای شدید و خشک می‌توانند سبب ریزش گل و جوانه‌ها شوند، بنابراین مکان‌های نسبتاً محافظت‌شده ترجیح داده می‌شوند.

خــاک و آبیاری

خاک‌های عمیق، غنی از مواد آلی و با زهکشی خوب برای این گیاه ایده‌آل هستند. ترکیب لوم شنی با کمپوست و pH کمی اسیدی تا خنثی مناسب است. ایستابی آب در اطراف ریشه به‌شدت مضر است، اما خاک همیشه باید کمی مرطوب نگه داشته شود. آبیاری منظم در فصل رشد و کاهش تدریجی در دوره خنک‌تر توصیه می‌شود.

خواص و کاربردهای دارویی و صنعتی

این درخت به دلیل زینتی بودن گل ها و معطر بودنشان و نیز به دلیل میوه های خاصی که تولید می کند می تواند کشت شود و از نظر گیاهشناسی حائز اهمیت باشد. میوه های این درخت خوراکی هستند اما به دلیل طعم ناطبوعشان، معمولاً توسط انسانها مصرف نمی شوند و عمدتاً به مصرف تغذیه حیوانات می رسند.

این درخت در هند به عنوان درختی مقدس شناخته شده و در معبد شیوا پرورش داده می شود.

تعدادی از حیوانات مانند گراز و یا مرغ خانگی از پالپ و بذور این میوه تغذیه می کنند. این بذور دارای کرک هایی هستند که می تواند به عبورشان از روده حیوانات نیز کمک کند.

بومیان آمازون از عصاره بخش های مختلف این درخت برای درمان بیماری های فشار خون، تومور، درد و التهاب استفاده می کنند. همچنین برای درمان سرماخوردگی های ساده، دل درد، جراحات و زخم های پوستی، مالاریا و دندان درد نیز کاربرد دارد. برخی از مطالعات آزمایشگاهی نیز نشان داده که عصاره ی حاصل از این گیاه فعالیت ضد میکروبی دارد و غشای میکروب ها را تخریب می کند.

معرفی و راهنمای پرورش درختان میوه - درخت گلوله توپ

مقابله به آفات درخت گلوله توپ

تاکنون بیماری یا آفت خاصی از این گیاه گزارش نشده است.

آفات رایج

درخت گلوله توپ (Couroupita guianensis) در شرایط گلخانه‌ای و فضای سبز گرمسیری ممکن است به شپشک‌های آردآلود و سپردار دچار شود که با ترشح عسلک، رشد قارچ دوده‌ای و ضعف عمومی گیاه همراه است. شست‌وشوی تاج و شاخه‌ها با آب پرفشار، هرس بخش‌های آلوده و استفاده از روغن‌های باغبانی در تکرارهای منظم، از روش‌های کم‌خطر کنترل است.

کنه‌های تارعنکبوتی در هوای خشک باعث لکه‌های زرد و ریزش برگ می‌شوند؛ افزایش رطوبت محیط، دوش آب روی پشت برگ‌ها و کاربرد صابون‌های حشره‌کش یا کنه‌کش‌های اختصاصی در صورت شدت آلودگی توصیه می‌شود. شته‌ها نیز روی سرشاخه‌های جوان تجمع یافته و با مدیریت مورچه‌ها، حذف دستی و محلول‌های پتاسیم‌صابون کنترل می‌شوند.

امراض مهم

در خاک‌های سنگین و آبیاری بیش از حد، پوسیدگی ریشه و طوقه (عوامل شبه‌قارچی/قارچی) می‌تواند موجب پژمردگی و زردی برگ‌ها شود. اصلاح زهکشی، کاهش دفعات آبیاری، ضدعفونی ابزار و استفاده هدفمند از قارچ‌کش‌های مناسب بر اساس تشخیص، کلید مدیریت است.

لکه‌برگی و بلایت‌های قارچی در رطوبت بالا و تهویه ضعیف تشدید می‌شوند. جمع‌آوری برگ‌های ریخته، افزایش فاصله کاشت، بهبود گردش هوا و محلول‌پاشی پیشگیرانه با قارچ‌کش‌های تماسی در دوره‌های مرطوب، از گسترش بیماری جلوگیری می‌کند.