این گیاه با نام علمی Clethra alnifolia و نام مرسوم (Summersweet) که به فارسي کلثرا تابستانه (شمشاد ساحلی معطر) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Clethraceae بومي بومی شرق آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا شرق و جنوبشرق ایالات متحده، بهویژه در جنگلهای مرطوب، باتلاقها، حاشیه رودخانهها و مناطق کمارتفاع رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا پیتماسدار، غنی از مواد آلی با رطوبت یکنواخت؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Clethra alnifolia
خانواده و ردهبندی گیاهشناسی
Clethra alnifolia که در فارسی گاهی «کلثرا تابستانه» یا «شمشاد ساحلی معطر» نامیده میشود، به خانواده Clethraceae تعلق دارد. این خانواده در راسته Ericales قرار میگیرد که شامل خانوادههای معروفی مانند Ericaceae (خلنگیان) نیز هست. جنس Clethra حدود ۳۰–۷۰ گونه درختچهای و درختی را در بر میگیرد که عمدتاً خزانکننده هستند. Clethra alnifolia یکی از گونههای شاخص و بهخوبی مطالعهشدهٔ این جنس است.
منطقه بومی و گستره پراکنش
زادگاه طبیعی Clethra alnifolia سواحل شرقی آمریکای شمالی است. این گونه به طور بومی از ایالت «مین» در شمال تا «فلوریدا» در جنوب و به سمت غرب تا «تگزاس» یافت میشود. حضور طبیعی آن بیشتر در نواحی ساحلی اقیانوس اطلس و حوزه خلیج مکزیک متمرکز است. در اروپا و آسیا این گیاه عمدتاً بهعنوان گونه زینتی معرفی و کاشته شده و جمعیتهای وحشی بومی ندارد.
زیستگاه و بومشناسی
Clethra alnifolia بهطور تیپیک در زیستگاههای مرطوب مانند حاشیه باتلاقها، جنگلهای سیلابی، کناره نهرها و تپههای شنی مرطوب رشد میکند. این گیاه تحمل بالایی به خاکهای اسیدی و فقیر از نظر مواد غذایی دارد و اغلب در جنگلهای مخلوط همراه با گونههای راسته Ericales دیده میشود. گلهای خوشهای و بسیار معطر آن منبع شهد مهمی برای زنبورها، پروانهها و سایر گردهافشانها در اواخر تابستان به شمار میآیند.
تاریخچه نامگذاری و کاربرد علمی
نام جنس Clethra از واژهای یونانی به معنای «نارون» یا «درخت کوچک» گرفته شده که به شکل ظاهری برخی گونهها اشاره دارد. نام گونهای «alnifolia» به معنی «دارای برگهایی شبیه توسکا (Alnus)» است. این گونه نخستین بار در سده هجدهم توسط گیاهشناسان اروپایی بر اساس نمونههای جمعآوریشده از آمریکای شمالی توصیف شد. امروزه Clethra alnifolia در پژوهشهای مرتبط با اکولوژی گیاهان باتلاقی، تحمل خاک اسیدی و نیز تعاملات گیاه–گردهافشان بهعنوان گونه مدل منطقهای مورد توجه است.
خصوصیات - معرفی
ویژگیهای کلی اندامهای گیاه Clethra alnifolia
Clethra alnifolia یک درختچه خزانکننده متوسط است که معمولاً بین ۱ تا ۳ متر ارتفاع میگیرد. فرم کلی گیاه ایستاده تا کمی گسترده با شاخههای متعدد و متراکم است و تاجی نسبتاً فشرده و منظم ایجاد میکند. با گذشت زمان، پایههای قدیمی چوبیتر و تیرهتر شده و شاخههای جوانتر ظاهری نرمتر و روشنتر دارند.
ساقه و پوست
ساقهها باریک، راست یا کمی خمیده و بهتدریج چوبی میشوند. پوست ساقه در گیاهان جوان به رنگ قهوهای روشن تا خاکستری مایل به سبز است و در نمونههای مسنتر به قهوهای تا خاکستری تیره تبدیل میشود. سطح ساقهها غالباً صاف تا کمی شیاردار است و گرههای مشخص محل اتصال برگها را نشان میدهند. شاخههای جانبی نازک و نسبتاً شکنندهاند و در قسمت انتهایی انعطافپذیری بیشتری دارند.
برگها
برگها ساده، متناوب و به شکل بیضوی تا بیضوی-کشیده با طول حدود ۴ تا ۱۰ سانتیمتر هستند. حاشیه برگ اغلب دندانهدار ظریف است و انتهای آن کمی نوکتیز میشود. سطح رویی برگ سبز تیره و براق و سطح زیرین سبز روشنتر است و رگبرگ میانی بهخوبی برجسته دیده میشود. با فرارسیدن پاییز، رنگ برگها به زرد طلایی تا زرد مایل به نارنجی تغییر کرده و جلوه زینتی گیاه را افزایش میدهد.
گلها و آرایش گلآذین
گلها کوچک، سفید تا کرمرنگ و بسیار معطر هستند و در گلآذین خوشهای کشیده (خوشه انتهایی) ظاهر میشوند. طول خوشهها معمولاً بین ۵ تا ۱۵ سانتیمتر است. گلها دارای پنج گلبرگ ظریف، پرچمهای برجسته و مرکز زرد متمایل به کرم هستند که در پسزمینه برگهای سبز تیره کنتراست زیبایی ایجاد میکند. آرایش فشرده گلها روی محور خوشه، ظاهری ستونی و ایستاده به گیاه میبخشد.
شرایط نگهداری کلثرا تابستانه (شمشاد ساحلی معطر)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا پیتماسدار، غنی از مواد آلی با رطوبت یکنواخت؛ تحملپذیر نسبت به خاکهای مرطوب؛ نیازمند خاک اسیدی؛ pH حدود 4.5 تا 6.5
|
دمای مناسب برای رشد کلثرا تابستانه
کلثرا تابستانه گیاهی مقاوم به سرما است و در مناطق معتدل و نیمهسردسیر عملکرد خوبی دارد. محدوده دمایی ایدهآل برای رشد فعال آن بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است. این گیاه میتواند سرمای زمستان را تا حدود منفی ۲۰ درجه سانتیگراد تحمل کند، بهشرط آنکه خاک زهکشی مناسب داشته باشد. گرمای شدید همراه با خشکی هوا میتواند باعث سوختگی برگها و کاهش گلدهی شود.
نیاز نوری و محل کاشت
کلثرا تابستانه در آفتاب ملایم تا نیمسایه بهترین رشد را دارد. در مناطق با تابستانهای خنک میتوان آن را در آفتاب کامل کاشت، اما در اقلیمهای گرمتر، سایهروشن بعدازظهر برای جلوگیری از تنش حرارتی توصیه میشود. کاشت در حاشیه جنگلها، باغهای سایهروشن یا کنار ساختمانها که نور فیلتر شده دریافت میکنند، محیطی شبیه زیستگاه طبیعی آن فراهم میکند.
رطوبت هوا و آبیاری
این گیاه بومی مناطق مرطوب ساحلی و حاشیه تالابها است و رطوبت نسبی متوسط تا بالا را ترجیح میدهد. خشکی طولانیمدت خاک و هوا موجب کاهش رشد و کمشدن عطر و تعداد گلها میشود. خاک باید همواره کمی مرطوب نگه داشته شود، اما از ماندآبی و اشباع طولانی پرهیز شود. مالچپاشی اطراف ریشه به حفظ رطوبت و ثابت نگهداشتن دمای خاک کمک میکند.
خاک، pH و زهکشی
کلثرا تابستانه خاکهای اسیدی، سبک تا متوسط و غنی از مواد آلی را ترجیح میدهد. pH مناسب معمولاً بین ۵ تا ۶٫۵ است و در خاکهای آهکی و سنگین رشد آن ضعیف میشود. ترکیبی از خاک باغچه، پیتماس و کمپوست همراه با زهکش مناسب، بستر مطلوبی ایجاد میکند. خاک باید مرطوب اما با زهکشی خوب باشد تا ریشهها در عین دریافت آب کافی، دچار خفگی و پوسیدگی نشوند.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :