این گیاه با نام علمی Apocynum cannabinum و نام مرسوم (Hemp Dogbane) که به فارسي آپوسینوم کنفی (کنف وحشی) ناميده ميشود، گياهي از خانواده Apocynaceae بومي بومی آمریکای شمالی؛ از جنوب کانادا تا سراسر ایالات متحده، در چمنزارها، حاشیه رودخانهها، زمینهای باز و مناطق نسبتاً مرطوب تا نیمهخشک رشد میکند مي باشد. نياز هاي اين گياه عبارتند از نور: زیاد رطوبت: کمی مرطوب دماي محيط: 15 تا 25 خاک: خاک لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ سازگار با انواع خاکها از مرطوب تا نسبتاً خشک؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5
دانستنیهای علمی
نام علمي
Apocynum cannabinum
طبقهبندی گیاهشناسی
آپوسینوم کنفی با نام علمی Apocynum cannabinum از تیره Apocynaceae (خرزهرهایان) و تیرهفرعی Apocynoideae است. این گونه در جنس Apocynum جای میگیرد که چندین گونه علفی چندساله عموماً سمی را در بر میگیرد. نام انگلیسی Indian hemp یا dogbane به سمی بودن و الیاف شبیه کتان و کنف آن اشاره دارد.
نامها، ریشه واژه و ویژگیهای ریختی
گونهٔ cannabinum در نام علمی به شباهت الیاف ساقه به Cannabis (شاهدانه/کنف) اشاره میکند. گیاه علفی، پایا و دارای ریزومهای خزنده است و معمولاً ۳۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. شیرهٔ سفید و لاتکسی آن حاوی گلیکوزیدهای قلبی سمی است که آن را در ردهٔ گیاهان محافظتشده در برابر علفخواران قرار میدهد. برگها متقابل و ساده، گلها کوچک، سبز مایل به سفید تا صورتی و در گلآذین خوشهای انتهایی ظاهر میشوند.
منطقه بومی و پراکنش جغرافیایی
Apocynum cannabinum بومی آمریکای شمالی است و از جنوب کانادا تا بیشتر مناطق ایالات متحده (بهویژه نیمه شرقی و نواحی مرکزی) گسترش دارد. این گونه در حاشیه جنگلها، کناره رودخانهها، چمنزارهای مرطوب و بسترهای شنی یا شنیرسی رشد میکند. توان بالای سازگاری با خاکهای نسبتاً فقیر و تحمل دورههای خشکی کوتاه، آن را به یک گونهٔ مهاجم بالقوه در برخی زیستبومهای تغییریافته تبدیل کرده است.
تاریخچه استفاده و اهمیت علمی
اقوام بومی آمریکا از الیاف بلند پوست ساقه برای ساخت طناب، تور و پارچههای زمخت بهره میبردند. در طب سنتی بومی، از بخشهای مختلف گیاه به عنوان مدر، مسهل و داروی قلبی استفاده میشده است، هرچند سمیت بالای آن امروزه استفاده درمانی خودسرانه را بسیار خطرناک میکند. برای گیاهشناسان، آپوسینوم کنفی نمونهای مهم در مطالعه تکامل مواد ثانویه سمی، همتکاملی با علفخواران و تطابق با زیستگاههای رودخانهای و دشتهای سیلابی در آمریکای شمالی به شمار میرود.
خصوصیات - معرفی
ریختشناسی کلی Apocynum cannabinum
Apocynum cannabinum گیاهی علفی چندساله با ریزومهای خزنده و پایا است که معمولاً ۵۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر ارتفاع دارد. فرم کلی بوته ایستاده تا کمی منشعب بوده و تودههای متراکم در رویشگاه ایجاد میکند. بافت کلی اندامها حاوی شیرهی شیریرنگ (لاتکس) است که در صورت شکستن اندامها خارج میشود.
ساقه
ساقهها باریک، استوانهای و نسبتاً راست هستند و اغلب از قاعده چندین ساقه از یک ریزوم منشأ میگیرند. سطح ساقه در جوانی سبز تا سبز مایل به قرمز و نسبتاً صاف است و با مسن شدن میتواند تهمایه قهوهای روشن پیدا کند. ساقهها کموبیش منشعب و مفصلبندی آنها در گرهها مشخص است. مقطع ساقه گرد و با مغز نسبتاً نرم دیده میشود.
برگ
برگها ساده، متقابل و بدون بریدگی هستند و در هر گره دو برگ روبهروی هم قرار میگیرد. شکل برگها بیضوی تا تخممرغی با انتهای نوکتیز و قاعده نسبتاً پهن است. طول برگ معمولاً ۴ تا ۱۰ سانتیمتر و عرض آن ۱ تا ۳ سانتیمتر است. رنگ سطح رویی برگ سبز تیرهتر و سطح زیری سبز روشن تا کمی مایل به خاکستری است. رگبرگ میانی برجسته و رگبرگهای فرعی به صورت قوسیمانند به حاشیه میرسند.
گل و گلآذین
گلها کوچک، مخروطی تا زنگولهایشکل و به رنگ سفید مایل به سبز یا گاهی کرم روشن هستند. قطر هر گل حدود ۳ تا ۵ میلیمتر است. گلآذین به صورت خوشه یا گرزن انتهایی و کناری، متشکل از تعداد زیادی گل ریز میباشد. کاسهبرگها باریک و کوتاه و گلبرگها در قاعده به هم پیوسته و در قسمت انتهایی کمی باز میشوند. پرچمها کوتاه و درون لولهی گلپوش قرار گرفتهاند.
میوه و بذر
میوه به صورت فولیکولهای باریک و دراز است که به صورت جفت در دو طرف محور گلآذین تشکیل میشود. طول هر فولیکول معمولاً ۷ تا ۱۵ سانتیمتر است و پس از رسیدن به رنگ قهوهای متمایل میشود. بذرها باریک، دوکیشکل و در انتها دارای دستهای از کرکهای نازک و روشن هستند که به پراکنش بادی کمک میکند.
شرایط نگهداری آپوسینوم کنفی (کنف وحشی)
نور مورد نياز
زیاد
آبياري و رطوبت
کمی مرطوب
دماي مورد نياز
15 تا 25 درجه سانتیگراد
خاک مورد نياز
خاک لومی تا شنی با زهکشی خوب؛ سازگار با انواع خاکها از مرطوب تا نسبتاً خشک؛ pH اسیدی تا خنثی حدود 5.5 تا 7.5
|
معرفی کلی شرایط محیطی Apocynum cannabinum
این گونه علفی چندساله در زیستگاههای طبیعی آمریکای شمالی رشد میکند و به عنوان گیاهی مقاوم به تنش شناخته میشود. شناخت دقیق نیازهای محیطی آن برای کشت کنترلشده در باغچهها و فضاهای طبیعیسازی شده ضروری است.
دما و مقاومت به سرما و گرما
Apocynum cannabinum در نواحی با زمستانهای سرد و تابستانهای گرم رشد میکند و نسبتاً مقاوم به سرما است. دمای بهینه رشد فعال در فصل رویش حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد است، اما میتواند دماهای بالاتر تابستانی را نیز تحمل کند. این گیاه پس از استقرار ریشه، توان تحمل نوسانات دمایی قابل توجه را دارد.
نور و شدت تابش
این گونه به نور کامل خورشید نیاز دارد و در مکانهای آفتابی بهترین رشد را نشان میدهد. سایهاندازهای سنگین سبب کاهش رشد رویشی و کاهش تراکم ساقهها میشود. کاشت در محیطی با حداقل ۶ ساعت نور مستقیم خورشید در روز برای تولید زیستتوده مناسب توصیه میشود.
خاک، بافت و زهکشی
Apocynum cannabinum در خاکهای شنی، لومی و حتی نسبتاً سنگین رشد میکند، اما زهکشی خوب برای آن بسیار مهم است. خاکهای با بافت متوسط و مواد آلی متوسط تا کم برای این گونه مناسب است. آبماندگی طولانیمدت در اطراف ریشهها موجب ضعف گیاه و افزایش خطر پوسیدگی میشود.
رطوبت خاک و شرایط خشکی
این گیاه میتواند دورههای کوتاه خشکی را تحمل کند، بهویژه پس از استقرار کامل. در عین حال در حاشیه رودخانهها و چمنزارهای نسبتاً مرطوب نیز دیده میشود. آبیاری متوسط و منظم در سالهای اول کاشت توصیه میشود، اما پس از تثبیت، به عنوان گونهای نسبتاً مقاوم به خشکی عمل میکند و نیاز آبی پایینی دارد.
منابع :
ساير تصاوير :
گياهان ديگر از همين جنس :
گياهان ديگر از همين خانواده :