١٨/١٠/١٤٤٣ --- 5/20/2022 --- ۱۴۰۱ جمعه ۳۰ ارديبهشت امروز
 
پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاه، باغبانی و فضای سبز
Signup  Login  صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | لیست گیاهان  | تماس با ما  | RSS  | درباره ما
لینک های اصلی
جستجو  
آخرین مطالب
فوت و فن باغبانی امروز
علت بوی بد خاک گلدان
تصویر روز
طراحی و اجرای فضای سبز
طراحی و اجرای فضای سبز
آمار بازدید سایت
بازدید کننده آنلاین :  72  نفر
بازدید امروز :  2946  بازدید
بازدید دیروز :  14799  بازدید
تبلیغات متفرقه
محیط زیست >
گیاهان >
گیاهان دارویی >
 

کتیرا

کتیرا صمغی است که از شکاف دادن ساقه های بعضی از گون ها (استراگالوس ها) بخصوص گون گومینفر از تیره نخود به دست می آید. کتیرای ایران به علت مرغوبیت خاص دارای بازار بسیار خوبی در دنیا می باشد.
 
 

استراگالوس ها یا گون ها معمولاً درختچه هایی هستند به طول یک متر که بیشتر در نواحی کوهستانی یافت می شوند. این گیاه در ایارن در اطراف اصفهان، کردستان، همدان، کرمانشاه، شیراز، بوشهر و نواحی بندرعباس و در عراق، ارمنستان، سوریه، روسیه و بالاخره نواحی مختلف آسیای صغیر یافت می شود.

کتیرای ایران به علت مرغوبیت خاص دارای بازار بسیار خوبی در دنیا می باشد.

کیفیت به دست آوردن صمغ در استراگالوس ها برخلاف صمغ آکاسیا می باشد، بدین ترتیب به محض اینکه گیاه گون به وسیله ادوات مخصوص شکافدار شود، فوراً صمغ تشکیل می گردد، در صورتی که در آکاسیا این عمل با تأخیر صورت می گیرد.



بیشتر گون هایی که از آنها کتیرا به دست می آورند در ارتفاعات 1200 تا 3100 متر روییده می شوند. روش تولید صمغ و جمع آوری آن در نواحی مختلف ایران با کشورهای دیگر متفاوت می باشد، ولی آنچه که در ایران انجام می پذیرد، مورد توجه و قابل قبول است.

صمغ ها را می توان در سال اول زندگی گیاه به دست آورد ولی درجه مرغوبیت آنها از نظر تجاری خوب نیست، به طوری که ترجیح داده می شود که در سال دوم زندگی گیاه از آن محصول برداری نمایند. بدین ترتیب که پایه گیاه را 5 سانتیمتر گود کرده و ساقه های گیاه را به وسیله چاقوهای مخصوص شکاف می دهند. این شکاف ها را که محتوی صمغ می باشند برای مدت 12 تا 24 ساعت رها می کنند و بعد از دو روز صمغ های بیرون آمده را جمع آوری می نمایند.



برای اینکه گیاه صمغ بیشتری تولید کند، بعد از شکاف دادن مقداری گیاه در بالای سر درختچه می سوزانند و معتقدند گیاه به دلیل دیدن این منظره متألم می شود و اشک می ریزد که این اشک ها همان محصول کتیرا می باشد. البته این مسئله عمومیت ندارد. در ایران، عراق و برخی کشورهای دیگر کتیرای بدست آمده را از نظر مرغوبیت درجه بندی می نمایند. نوع خوب آن در داروسازی به مصرف رسیده و نوع مرغوب آن به عنوان ماده اولیه در صنایع غذایی و بافندگی به کار برده می شود.



به طور کلی کتیرا را از نظر شکل به دو دسته تقسیم می کنند:

نوع مفتولی ( Ribbon ) و نوع خرمنی ( Flake ). نوع مرغوب کتیرای ایران دارای 2.5 سانتیمتر طول و 1.2 سانتیمتر عرض می باشد. رنگ آن سفید مایل به زرد بوده و کمی شفاف و شاخی شکل می باشد. این کتیرا بدون بو و دارای مزه بسیار جزیی است. به مقدار خیلی کم در آب حل شده ولی به صورت توده های ژلاتین شکل تورم حاصل می نماید. اگر به محلول خیسانده آن کمی محلول لوگول اضافه کنیم رنگ آبی بسیار ضعیفی حاصل می شود، در صرتی که نوع کتیرای اسمیرنا ( Smyrna ) به علت داشتن مقدار زیادی نشاسته رنگ قوی تری ایجاد می نماید.


ترکیبات:

مواد متشکله کتیرا را از نظر حلالیت در آب به دو دسته تقسیم می کنند:

دسته اول آنها که در آب محلول می باشند و به نام تراگاکانتین ( Tragacanthin ) معروف بوده و حدود 30 درصد کتیرا را تشکیل می دهد. دسته دوم آنهایی که در آب غیرمحلول بوده و باسورین ( Bassorin ) نامیده می شوند و حدود 60 تا 70 درصد کتیرا را تشکیل می دهند. این دو دسته موادهر دو در الکل غیرمحلول می باشند.

تراگاکانتین خود به دو دسته تقسیم می شود. یک قسمت که دارای خاصیت اسیدی بوده و اسید تراگاکانتیک نامیده می شود و در اثر هیدرولیز اسید گالاکتورونیک، گالاکتوز، گزیلوز و فوکوز می دهد. درصورتی که دسته دوم که از پلی ساکاریدهای خنثی درست شده است، در اثر هیدرولیز آرابینوز، گالاکتوز و مشتقات استرول ایجاد می نماید. بدین ترتیب در اثر حل کردن آن در آب می توان تراگاکانتیم را از باسورین جدا نمود.

کتیرای خوب باید دارای حداقل مقدار تراگاکانتین باشد و یا به عبارت دیگر نباید کمتر از 60 درصد باسورین داشته باشد.

کتیرا علاوه بر ترکیبات فوق الذکر حاوی آب نشاسته، سلولز و ترکیبات ازت دار بوده و همچنین دارای سه درصد خاکستر می باشد. مقدار چسبندگی موسیلاژ کتیرا بستگی به میزان باسورینی دارد که در آن یافت می شود.



موارد استفاده:

همانطور که ذکر شد کتیرای نوع مرغوب را در داروسازی به عنوان عامل سوسپانسیون کننده گردهای غیرمحلول به کار می برند. علاوه بر این از آن در فراورده های مختلف دارویی برای امولوسیون کردن رزین ها و روغن ها استفاده به عمل می آورند. کتیرا را در صنعت قرص سازی و حب سازی به عنوان بهم چسباننده و در صنایع آرایشی به خصوص در لوسیون ها، کرم ها دست و کرم های بدون چربی به عنوان نرم کننده و امولوسیون کننده به کار می برند. همچنین از آن به عنوان ماده چسباننده برای دندان مصنوعی استفاده به عمل می آید. نوع مرغوب کتیرا در صنعت پارچه بافی به خصوص چیت سازی مورد استفاده قرار می گیرد.

در پزشکی سنتی کتیرا را به عنوان برطرف کننده گرفتگی صدا به کار برده و آن را بخصوص برای ناراحتی های سینه توصیه نموده و برای آن خاصیت ملین و ضددردهای کلیه و مثانه قائل می باشند. علاوه بر این از کتیرا به عنوان پادزهر سموم استفاده نموده و همچنین برای برطرف کردن ناراحتی های چشم مورد استفاده قرار می داده اند.





مطالب این صفحه را پسندیدم
Like
 
برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود
 
 
فروشگاه اینترنتی نارگیل  
Loading
Loading
Nargil Logo gray

© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است
آخرین مطالب :


مقالات پر بازدید :


صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | تماس با ما  | RSS
فهرست گل و گیاه   |  نمایشگاههای گل و گیاه   |  اخبار گل و گیاه   |  مقالات گل و گیاه   |  مؤسسات گل و گیاه
ورود / عضویت