امروز جمعه ۱۴۰۱/۵/۲۸         
امروز جمعه ۱۴۰۱/۵/۲۸         
  

از آنجایی که مواد متشکله اندام های گیاه بسیار متفاوت می باشد، بدین سبب فقط قسمت های بخصوصی از گیاه برای تهیه دارو مورد استفاده قرار می گیرد.
جمع آوری گیاهان دارویی
جمع آوری گیاهان دارویی

باید توجه داشت که میزان مواد مؤثره در گیاه به هیچ وجه ثابت نبوده و متناسب با کیفیت رشد گیاه، تغییر می نماید. عوامل مهمی که در میزان مواد مؤثره گیاهان تأثیر داشته و باید در هنگام جمع آوری گیاهان دارویی مورد توجه قرار گیرند عبارتند از:

1- زمان جمع آوری گیاه

تغییراتی که در میزان مواد مؤثره گیاه در طول سال و حتی در ساعات یک روز وجود دارند، اهمیت جمع آوری گیاهان دارویی را در زمانی که گیاه دارای حداکثر میزان مواد مؤثره است، نمایان می سازد. برای مثال گیاه ریواس چینی  در زمستان فاقد انتراکینون بوده ولی دارای انترانول می باشد و هنگامی که هوا گرم می شود، ترکیبات انترانول اکسید شده و به انتراکینون تبدیل می گردد. و یا پیاز گل حسرت یا سورنجان در پاییز فاقد مواد تلخ و عاری از ماده مؤثره کلشی سین است و در عوض دارای مقادیر زیادی نشاسته می باشد، به طوری که در استرالیا آن را در پاییز برداشت نموده و به جای سیب زمینی به مصرف غذایی می رسانند. در صورتی که در فصل بهار و اوایل تابستان، پیاز گیاه دارای مزه تلخ و حداکثر مقدار ماده مؤثره کلشی سین بوده و جهت مصارف دارویی جمع آوری می گردد.



به عنوان مثال دیگر می توان بذرالبنج را ذکر نمود که میزان آلکالوئید آن در فصل زمستان کمتر از تابستان می باشد و یا گیاه شابیزک که میزان آلکالوئید آتروپین آن در بهار 3 درصد است، در صورتی که اگر در پاییز محصول برداری شود دارای 3 درصد اسکوپولامین خواهد بود.



در مورد اهمیت ساعات مختلف روز در امر جمع آوری گیاه می توان برگ های گل انگشتانه را در نظر گرفت که مقدار گلیکوزید آن در بعدازظهر بیشتر از صبح می باشد و یا از برگ های بید نام برد که میزان گلیکوزیدهای آن در هنگام روز بیشتر از ساعات شب است.

 


مثال قابل توجه دیگر در این زمینه، آلکالوئید برگ گیاهان تیره سولاناسه می باشد که میزان آنها در هنگام صبح بیشتر از بعدازظهر است.

2- اندام های مختلف گیاه

اندام های مختلف گیاه در زمان های مختلف دارای مقدار متفاوتی از مواد مؤثره می باشند. باید در نظر داشت که اندام های مختلف گیاهان هم بدین ترتیب و اندام های زیرزمینی گیاه، بخصوص ریشه و ریزوم را در اواخر پاییز (زمان استراحت گیاه) محصول برداری می نمایند. زیرا اگر در بهار برداشت شوند ریشه ها معمولاً گوشتی و اسفنجی شکل بوده و در اثر خشک شدن به سرعت خرد شده و کیفیت خود را از دست می دهند.

پوست ها را باید در فصل بهار قبل از شروع فعالیت های گیاه جمع آوری و بهره برداری نمود. در این زمان جریان شیرابه شروع شده و رشد سریع کامبیوم همراه با بافت های ظریف مریستم موجب می شود که پوست به راحتی کنده شود.



برگ ها و سرشاخه های گلدار را باید خیلی زود یعنی پس از کامل شدن برگ ها و هنگامی که عمل فتوسنتز به خوبی انجام می شود، بهره برداری و جمع آوری کرد. لذا بهترین زمان برای محصول برداری آنها هنگام شروع و یا در حین گل دادن و قبل از رسیدن دانه ها و میوه های گیاه می باشد.

گل ها را باید بلافاصله بعد از باز شدن و یا هنگام عمل گرده افشانی بهره برداری نمود.

میوه ها را می توان قبل و یا هنگام رسیدن کامل، محصول برداری کرد.

دانه را نیز باید هنگام رسیدن کامل و در فصل پاییز جمع آوری کرد.

3- سن گیاه

از عوامل مهم دیگری که در میزان و کیفیت مواد مؤثره گیاه دارای تأثیر بسزایی است، سن گیاه می باشد.

برای مثال در درخت کافور، هرقدر سن گیاه زیادتر باشد، میزان کافور بیشتر است. و یا برعکس در گل انگشتانه میزان گلیکوزیدها در سال اول بیشتر از سال دوم است.



  

نظرات و پرسشهای کاربران

پایگاه اینترنتی نارگیل به عنوان یکی از اولین سایت های تخصصی و جامع ترین دایره المعارف گل و گیاه و باغبانی فعالیت خود را از سال ۱۳۸۷ آغاز کرده و از سال ۱۳۹۱ امکان خرید اینترتی محصولات مرتبط با این حوزه مانند انواع گل و گیاه و بذر، خاک و کود های کشاورزی، سموم دفع آفات و ابزار باغبانی را برای علاقه مندان گل و گیاه فراهم نموده است.
© 2022 تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است.