راهنمای کوددهی اصولی نهال‌های پرتقال (Citrus sinensis) برای ۵۰ اصله نهال در جنوب کشور

سلام آقاي موسي اسماعيلي. براي کوددهي نهال پرتقال در جنوب کشور (گرما، تبخير بالا، گاهي شوري آب/خاک) بايد کوددهي را مرحله‌اي، کم‌کم و منظم انجام داد؛ چون پرتقال مثل بچه‌پرتوقع‌هاست: اگر يک‌دفعه زياد بهش بدهيد، قهر مي‌کند (سوختگي ريشه و رشد نامتوازن) 😄.

اولين قدم اينه که قبل از هر برنامه دقيق، آزمايش خاک و آب انجام بديد (EC/شوري، pH، آهک، فسفر، پتاسيم و ريزمغذي‌ها). جنوب کشور خيلي وقت‌ها خاک‌هاي آهکي و آب‌هاي نسبتاً شور دارد و اين يعني جذب آهن، روي و منگنز مي‌تواند قفل شود، حتي اگر کود هم بدهيد.

اگر نهال‌ها کمتر از ۳ سال هستند، کوددهي را سبک و در چند نوبت بدهيد. به‌صورت عمومي (در صورت نداشتن آزمون خاک)، براي هر نهال در سال مي‌توانيد حدوداً اين بازه را در نظر بگيريد: ازت (N) حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ گرم (به‌صورت کودهاي ازته مثل اوره/سولفات آمونيوم)، فسفر (P2O5) حدود ۵۰ تا ۱۵۰ گرم و پتاسيم (K2O) حدود ۱۰۰ تا ۲۵۰ گرم. اين مقدارها را در ۳ تا ۵ نوبت از اواخر زمستان تا اواخر تابستان تقسيم کنيد؛ يک‌باره دادن يعني «شام عروسي براي نهال لاغر»!

نوبت‌بندي پيشنهادي در جنوب: ۱) اواخر زمستان/اوايل بهار (شروع رشد)، ۲) اواسط بهار، ۳) اوايل تابستان، ۴) اواخر تابستان (کمتر و با احتياط). در پاييز و زمستان معمولاً ازت زياد ندهيد چون رشد نرم ايجاد مي‌کند و کيفيت و مقاومت گياه را پايين مي‌آورد.

نوع کود هم مهم است: اگر خاک‌تان آهکي است، سولفات آمونيوم (به‌جاي اوره) در بسياري از باغ‌ها بهتر جواب مي‌دهد چون کمي محيط ريشه را اسيدي‌تر مي‌کند. براي پتاسيم، سولفات پتاسيم معمولاً از کلرور پتاسيم براي مرکبات بهتر است (کلر بالا گاهي دردسرساز مي‌شود). فسفر را هم بهتر است اوايل فصل و نزديک ناحيه ريشه بدهيد چون در خاک زياد جابه‌جا نمي‌شود.

روش مصرف: کود را زير سايه‌انداز نهال (نه چسبيده به تنه) به شکل حلقه‌اي پخش کنيد و بعد آبياري کنيد. براي نهال‌هاي کوچک، فاصله کود از تنه حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتي‌متر مناسب است و هر سال که نهال بزرگ‌تر شد، حلقه را بزرگ‌تر کنيد. اگر آبياري قطره‌اي داريد، بهترين حالت اين است که کوددهي را کودآبياري (فرتيگيشن) و در دوزهاي کم انجام دهيد؛ اين‌جوري نهال هم آرام‌تر و خوشحال‌تر رشد مي‌کند 🌱.

ريز‌مغذي‌ها در جنوب خيلي کليدي‌اند: اگر زردي برگ‌هاي جوان ديديد (رگبرگ‌ها سبز و بين رگبرگ‌ها زرد)، احتمالاً کمبود آهن داريد. در خاک‌هاي آهکي، بهترين راه معمولاً کلات آهن EDDHA به‌صورت مصرف خاکي در اواخر زمستان/اوايل بهار است. براي روي و منگنز هم محلول‌پاشي در بهار (۲ نوبت با فاصله ۱۵–۲۰ روز) معمولاً جواب خوبي مي‌دهد. (دوز دقيق وابسته به برند کود است و بايد طبق برچسب مصرف شود.)

يک نکته حفاظتي مهم: کود دامي تازه پاي نهال نريزيد؛ هم مي‌تواند ريشه را بسوزاند، هم بذر علف‌هرز و آفات بياورد. اگر کود آلي مي‌خواهيد، کود دامي کاملاً پوسيده يا کمپوست استاندارد را در پاييز/زمستان و به مقدار کم، همراه با اصلاح خاک استفاده کنيد.

براي اينکه برنامه دقيق‌تري مخصوص باغ شما بدم، اگر ممکنه بفرماييد: سن نهال‌ها، نوع آبياري (قطره‌اي/غرقابي)، شوري آب (EC) و اگر داريد نتيجه آزمايش خاک چيه. با همين ۴ مورد مي‌شه نسخه خيلي دقيق‌تر و کم‌هزينه‌تر نوشت.

براي مطالعه نکات تکميلي و برنامه‌هاي تغذيه‌اي جزئي‌تر، مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.