شناسایی گیاه و روش‌های تکثیر: فیکوس الاستیکا (رابری/لاکی)

گياه موجود در تصوير فيکوس الاستيکا است که در فارسي با نام‌هاي فيکوس رابري يا لاکي نيز شناخته مي‌شود. نشانه‌ها شامل برگ‌هاي ضخيم، چرمي و براق بيضي‌شکل با رگبرگ مياني برجسته و شيرهٔ سفيد لاتکسي است. اين گونه به‌صورت پايه‌اي يک‌ساقه رشد مي‌کند و در نور روشن غيرمستقيم قامت‌بلند و برگ‌هاي درشت توليد مي‌کند.

بهترين روش‌هاي تکثير فيکوس الاستيکا شامل مارکوت هوايي و قلمه‌ساقه‌اي است. زمان مناسب اواخر بهار تا اواخر تابستان است که دما پايدار و رشد فعال است. براي هر روش استفاده از تيغ تيز و استريل، بستر سبک و رطوبت نسبتاً بالا موفقيت را افزايش مي‌دهد.

مارکوت هوايي براي بوته‌هاي قدکشيده و يک‌ساقه (مثل نمونهٔ شما) بسيار کارآمد است. روش کار: ۲۰ تا ۴۰ سانتي‌متر پايين‌تر از نوک، حلقه‌اي ۱ تا ۲ سانتي‌متري از پوست ساقه را جدا کنيد تا لايهٔ چوبي نمايان شود؛ پودر هورمون ريشه‌زا بزنيد؛ اطراف زخم را با اسفاگنوم خيس و چلانده بپوشانيد؛ با پلاستيک شفاف بپيچيد و دو سر را ببنديد تا رطوبت حفظ شود؛ رطوبت خزه را هر چند هفته با سرنگ تنظيم کنيد؛ طي ۴ تا ۸ هفته ريشه‌ها درون خزه ظاهر مي‌شوند؛ سپس زير تودهٔ ريشه برش بزنيد و قسمت ريشه‌دار را در گلداني با خاک سبک بکاريد و ۲ تا ۳ هفته در نور روشن غيرمستقيم و رطوبت ملايم نگهداري کنيد.

قلمه‌ساقه‌اي نوک‌دار نيز رايج و ساده است. يک ساقهٔ ۱۰ تا ۱۵ سانتي‌متري داراي ۲ تا 4 گره را زير يک گره با برش اريب جدا کنيد؛ شيرهٔ لاتکسي را با دستمال پاک کرده و بگذاريد چند دقيقه بند بيايد؛ ۱ تا ۲ برگ بالايي را نگه داريد و در صورت بزرگ بودن نيمهٔ هر برگ را قيچي کنيد تا تعرق کم شود؛ انتها را به هورمون ريشه‌زا آغشته کرده و در آب تميز يا در بستر سبک (ترکيب کوکوپيت و پرليت مرطوب) بگذاريد؛ دماي ۲۲ تا ۲۸ درجه، نور روشن غيرمستقيم و رطوبت ۶۰ تا ۸۰ درصد فراهم کنيد؛ معمولاً طي ۳ تا ۶ هفته ريشه‌دهي آغاز مي‌شود و با رسيدن ريشه‌ها به ۳ تا ۵ سانتي‌متر مي‌توان به گلدان منتقل کرد.

دقت کنيد قلمهٔ برگِ تنها يا برگ همراه با دمبرگ بدون وجود يک گره ساقه معمولاً به گياه کامل تبديل نمي‌شود. براي موفقيت حتماً وجود گره روي قلمه ضروري است، زيرا جوانه و مريستم در گره‌ها قرار دارند.

پس از ريشه‌دهي، گلداني با زهکش مناسب و مخلوطي سبک مانند پيت يا خاک‌برگ به‌همراه پرليت و کمي پوکه معدني (نسبت‌هاي تقريبي ۱:۱:۱) انتخاب کنيد. آبياري را وقتي ۲ تا ۳ سانتي‌متر بالاي خاک خشک شد انجام دهيد و در فصل رشد هر ۴ تا ۶ هفته يک‌بار کود کامل رقيق مخصوص گياهان برگدار بدهيد. نور بايد روشن و فيلترشده باشد؛ آفتاب تند ظهر مي‌تواند سوختگي ايجاد کند.

براي پرپشت شدن و ايجاد انشعاب، مي‌توانيد پس از استقرار خوب گياه جديد يا روي بوتهٔ مادري، نوک رشد را در ارتفاع دلخواه هرس کنيد تا جوانه‌هاي جانبي فعال شوند. چرخاندن دوره‌اي گلدان و تأمين نور يکنواخت از خم شدن گياه جلوگيري مي‌کند و بستن ساقه به قيم تا زمان چوبي‌شدن مفيد است.

نکات ايمني: شيرهٔ فيکوس الاستيکا لاتکسي و تحريک‌کنندهٔ پوست و چشم است؛ هنگام برش از دستکش استفاده کنيد و دور از دسترس کودکان و حيوانات خانگي نگه داريد.