راهنمای کاشت و نگهداری پیازهای گل و بذر پلی‌گونیوم و گل میمون در باغچه

برگ‌هايي که فقط حدود ۵ سانتي‌متر رشد کرده و ناپديد شده‌اند معمولاً نشانه يکي از اين موارد است: کاشت ديرهنگام و نداشتن سرماي لازم (براي لاله، سنبل، نرگس و…)، گرماي زودرس بهاره، زهکش ضعيف و پوسيدگي، يا آسيب جوندگان. از آن‌جا که بسته را در اسفند دريافت و در ۱۳ فروردين به زمين منتقل کرده‌ايد، احتمالاً پيازها سرماي کافي و زمان ريشه‌زايي مناسب نداشته‌اند و انرژي ذخيره‌شان زود تمام شده است.

در مورد اين‌که پيازها سال آينده دوباره رشد مي‌کنند يا نه: اگر پيازها سالم مانده باشند، بله؛ اما کيفيت رشد و گلدهي به سرماي زمستان، زهکش خاک و تغذيه بستگي دارد. افزودن “يک لايه خاک” روي بستر براي جلوگيري از يخ‌زدگي توصيه نمي‌شود، چون عمق پياز را بيش از حد زياد مي‌کند و جلوي گلدهي را مي‌گيرد. به‌جاي آن، در پاييز فقط ۵ تا ۷ سانتي‌متر مالچ سبک (برگ پوسيده/کود دامي کاملاً پوسيده/چيپس چوب) روي سطح خاک بدهيد و اوايل بهار مالچ را کنار بزنيد.

اگر خاک باغچه‌تان سبک و با زهکش خوب است و مشکل جوندگان نداريد، پيازهاي بهاري (لاله، سنبل، نرگس، زعفران بهاري و…) مي‌توانند در خاک باقي بمانند و هر سال برگردند. در خاک‌هاي سنگين يا مناطق بسيار گرم، بهتر است پس از زرد و خشک شدن کامل برگ‌ها در اواخر بهار/اوايل تابستان پيازها را از خاک خارج کنيد، خشک و خنک نگه داريد و در پاييز دوباره بکاريد. قطع برگ‌ها را تا زمان زردي کامل انجام ندهيد تا پيازها بتوانند انرژي ذخيره کنند.

بهترين زمان کاشت اين پيازها پاييز است (حدود مهر تا آبان). عمق کاشت برابر ۲ تا ۳ برابر ارتفاع خود پياز، با نوک رو به بالا و با خاک سبک و زهکش‌دار باشد. اگر زمستان منطقه شما ملايم است و سرماي طبيعي کافي نداريد، پيازها را پيش‌سرمادهي کنيد: لاله حدود ۱۰ تا ۱۴ هفته، سنبل ۸ تا ۱۲ هفته، و نرگس معمولاً نياز کمتر دارد؛ آن‌ها را در کيسه کاغذي در يخچال ۴–۸ درجه (دور از ميوه‌هاي توليدکننده اتيلن) نگه داريد و سپس در مهر–آبان بکاريد.

با توجه به اين‌که امسال خيلي دير کاشته شده‌اند، حتي اگر پيازها زنده مانده باشند، ممکن است سال بعد هم گلدهي ضعيفي داشته باشند. اگر مطمئن نيستيد پيازها سالم‌اند، مي‌توانيد اکنون خيلي بااحتياط در حاشيه محل يک پياز را بررسي کنيد؛ پياز سفت و بدون بوي تعفن نشانه سلامت است. پياز نرم و قهوه‌اي معمولاً پوسيده است و بايد حذف شود.

براي تغذيه، پس از گلدهي (يا در سال اول، پس از سبز شدن) يک کود با نيتروژن پايين و پتاسيم بالاتر بدهيد و خاک را همواره با زهکش مناسب نگه داريد. از آبياري ايستابي بپرهيزيد. اگر جوندگان در منطقه فعال‌اند، استفاده از سبد/قفس توري گالوانيزه براي کاشت پياز مفيد است.

درباره پلي‌گونيوم: اگر نوع شما پلي‌گونيوم زينتي يک‌ساله مانند Persicaria orientalis (معروف به Kiss-me-over-the-garden-gate) است، بهترين زمان کاشت بذر پس از رفع خطر سرما در فضاي باز (اواخر فروردين تا ارديبهشت) يا نشاکاري داخل خانه از اسفند در دماي ۱۸–۲۲ درجه و انتقال در ارديبهشت است. اين گياه آفتاب کامل تا نيم‌سايه و خاک مرطوبِ با زهکش خوب را مي‌پسندد و ممکن است خودبه‌خود بذرپاشي کند؛ سرزنیِ سبک باعث پرپشتي مي‌شود.

اگر پلي‌گونيوم شما از گونه‌هاي چندساله زينتي (مانند Persicaria amplexicaulis يا P. bistorta) باشد، تکثير مطمئن‌تر با تقسيم بوته در اواخر اسفند–اوايل بهار يا اوايل پاييز است. بذر برخي گونه‌هاي چندساله براي جوانه‌زني بهتر به يک دوره سرماي مرطوب ۴ تا ۸ هفته‌اي نياز دارند.

گل ميمون (آنتيرينوم) گياهي فصل‌سرد است. براي گل بهاره، بذر را از نيمه دوم بهمن تا اسفند در داخل خانه بکاريد و نشاها را از اواخر اسفند تا فروردين به باغچه منتقل کنيد. در مناطق با زمستان ملايم مي‌توان پاييز هم کاشت تا اواخر زمستان و بهار گل بدهد. نور فراوان، هواي خنک و قطع گل‌هاي پژمرده به تداوم گلدهي کمک مي‌کند.

بذرهايي که جمع کرده‌ايد را پس از پاک‌سازي و خشک‌کردن ۷–۱۰ روزه، در پاکت کاغذي داخل ظرف دربسته، برچسب‌خورده و در جاي خنک و خشک (مثلاً يخچال ۳–۸ درجه) نگهداري کنيد. بيشتر بذور ۲–۳ سال قوه ناميه خوبي دارند. هنگام کاشت، بذرهاي ريز را سطحي بپاشيد و فقط خيلي سبک بپوشانيد چون براي جوانه‌زني به نور نياز دارند.

جمع‌بندي توصيه عملي: براي پيازها، اگر خاک شما زهکش خوبي دارد آن‌ها را در زمين بگذاريد، پاييز يک لايه مالچ ۵–۷ سانتي بدهيد و در مهر–آبان طبق عمق درست، يا پس از يک دوره پيش‌سرمادهي (در مناطق گرم)، دوباره‌کاشت را انجام دهيد. اگر خاک سنگين/خيس است يا سال آينده گل مطمئن مي‌خواهيد، پس از زرد شدن کامل برگ‌ها پيازها را بيرون آورده، خشک و خنک نگهداري و در پاييز بکاريد. بذر پلي‌گونيوم را اواخر فروردين تا ارديبهشت (يا از اسفند به‌صورت نشا) و بذر گل ميمون را از بهمن–اسفند براي گل‌دهي بهاره بکاريد.