تشخیص و درمان آفت‌ها و مشکلات گیاه ماندویلا

رشته‌هاي سفيد داخل خاک که در عکس اول ديده مي‌شود، بيشتر شبيه ريشه‌هاي مويين و بقاياي آلي کپک‌زده (قارچ ساپروفيت) است تا آفت. اين قارچ‌ها معمولاً روي تکه‌هاي چوب، پوست درخت يا مواد آلي خاک رشد مي‌کنند و به‌طور مستقيم به ريشه‌ها حمله نمي‌کنند، اما نشانه‌ي رطوبت زياد و تهويه‌ي ضعيف خاک هستند. اگر بوي بد، لجن‌زدگي يا پوسيدگي ريشه مشاهده نمي‌کنيد، خود اين رشته‌هاي سفيد خطر جدي نيستند ولي بايد آبياري و خاک اصلاح شود تا جلوي پيشرفت قارچ و پوسيدگي گرفته شود.

روي ساقه‌ها و دمبرگ‌ها به‌وضوح آفت «شپشک آردآلود» ديده مي‌شود؛ همان توده‌هاي پنبه‌اي سفيد رنگي که فرموديد. اين حشره شيره‌ي گياه را مي‌مکد، باعث ضعف عمومي، زردي و ريزش برگ، بدفرمي رشد جديد و چسبناک شدن سطح برگ (ترشح شيره‌ي قندي) مي‌شود و در ادامه روي همين شيره‌ي قندي، قارچ دوده‌اي سياه‌رنگ هم مي‌تواند رشد کند. لکه‌هاي تيره و سوخته‌ي حاشيه‌ي برگ‌ها هم ترکيبي از ضعف گياه، نوسان آبياري و احتمالاً همان قارچ‌هاي ثانويه است.

براي درمان شپشک آردآلود، ابتدا تمام قسمت‌هاي درگير را با گوش‌پاک‌کن يا پارچه‌ي نرم آغشته به الکل سفيد (الکل ۷۰٪) به‌آرامي پاک کنيد و تا حد امکان توده‌هاي پنبه‌اي را برداريد. اگر برگ يا شاخه‌اي به‌شدت آلوده است و تميز کردنش سخت است، بهتر است آن قسمت را هرس کنيد و از گلدان خارج نماييد تا منبع آلودگي کم شود. اين کار را با دقت و در چند نوبت انجام دهيد، چون تخم‌ها و حشرات مخفي‌ در شکاف‌ها باقي مي‌مانند.

بعد از پاک‌سازي اوليه، مي‌توانيد از محلول رقيق‌شده‌ي مايع ظرفشويي (يک قاشق چاي‌خوري در يک ليتر آب ولرم) به‌صورت اسپري روي سطح زير و روي برگ‌ها، ساقه‌ها و مخصوصاً نواحي گره‌ها استفاده کنيد. پنج تا ده دقيقه بعد، گياه را با آب صاف اسپري کرده و بشوييد تا کف روي برگ‌ها نماند. اين کار را هر ۴–۳ روز يکبار و حداقل سه بار تکرار کنيد. اگر آلودگي خيلي شديد است، استفاده از حشره‌کش سيستميک مانند «ديازينون»، «اکسي‌دمتون متيل» يا «پروتيوفوس» طبق دوز نوشته‌شده روي برچسب (هم به‌صورت آبياري و هم اسپري روي شاخ‌وبرگ) مي‌تواند لازم باشد؛ در اين صورت حتماً در فضاي باز، با ماسک و دستکش و دور از کودکان انجام شود.

براي کنترل قارچ‌ها و پيشگيري از پوسيدگي ريشه، آبياري را تنظيم کنيد؛ اجازه دهيد سطح خاک تا عمق حدود ۳–۲ سانتي‌متري کاملاً خشک شود و سپس آبياري نماييد. اگر خاک سطحي خزه زده يا کپک پشمي شکل مي‌گيرد، لايه‌ي آلوده‌ي خاک را به‌آرامي برداريد و دور بريزيد، سپس سطح را با خاک تازه‌ي ضدعفوني‌شده و سبک (مخلوط خاک برگ سالم + پرلايت) جايگزين کنيد. در يک يا دو نوبت مي‌توانيد از قارچ‌کش عمومي مثل «کاربندازيم» يا «مانکوزب» طبق دستور مصرف آبياري کنيد تا ريشه‌ها در برابر پوسيدگي محافظت شوند.

شرايط نگهداري را هم اصلاح کنيد تا ماندويلا دوباره قدرت بگيرد. اين گياه به نور زياد غيرمستقيم نياز دارد؛ بهترين مکان، پشت پنجره‌ي روشن با چند ساعت نور ملايم است ولي از آفتاب تند وسط روز مخصوصاً پشت شيشه خودداري کنيد تا لبه‌ي برگ‌ها نسوزد. دماي مناسب ۲۵–۱۸ درجه است و از جريان باد سرد کولر و نوسان شديد دما بايد پرهيز شود. آبياري منظم ولي بدون غرقاب، زهکش گلدان باز، زيرگلداني بدون ماندن آب، و هر ۳–۲ هفته يکبار کود مايع کامل مخصوص گياهان آپارتماني (در فصل رشد) به ريشه کمک مي‌کند تا برگ‌هاي جديد سالم توليد شوند و ريزش برگ متوقف شود.

در هفته‌هاي بعد، حتماً گياه را مرتب وارسي کنيد؛ اگر حتي چند توده‌ي کوچک شپشک دوباره ظاهر شد، بلافاصله همان مراحل پاک‌سازي و اسپري را تکرار کنيد، چون اين آفت به‌سرعت تکثير مي‌شود. تا وقتي نشانه‌ها کاملاً برطرف نشده و رشد جديد گياه سالم و بدون لکه است، از جابه‌جايي مداوم گلدان و تعويض گلدان خودداري کنيد تا استرس گياه بيشتر نشود. در صورت شديد ماندن مشکل، گرفتن چند عکس جديد از کل گياه و سطح خاک و مقايسه‌ي روند بهبود مي‌تواند در انتخاب درمان بعدي کمک‌کننده باشد.

براي مطالعه‌ي راهنماي کامل‌تر درباره‌ي تشخيص آفت‌ها، قارچ‌ها و شرايط مناسب نگهداري از گياهان مختلف، مي‌توانيد مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.