دلایل کم‌گلدهی و بی‌حال شدن نسترن رونده در باغچه و روش‌های تقویت آن

با توجه به توضيحاتي که داده‌ايد (چند ساله بودن بوته نسترن رونده، رشد رويشي خوب، اما کم‌گلدهي امسال، ريزش سريع گل‌ها، شته‌زدگي در ابتداي فصل و چروکيدگي و بي‌حالي برگ‌هاي سرشاخه)، چند عامل اصلي مي‌تواند باعث کاهش گلدهي و ضعف گياه شده باشد: آفت و بيماري، کمبود تغذيه، هرس نامناسب، شرايط نوري و آبياري، و احتمالاً اثرات سم‌پاشي.

ابتدا در مورد شته و اثرات آن: شته‌ها با مکيدن شيره گياهي باعث تضعيف جوانه‌ها، بدشکلي و چروکيدگي برگ‌ها و کاهش شديد توان گياه براي گلدهي مي‌شوند. هرچند با مالاتيون موفق به کنترل شته شده‌ايد، اما حمله شديد ابتداي فصل مي‌تواند به جوانه‌هاي گل و برگ‌هاي تازه آسيب زده باشد و همين، علت اصلي کاهش گلدهي امسال باشد. همچنين در صورت مصرف غلظت بالاي سم يا سم‌پاشي در ساعات گرم و آفتابي، ممکن است خود سم هم به برگ‌ها آسيب داده و باعث سوختگي و بي‌حالي آن‌ها شده باشد.

برگ‌هاي چين‌خورده و بي‌حال فقط از شته نيست؛ گاهي کنه‌هاي ريز (به‌ويژه در هواي گرم و خشک) يا تريپس نيز باعث بدشکلي و رنگ‌پريدگي برگ‌هاي جوان مي‌شوند. براي اطمينان، پشت برگ‌هاي تازه و نوک شاخه‌ها را با ذره‌بين يا با دقت زياد بررسي کنيد؛ وجود نقاط بسيار ريز متحرک (زرد، سبز، قرمز يا سياه) يا تارهاي خيلي نازک، مي‌تواند نشانه حضور کنه باشد. در اين صورت بايد از کنه‌کش مخصوص (و نه فقط حشره‌کش عمومي) طبق دستور برچسب استفاده شود.

از نظر تغذيه، نسترن رونده مانند ساير رزها براي گلدهي مناسب، نياز به تغذيه منظم دارد. اگر چند سال است خاک باغچه تغذيه نشده يا فقط رشد رويشي زياد بوده، احتمال کمبود عناصر غذايي (به‌خصوص پتاسيم، آهن و ريزمغذي‌ها) وجود دارد. پيشنهاد مي‌شود در اواخر زمستان و اوايل بهار، کود دامي کاملاً پوسيده را به‌صورت سطحي اطراف بوته پخش و با خاک مخلوط کنيد و در فصل رشد، ۲–۳ نوبت از کود کامل مخصوص گل‌دهي (مثل NPK با پتاسيم بالاتر، مثلاً ۱۲-۱۲-۳۶ يا فرمول‌هاي مشابه) طبق دستور استفاده نماييد. استفاده گهگاهي از کود آهن (کلات آهن) در صورت زردي بين رگبرگ‌ها هم مي‌تواند مفيد باشد.

هرس نادرست يکي از دلايل شايع کم‌گلدهي رزها و نسترن‌ها است. بسياري از نسترن‌ها روي شاخه‌هاي ۱–۲ ساله گل مي‌دهند؛ اگر هر سال هرس شديد و از پايين انجام شود، شاخه‌هاي گلده حذف شده و فقط شاخه‌هاي تازه و رويشي رشد مي‌کنند که در همان سال ممکن است گل کمي بدهند. بهترين روش هرس براي نسترن رونده اين است که شاخه‌هاي قوي ۲–۳ ساله را نگه داريد، فقط شاخه‌هاي خيلي پير، خشک، بيمار يا خيلي شلوغ را حذف کنيد و نوک شاخه‌ها را کمي کوتاه کنيد تا هم گل‌دهي حفظ شود و هم گياه جوان بماند.

نور و جاي بوته هم مهم است. نسترن رونده براي گلدهي خوب نياز به نور مستقيم و کافي (حداقل ۴–۵ ساعت آفتاب در روز) دارد. اگر در اين چند سال اطراف بوته درختان يا بوته‌هاي ديگر بزرگ شده و سايه‌ انداخته‌اند، گياه بيشتر انرژي خود را صرف رشد برگ و شاخه کرده و گلدهي کم مي‌شود. اگر نسترن در سايه‌نيم‌سايه افتاده، تا حد امکان شاخه‌ها را به سمت نقاط پرنور هدايت و بسته کنيد يا در صورت امکان، اطراف را کمي بازتر و روشن‌تر کنيد.

آبياري نامنظم (خيلي کم يا خيلي زياد) هم مي‌تواند علت ريزش گل و بي‌حالي برگ‌ها باشد. خاک بايد زهکشي خوب داشته باشد؛ آب ماندگار در اطراف ريشه باعث کمبود اکسيژن، پوسيدگي ريشه، کاهش جذب عناصر و در نهايت ضعف عمومي گياه مي‌شود. از طرف ديگر، تشنگي طولاني‌مدت به‌خصوص در زمان تشکيل غنچه‌ها باعث ريزش غنچه‌ها و قهوه‌اي شدن و ريزش زودهنگام گل‌ها مي‌شود. آبياري عميق ولي با فاصله (مثلاً هر چند روز يک بار بسته به نوع خاک) بهتر از آبياري خيلي کم و سطحي روزانه است.

براي تقويت وضعيت فعلي نسترن شما، اين برنامه را پيشنهاد مي‌کنم: ابتدا شاخه‌هاي خشک، بيمار، خيلي نازک و مزاحم را حذف کنيد و هرس را به‌صورت سبک انجام دهيد تا شاخه‌هاي ۲–۳ ساله حفظ شوند. سپس يک نوبت آبياري عميق انجام داده و بعد از آن، کود کامل مناسب (يا ترکيبي از کود دامي پوسيده و کود شيميايي کامل) در اطراف گياه استفاده کنيد. در طول فصل رشد، رطوبت يکنواخت خاک را حفظ کرده، از پاشيدن مستقيم آب روي برگ‌ها در ظهر داغ خودداري کنيد و هر چند وقت يک‌بار پشت برگ‌ها را براي شته، کنه يا ساير آفات کنترل نماييد تا در صورت مشاهده، به‌موقع از سم مخصوص و با غلظت توصيه‌شده استفاده شود.

از آن‌جا که نسترن شما چند ساله و ريشه‌دار است، اگر امسال به خاطر آفات، تغذيه ناکافي يا هرس نامناسب ضعيف شده، با اصلاح شرايط و توجه بيشتر در پاييز و زمستان (کوددهي، هرس صحيح، محافظت از آفات) شانس زيادي وجود دارد که سال بعد دوباره گلدهي خوبي داشته باشد. صبور باشيد، روند تقويت گياه را ادامه دهيد و تغييرات برگ‌ها و ميزان گلدهي را در فصل بعد رصد کنيد.

براي کسب اطلاعات بيشتر و آشنايي با نکات تکميلي نگهداري از رزها و نسترن‌هاي رونده، مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.