علت زرد شدن برگ و خشک شدن سرشاخه‌های درختان پرتقال تامسون و روش‌های درمان

با توجه به توضيحات و تصاوير، مشکل درختان تامسون شما ترکيبي از «تنش ريشه» (احتمالاً زهکش نامناسب يا آبياري غيراصولي)، «کمبود عناصر غذايي به‌ويژه ازت و آهن» و در بعضي شاخه‌ها «خشکي سرشاخه به‌علت سرمازدگي يا بيماري‌هاي قارچي» است. زرد شدن يکنواخت برگ‌ها همراه با باقي ماندن رگبرگ‌ها تقريباً سبز، نشان‌دهنده کمبود تغذيه‌اي است و خشک شدن تدريجي سرشاخه‌ها و ريزش برگ‌ها معمولاً وقتي شدت مي‌گيرد که ريشه به‌دليل غرقابي، شوري، آفت‌زدگي يا بيماري قارچي ضعيف شده باشد.

ابتدا وضعيت ريشه و خاک را بررسي کنيد. اگر باغ نزديک برکه، قنات يا زمين‌هاي هميشه مرطوب است، احتمال ماندآبي بالاست. اطراف طوقه (محل اتصال تنه و خاک) را کمي باز کنيد؛ اگر خاک خيس و باتلاقي است يا بوي ماندگي مي‌دهد، بايد فوراً دوره آبياري را طولاني‌تر کنيد، آب را در چند نوبت سبک و با فاصله بدهيد و از تشکيل تشتک عميق که آب طولاني‌مدت در آن بماند جلوگيري کنيد. در زمستان و اوايل بهار، آبياري سنگين بزرگ‌ترين عامل پوسيدگي ريشه و خشک شدن ناگهاني در مرکبات است.

اگر در سال ۱۴۰۲ سرماي ناگهاني داشته‌ايد، سرمازدگي مي‌تواند روي سرشاخه‌ها اثر گذاشته باشد. سرشاخه‌هاي خشک و سياه يا قهوه‌اي را از ۱۵–۲۰ سانتي‌متر پايين‌تر از قسمت خشک با قيچي تيز و ضدعفوني‌شده (الکل يا وايتکس رقيق) هرس کنيد؛ درخت را سبک، ولي اسکلت اصلي را حفظ کنيد. تمام شاخه‌هاي کاملاً خشک را حذف و از باغ خارج و ترجيحاً بسوزانيد تا منبع آلودگي قارچي و باکتريايي باقي نماند.

براي پيشگيري و درمان بيماري‌هاي قارچي چوب و ريشه (مانند فيتوفتورا، شانکرهاي مختلف و خشکيدگي سرشاخه)، دو نوبت سم‌پاشي و يک نوبت آبياري با قارچ‌کش سيستميک انجام دهيد. در اوايل بهار و يک‌بار هم ۲۰–۳۰ روز بعد، از قارچ‌کش‌هايي مانند فسفيت آلومينيوم/پتاسيم، فوزتيل‌آلومينيوم يا ترکيب مانکوزب + متالاکسيل طبق دوز برچسب استفاده و کل تاج، طوقه و خاک اطراف تنه را خيس کنيد. در يک‌بار آبياري، محلول همين قارچ‌کش را در آب آبياري بريزيد تا به ناحيه ريشه برسد. اين کار را در هواي خنک و بدون باد انجام دهيد.

از نظر تغذيه، درختان شما به‌وضوح دچار ضعف عمومي و احتمالاً کمبود ازت، آهن و روي هستند. در اواخر زمستان تا اوايل بهار کود دامي کاملاً پوسيده را به‌صورت حلقه‌اي در فاصله ۳۰–۶۰ سانتي از تنه زير سطح خاک مخلوط کنيد (براي هر درخت جوان ۲۰–۳۰ کيلو، براي درختان بزرگ‌تر بيشتر). هم‌زمان ۲۰۰–۳۰۰ گرم سولفات آمونيوم يا کود ازته مناسب، ۱۵۰–۲۰۰ گرم سوپر فسفات تريپل و ۱۵۰–۲۰۰ گرم سولفات پتاسيم در همين نوار غذايي بريزيد. در طول فصل رشد، ۲–۳ نوبت محلول‌پاشي کلات آهن، روي و منگنز (يا کود کامل مخصوص مرکبات) با دوز توصيه‌شده انجام دهيد تا زردي برگ‌ها برطرف شود.

برنامه آبياري را منظم و متعادل کنيد. در خاک‌هاي متوسط و گرم، براي درختان ۳–۴ ساله معمولاً هر ۷–۱۰ روز يک‌بار آبياري عميق کافي است، مگر در گرماي شديد تابستان که فاصله مي‌تواند به ۵–۷ روز کم شود. هر نوبت به‌قدري آب بدهيد که کل عمق ريشه (حدود ۴۰–۶۰ سانتي‌متر) خيس شود، اما آب راکد در پاي درخت نماند. آبياري سبک و پشت‌سرهم يا برعکس، فواصل بسيار طولاني که باعث تشنگي شديد شود، هر دو موجب ريزش برگ و ميوه و ضعف عمومي مي‌شوند.

براي تقويت عمومي و برگ‌دهي مجدد، پس از هرس و اصلاح آبياري، يک نوبت کود کامل محلول در آب (مثل ۲۰–۲۰–۲۰ يا کود مخصوص مرکبات) را در آبياري استفاده کنيد و ۲–۳ نوبت هم روي شاخ‌وبرگ اسپري نماييد. اگر روي تنه يا طوقه ترک، زخم قهوه‌اي يا ترشح شيره ديديد، آن نقاط را تا بافت سالم تميز، و با چسب باغباني حاوي قارچ‌کش بپوشانيد. مراقب علف‌هاي هرز اطراف درخت هم باشيد؛ علف‌هاي بلند رطوبت را نگه مي‌دارند و پناه‌گاه آفات و بيماري‌ها مي‌شوند، بنابراين تا شعاع حداقل ۵۰–۷۰ سانتي‌متر از تنه را عاري از علف نگه داريد.

با اجراي هرس شاخه‌هاي خشک، تنظيم آبياري، مبارزه قارچي و تغذيه کامل، درختان جوان تامسون معمولاً توانايي برگ‌دهي مجدد و جبران خسارت را دارند، هرچند ممکن است براي بازگشت به باردهي کامل، يک تا دو سال زمان نياز باشد. در صورت گسترش ناگهاني خشکيدگي به درختان بيشتر، نمونه شاخه بيمار و خاک ريشه را براي تشخيص دقيق به مرکز خدمات جهاد کشاورزي منطقه تحويل دهيد تا نوع دقيق بيماري ريشه يا آفات احتمالي مشخص شود.

براي کسب اطلاعات بيشتر و مطالعه مقالات تخصصي در مورد نگهداري و تغذيه مرکبات، مي‌توانيد به سايت نارگيل مراجعه نماييد.