علت لکه‌های سوختگی روی برگ و ریز شدن برگ‌های پتوس و راه‌حل‌های درمان

بر اساس عکس‌ها، گياه شما نوعي پتوس (يا فيلودندرون رونده‌ي مشابه) است و لکه‌هاي قهوه‌اي روي برگ‌ها بيشتر از آن‌که آفت باشد، ترکيبي از سوختگي شيميايي (به‌دليل سم و کود زياد)، تنش رطوبتي و فرسودگي برگ‌هاي قديمي است. وقتي چند نوع سم و کود را هم‌زمان و با دُز بالا استفاده مي‌کنيم، ريشه و بافت برگ مي‌سوزد و نتيجه‌اش همين لکه‌هاي خشک قهوه‌اي، زردي برگ و کوچک شدن برگ‌هاي جديد است.

در شرايط فعلي نخستين کار اين است که از هرگونه کوددهي و سم‌پاشي تا حداقل يک ماه خودداري کنيد تا گياه از شوک شيميايي خارج شود. آبياري را فقط زماني انجام دهيد که حدود يک‌سوم تا نصف سطح خاک خشک شده باشد؛ براي اطمينان، انگشت خود را ۲–۳ سانتي‌متر در خاک فرو ببريد، اگر به دست شما نچسبيد و رطوبت کمي داشت، سپس آبياري کنيد. آب اضافي بايد حتماً از زير گلدان خارج شود و درون زيرگلداني جمع نشود تا ريشه‌ها دچار پوسيدگي نشوند.

لکه‌هاي قهوه‌اي برگ‌هاي درشت و قديمي ديگر ترميم نمي‌شوند، ولي اگر منظره‌ي گياه را خيلي بد کرده‌اند مي‌توانيد با قيچي تيز و استريل (ضدعفوني شده با الکل يا شعله) فقط قسمت‌هاي کاملاً خشک را با فاصله‌ي کمي از بخش سبز قطع کنيد. حذف تدريجي برگ‌هاي خيلي خراب، به‌ويژه آن‌هايي که در پايين گياه قرار دارند، باعث مي‌شود انرژي گياه بيشتر صرف توليد برگ‌هاي سالم بالايي شود، اما هر بار حداکثر چند برگ را هرس کنيد تا شوک وارد نشود.

به‌نظر مي‌رسد گياه در کنار پنجره نور خوبي مي‌گيرد، ولي اگر نور مستقيم آفتاب ظهر و بعدازظهر روي برگ‌ها بتابد، همراه با کود و سم مي‌تواند سوختگي را تشديد کند. براي پتوس، نور زياد ولي غيرمستقيم مناسب است؛ مي‌توانيد يک پرده نازک جلوي پنجره داشته باشيد تا نور فيلتر شود. در عين حال نبايد گياه را به نقطه‌اي خيلي کم‌نور منتقل کنيد، چون کم‌نوري هم باعث ريز شدن برگ‌ها و دراز و باريک شدن ساقه‌ها مي‌شود.

کاهش اندازه‌ي برگ‌هاي جديد معمولاً از دو عامل اصلي ناشي مي‌شود: آسيب ريشه (بر اثر سم، کود و جابه‌جايي خاک بالا) و کمبود تغذيه‌ي متعادل بعد از رفع شوک. فعلاً کود ندهيد، اما بعد از حدود ۴–۶ هفته که رشد برگ‌هاي تازه و سالم را ديديد، مي‌توانيد از يک کود مايع کامل (مثلاً ۲۰-۲۰-۲۰ يا کود مخصوص گياهان آپارتماني) با نصف دُز پيشنهادي روي بسته، ماهي يک‌بار در فصل رشد (بهار و تابستان) استفاده کنيد. هرگز چند نوع کود را هم‌زمان به خاک اضافه نکنيد و بين دو نوبت کوددهي حداقل ۳–۴ هفته فاصله بگذاريد.

اگر حس مي‌کنيد پس از کود و سم‌پاشي، خاک بوي تند شيميايي مي‌دهد يا سطح آن سفيدک نمک بسته، مي‌توانيد يک‌بار «آبشويي خاک» انجام دهيد: گلدان را در سينک بگذاريد و به‌آرامي چند برابر حجم گلدان، آب ولرم روي خاک بريزيد تا املاح اضافي شسته شود و آب از زير گلدان خارج گردد. بعد از اين کار تا خشک شدن نسبي خاک، آبياري را تکرار نکنيد. آبشويي کمک مي‌کند اثر تجمع نمک و کود روي ريشه‌ها کمتر شود.

براي تقويت عمومي گياه، رطوبت محيط را کمي بيشتر کنيد؛ پتوس رطوبت ۴۰–۵۰٪ را دوست دارد. مي‌توانيد زيرگلداني بزرگ‌تر را با سنگ‌ريزه پر کرده و آب در آن بريزيد و گلدان را روي سنگ‌ريزه‌ها قرار دهيد، طوري که کف گلدان در تماس مستقيم با آب نباشد. تبخير تدريجي آب، رطوبت اطراف گياه را بالا مي‌برد. اسپري آب روي برگ‌ها اگر هوا خنک و جريان مناسب وجود دارد اشکالي ندارد، اما در صورت وجود لکه‌هاي قارچي يا در هواي خيلي سرد و بدون تهويه توصيه نمي‌شود.

در مورد آفت، در عکس‌ها نشانه‌ي واضحي از شته، کنه يا شپشک ديده نمي‌شود و الگوي لکه‌ها بيشتر شبيه سوختگي حاشيه‌اي و پوسيدگي موضعي است. با اين حال، براي اطمينان، هر چند روز يک‌بار پشت و روي برگ‌ها و محل اتصال برگ به ساقه را با ذره‌بين يا با دقت نگاه کنيد. اگر حشرات ريز، تارعنکبوت بسيار نازک يا لکه‌هاي برآمده ديديد، آن وقت مي‌توان با يک حشره‌کش سيستميک يا محلول آب و صابون مخصوص گياهان، ولي با دُز صحيح و فاصله‌ي زماني مناسب، اقدام کرد. فعلاً چون تازه سم مصرف کرده‌ايد، بهتر است دوباره سم نزنيد.

در نهايت، اگر بيش از دو سه سال است که گياه در همين گلدان است و خاک آن متراکم و سنگين شده، در بهار سال بعد تعويض گلدان با يک سايز بزرگ‌تر و خاک سبک (مخلوط خاک‌برگ پوسيده، پيت‌ماس و پرليت يا شن ريز) مي‌تواند به رشد برگ‌هاي درشت و سالم کمک کند. تعويض گلدان را زماني انجام دهيد که گياه از وضعيت فعلي عبور کرده و نشانه‌هاي رشد فعال (برگ‌هاي تازه‌ي سالم) ديده شود تا تنش جابه‌جايي کمتر باشد.

براي آشنايي بيشتر با روش‌هاي صحيح آبياري، کوددهي و درمان لکه‌هاي برگي در گياهان آپارتماني، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.