علت لوله شدن و سیاه شدن برگ‌های زبان‌گنجشک در بهار و روش‌های مؤثر کنترل آفات

مشکلي که توضيح داده‌ايد (لوله شدن و سياه شدن برگ‌ها درست با باز شدن نخستين برگ‌هاي بهاري) در زبان‌گنجشک معمولاً ناشي از آفات مکنده مثل شته‌ها و نيز در بهارهاي خنک و مرطوب مي‌تواند ناشي از بيماري آنتراکنوز باشد. شته‌ها با مکيدن شيره‌ي برگ‌هاي جوان باعث پيچيدگي برگ مي‌شوند و ترشح عسلک آن‌ها زمينه‌ي رشد کپک دوده‌اي را فراهم مي‌کند که سطح برگ را سياه مي‌کند. آنتراکنوز هم مي‌تواند لکه‌هاي تيره و پيچيدگي و حتي ريزش زودهنگام برگ ايجاد کند. گاهي تريپس و پسيل زبان‌گنجشک نيز باعث بدشکلي برگ مي‌شوند. تشخيص درست، انتخاب روش کنترل را دقيق‌تر مي‌کند.

براي تشخيص شته: زير برگ‌هاي تازه‌روي و سرشاخه‌هاي نرم را بررسي کنيد؛ وجود حشرات ريز سبز/سياه، چسبندگي سطح برگ‌ها (عسلک) و تجمع مورچه‌ها نشانه‌ي قطعي شته است. برگ‌هاي آلوده معمولاً قاشقي و لوله‌اي مي‌شوند و لايه‌اي سياه‌رنگ (کپک دوده‌اي) روي آن‌ها مي‌نشيند.

اگر شته تأييد شد: ابتدا سرشاخه‌هاي به‌شدت درگير را هرس و از محيط خارج کنيد. سپس با فشار ملايم آب، زير و روي برگ‌ها را بشوييد. در ادامه از صابون حشره‌کش (نمک‌هاي پتاسيمي اسيدهاي چرب) يا روغن نيم (Azadirachtin/Neem oil) طبق برچسب مصرف روي سطح زيرين برگ‌ها اسپري کنيد و هر ۷ تا ۱۰ روز تا قطع آلودگي تکرار کنيد. کنترل رفت‌وآمد مورچه‌ها با نوار چسبنده يا طعمه، به مهار دوباره‌شدن شته‌ها کمک مي‌کند. از کوددهي ازته‌ي سنگين در بهار خودداري کنيد چون رشد نرم و حساس ايجاد مي‌کند.

اگر علائم بيشتر به تريپس يا پسيل شبيه بود (برنزيدگي/نقره‌اي شدن سطح برگ، نقاط ريز سياه به‌صورت فضولات، دفرمه شدن برگ): شاخه‌هاي آلوده را سبک هرس کنيد، کارت‌هاي چسبنده آبي/زرد براي پايش نصب کنيد و در صورت تداوم آلودگي از اسپينوزاد يا روغن باغباني طبق دستور استفاده کنيد. در محيط‌هاي يادماني بهتر است روش‌هاي کم‌خطر و هدفمند به‌کار رود و از پخش بي‌رويه حشره‌کش خودداري شود.

اگر الگو شبيه آنتراکنوز بود (لکه‌هاي تيره نامنظم در امتداد رگبرگ‌ها، سياه‌شدن و پيچش برگ‌هاي نوبَر، ريزش زودهنگام به‌خصوص در بهارهاي خنک و مرطوب): برگ‌ها و شاخه‌برگ‌هاي بيمار ريخته را جمع‌آوري و خارج کنيد، آبياري باراني را کاهش دهيد و تهويه را با هرس سبک بهبود دهيد. در باغچه‌هايي که هر سال تکرار مي‌شود، يک نوبت محلول‌پاشي پيشگيرانه با مسي‌ها يا کلروتالونيل از مرحله تورم جوانه و تکرار طبق برچسب مي‌تواند مؤثر باشد.

اقدامات پيشگيرانه براي سال‌هاي بعد: در اواخر زمستان يک نوبت روغن ولک/روغن باغباني براي از بين بردن تخم و پناهگاه آفات روي شاخه‌ها بزنيد (در روز بدون يخبندان و طبق برچسب). آبياري منظم و مالچ آلي سبک براي کاهش تنش، تغذيه متعادل بدون ازت زياد، و حفظ فاصله و نور کافي به مقاومت درخت کمک مي‌کند.

نکات کاربردي سم‌پاشي: هميشه ابتدا روي بخش کوچکي آزمايش کنيد، در ساعات خنک صبح يا عصر اسپري کنيد و از سم‌پاشي هنگام آفتاب تند يا گرماي بالاي ۳۰ درجه خودداري کنيد. پوشش کامل زير برگ‌ها مهم است. نوبت‌دهي را بر اساس برچسب محصول و شدت آلودگي تنظيم کنيد.

به علائم آفات ديگر نيز دقت کنيد: اگر در طول فصل خشکيدگي سرشاخه‌ها، سوراخ‌هاي D شکل روي تنه يا ريزش غيرعادي برگ ديديد، احتمال آفت سوسک زمردي زبان‌گنجشک يا ساير چوب‌خوارها مطرح است که نيازمند بررسي ميداني متخصص است؛ اما اين آفات معمولاً موجب لوله‌شدن برگ‌هاي تازه‌روي در اوايل بهار نمي‌شوند.

با توجه به قرار داشتن درختان در مکان عمومي/آرامستان، تا حد امکان از روش‌هاي مکانيکي و بيولوژيک استفاده کنيد و در صورت نياز به سموم شيميايي، حتماً برچسب را رعايت کرده و از آلودگي محيط اطراف جلوگيري نماييد. در صورت امکان چند عکس واضح از سطح زيرين برگ‌ها و الگوي لکه‌ها تهيه و براي تشخيص قطعي به کارشناس گياه‌پزشکي يا کلينيک‌هاي گياه‌پزشکي ارائه کنيد.

براي کسب اطلاعات بيشتر مقالات سايت نارگيل مطالعه نماييد.