دلایل زرد شدن برگ‌های گیاه و روش‌های درمان

زرد شدن برگ‌هاي گياه يکي از شايع‌ترين علائمي است که نشان مي‌دهد شرايط نگهداري گياه مناسب نيست. براي اينکه بتوانيد مشکل را دقيق‌تر برطرف کنيد، لازم است چند عامل مهم را بررسي کنيد؛ در ادامه مهم‌ترين دلايل و راه‌حل‌هاي عمومي را توضيح مي‌دهم. اگر نوع گياه را بگوييد (مثلاً سانسوريا، پتوس، بنجامين و …) مي‌توان دقيق‌تر راهنمايي کرد.

۱. آبياري بيش از حد يا کمبود آب از اصلي‌ترين دلايل زرد شدن برگ‌ها، آبياري نامناسب است. اگر خاک هميشه خيس و باتلاقي است، ريشه‌ها خفه مي‌شوند و برگ‌ها به‌تدريج زرد و کمرنگ، گاهي همراه با نرمي و پوسيدگي مي‌شوند. اگر خاک مدت‌ها خشک مي‌ماند، برگ‌ها ممکن است از نوک يا لبه‌ها شروع به زرد و قهوه‌اي شدن کنند و گياه بي‌حال شود.

براي اصلاح آبياري، ابتدا با انگشت حدود ۲–۳ سانتي‌متر سطح خاک را لمس کنيد؛ اگر کاملاً خشک بود، آبياري کنيد و اگر هنوز مرطوب است، آبياري را به تعويق بيندازيد. هنگام آبياري، آن‌قدر آب بدهيد که چند قطره از زير گلدان خارج شود و آب اضافي در زيرگلداني نماند. برنامه آبياري را بر اساس فصل، نوع گياه، اندازه گلدان و دماي محيط تنظيم کنيد، نه فقط بر اساس تعداد روزهاي ثابت.

۲. کمبود نور يا نور مستقيم و سوزان کمبود نور باعث مي‌شود برگ‌ها رنگ‌پريده، مايل به زرد و کشيده شوند. جابجايي گلدان به جايي با نور فيلتر شده و غيرمستقيم (مثلاً پشت پرده‌ي توري کنار پنجره روشن) معمولاً کمک مي‌کند. در مقابل، اگر گياه را در آفتاب مستقيم و شديد (خصوصاً تابستان) قرار دهيد، ممکن است لک‌هاي زرد و قهوه‌اي و سوختگي روي برگ‌ها ايجاد شود.

اگر برگ‌ها از سمتي که رو به پنجره است سوخته يا لکه‌دار شده‌اند، احتمال سوختگي نوري زياد است. در اين حالت گياه را کمي از شيشه فاصله دهيد يا از پرده‌ي نازک استفاده کنيد. اگر محيط شما کم‌نور است، گياهاني مثل پتوس، سانسوريا و آگلونما مناسب‌ترند؛ اما همين‌ها هم به مقدار حداقلي نور غيرمستقيم نياز دارند.

۳. کمبود يا زياده‌روي در کوددهي کمبود بعضي عناصر غذايي (به‌خصوص نيتروژن، آهن، منيزيم) مي‌تواند باعث زردي برگ‌ها شود، به‌خصوص اگر رگبرگ‌ها سبز بمانند و بخش‌هاي بين رگبرگ زرد شود. در مقابل، کوددهي زياد و پشت‌سرهم هم مي‌تواند به ريشه‌ها آسيب بزند و باعث زرد شدن برگ‌ها شود.

اگر مدت زيادي است به گياه کود نداده‌ايد، در فصل رشد (بهار و تابستان) هر ۳–۴ هفته يک بار از کود کامل مخصوص گياهان آپارتماني طبق دستور روي بسته استفاده کنيد. اگر به‌تازگي زياد کود داده‌ايد، فعلاً تا چند هفته کود ندهيد و در يکي دو نوبت بعدي آبياري، آب بيشتري بدهيد تا نمک‌هاي اضافي از گلدان خارج شود.

۴. مشکل زهکشي و گلدان نامناسب خاک سنگين و گلداني که سوراخ‌هاي کف آن گرفته يا بسيار کم است، باعث ماندن آب و در نتيجه زردي و پوسيدگي ريشه‌ها و برگ‌ها مي‌شود. بهتر است براي اکثر گياهان آپارتماني از خاکي سبک و متخلخل (مثل ترکيب خاک‌برگ، پرليت، کمي پيت‌ماس يا کوکوپيت) استفاده شود.

گلدان بايد حتماً سوراخ زهکش مناسب داشته باشد و زيرگلداني نبايد هميشه پر از آب بماند. اگر متوجه شديد آب دير از گلدان خارج مي‌شود يا روي خاک مي‌ايستد، احتمالاً زمان تعويض خاک يا گلدان رسيده است. تعويض خاک را ترجيحاً در فصل معتدل (اواخر زمستان تا اوايل پاييز) انجام دهيد.

۵. آفات و بيماري‌ها گاهي زرد شدن برگ‌ها به دليل وجود آفت‌هايي مثل شپشک آردآلود، کنه تارعنکبوتي، شته يا مگس سفيد است. علائم مي‌تواند نقطه‌هاي ريز زرد، تارهاي بسيار نازک، لکه‌هاي چسبنده روي برگ يا حشرات ريز قابل مشاهده باشد.

گياه را زير و رو (به‌ويژه زير برگ‌ها و محل اتصال برگ به ساقه) به دقت بررسي کنيد. اگر آفت ديديد، ابتدا با يک دستمال نرم و مرطوب برگ‌ها را تميز کنيد و در صورت نياز از محلول رقيق‌شده‌ي صابون مايع ملايم يا سم‌هاي مخصوص خانگي/آپارتماني طبق دستور استفاده کنيد. هنگام مصرف هر نوع سم، تهويه و نکات ايمني را جدي بگيريد.

۶. استرس ناشي از جابجايي، تغيير دما و جريان هوا جابجايي ناگهاني از يک محيط به محيط ديگر، نزديک بودن به کولر، بخاري، شوفاژ، درِ ورودي (جريان هواي سرد/گرم) يا تغيير شديد دما نيز مي‌تواند باعث زرد شدن و ريزش برخي برگ‌ها شود. اين حالت معمولاً در چند هفته اول بعد از خريد يا جابجا کردن گياه ديده مي‌شود.

گياه را در محلي ثابت، با دماي نسبتاً يکنواخت (معمولاً بين ۱۸ تا ۲۸ درجه براي بيشتر گياهان آپارتماني) و به دور از باد مستقيم کولر و بخاري قرار دهيد. از جابجا کردن مداوم گلدان خودداري کنيد، مگر با هدف اصلاح نور و آن هم به‌صورت تدريجي.

۷. با برگ‌هاي کاملاً زرد چه کنيم؟ برگ‌هايي که کاملاً زرد شده‌اند معمولاً ديگر سبز نمي‌شوند. مي‌توانيد آن‌ها را با قيچي تيز و تميز از نزديک ساقه جدا کنيد تا هم ظاهر گياه بهتر شود و هم انرژي گياه صرف برگ‌هاي سالم گردد. قبل و بعد از هرس، تيغه قيچي را با الکل يا آب و صابون تميز کنيد تا بيماري منتقل نشود.

جمع‌بندي: براي کمک به گياهتان، اين کارها را انجام دهيد: ۱) وضعيت رطوبت خاک را بررسي و برنامه آبياري را تنظيم کنيد؛ ۲) نور را به حد مناسب (نه خيلي کم، نه خيلي شديد) برسانيد؛ ۳) خاک و زهکش را کنترل و در صورت لزوم تعويض کنيد؛ ۴) برگ‌ها را از نظر آفت بررسي کنيد؛ ۵) گياه را در محل ثابت با دماي مناسب نگه داريد. اگر امکان دارد يک عکس از گياه و توضيحي از نوع گياه، محل قرارگيري، دفعات آبياري و زمان شروع زرد شدن برگ‌ها فراهم کنيد تا بتوان توصيه دقيق‌تري ارائه داد.

براي آشنايي بيشتر با شرايط نگهداري انواع گياهان و دلايل زرد شدن برگ‌ها در گياهان مختلف، پيشنهاد مي‌شود مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.