علت زرد و خشک شدن برگ‌های نهال پرتقال (کاشت شده از هسته) و روش‌های درمان

زرد و خشک شدن حاشيه برگ‌هاي نهال پرتقال شما معمولاً نشانه وجود استرس در شرايط نگهداري است، نه الزاماً بيماري خطرناک. چون نهال شما از هسته رشد کرده، در مراحل اوليه بسيار حساس است و کوچک‌ترين مشکل در آبياري، نور، تغذيه يا خاک مي‌تواند به سرعت روي برگ‌ها ديده شود.

يکي از شايع‌ترين دلايل، آبياري نامناسب است. اگر آبياري زياد باشد، ريشه‌ها خفه شده و به‌مرور دچار پوسيدگي مي‌شوند؛ نتيجه آن زرد شدن برگ‌ها (اول لبه‌ها و نوک‌ها) و سپس خشک شدن آن‌هاست. اگر آبياري خيلي کم باشد، ابتدا نوک و حاشيه برگ‌ها به علت کمبود آب مي‌سوزد و قهوه‌اي و خشک مي‌شود و سپس برگ‌ها ممکن است ريزش کنند. براي کنترل، سطح خاک را بررسي کنيد؛ اگر هميشه خيس و گل‌آلود است، آبياري زياد است و اگر ترک‌خورده و کاملاً خشک است، کم‌آبي داريد.

نور نامناسب نيز علت مهمي است. نهال پرتقال به نور زياد و غيرمستقيم نياز دارد. اگر در محيط کم‌نور باشد، برگ‌ها کم‌کم زرد شده و رشد نهال کند مي‌شود. از طرف ديگر، اگر گياه تازه‌جوانه‌زده را ناگهان زير آفتاب مستقيم و شديد قرار دهيد، حاشيه برگ‌ها ممکن است بسوزد و خشک شود. بهترين حالت، نور روشن پشت پنجره جنوبي يا شرقي با فيلتر پرده نازک است و اگر در حياط است، کمي سايه-روشن تا زماني که نهال قوي‌تر شود.

کيفيت و نوع خاک هم مي‌تواند باعث زردي برگ‌ها شود. خاک‌هاي سنگين و رسي که زهکش خوبي ندارند، آب را در خود نگه مي‌دارند و باعث خفگي ريشه مي‌شوند. از طرف ديگر، خاک‌هاي خيلي سبک و فقير (مثل فقط ماسه يا خاک باغچه ضعيف) مواد غذايي کافي در اختيار نهال نمي‌گذارند. شما بايد از خاکي سبک، با زهکشي خوب و غني از مواد آلي استفاده کنيد؛ مثلاً ترکيب خاک باغچه + خاک برگ يا کوکوپيت + پرليت + مقدار کمي کود دامي کاملاً پوسيده.

کمبود عناصر غذايي به‌خصوص نيتروژن، آهن و منيزيم هم باعث زرد شدن برگ‌ها مي‌شود. در نهال‌هاي جوان، اگر مدت‌ها کوددهي نشده باشد يا خاک فقير باشد، ابتدا برگ‌ها کم‌رنگ و زرد مي‌شوند و گاهي رگبرگ‌ها سبز مي‌مانند. براي جبران، مي‌توانيد از کود کامل مخصوص مرکبات يا کود کامل NPK به مقدار کم و با فاصله زماني منظم (مثلاً هر ۳–۴ هفته در فصل رشد) استفاده کنيد. در صورت زردي بين رگبرگ‌ها، محلول‌پاشي با کودهاي ميکرو (شامل آهن، روي، منگنز و ...) نيز مفيد است.

شوري آب آبياري يا استفاده از کود زياد هم مي‌تواند نوک‌سوزي ايجاد کند. اگر از آب با املاح زياد (مثل برخي آب‌هاي چاه يا مناطق بسيار سخت) استفاده مي‌کنيد، به‌تدريج نمک در خاک جمع مي‌شود و حاشيه برگ‌ها مي‌سوزد و زرد و قهوه‌اي مي‌شود. همچنين کوددهي غليظ يا خيلي مکرر باعث سوختن ريشه‌هاي ظريف و سپس سوختگي حاشيه برگ‌ها مي‌شود. در چنين شرايطي، چند مرتبه آبياري سنگين براي شست‌وشوي خاک و کاهش شوري، و سپس تنظيم دوز کوددهي ضروري است.

تغييرات ناگهاني دما و جريان هواي سرد نيز روي نهال‌هاي جوان اثر مي‌گذارد. قرار گرفتن نهال کنار کولر، در مسير باد سرد، يا اختلاف شديد دماي شب و روز (مثلاً در بالکن بدون محافظ) مي‌تواند باعث تنش و زردي و ريزش برگ‌ها شود. نهال پرتقال محيطي با دماي معتدل تا گرم (حدود ۱۸–۳۰ درجه) و بدون شوک ناگهاني دمايي را دوست دارد.

براي کمک به بهبود نهال خود، مراحل زير را انجام دهيد: ابتدا وضعيت آبياري را اصلاح کنيد؛ اجازه دهيد سطح خاک کمي خشک شود و سپس آبياري کامل انجام دهيد، طوري که آب اضافي از زير گلدان خارج شود. مطمئن شويد گلدان زهکش مناسب دارد. سپس محل گياه را بررسي کنيد؛ اگر نور کم است، آن را به جايي روشن‌تر با نور غيرمستقيم منتقل کنيد و اگر آفتاب مستقيم شديد مي‌خورد، کمي سايه ايجاد کنيد. خاک را ارزيابي کنيد؛ در صورت سنگين بودن، در زمان مناسب (نه در اوج گرما يا سرما) آن را با مخلوطي سبک‌تر و غني تعويض کنيد. در نهايت، از کود کامل با دوز کم و منظم استفاده کنيد و از افراط در کوددهي بپرهيزيد.

برگ‌هاي کاملاً خشک و سوخته را مي‌توانيد با قيچي تميز و استريل، کمي بالاتر از قسمت خشک‌شده حذف کنيد تا گياه انرژي خود را صرف برگ‌هاي سالم و رشد جديد کند. اگر ريشه‌ها سالم باشند و شرايط را اصلاح کنيد، نهال به تدريج برگ‌هاي تازه و سالم توليد خواهد کرد. صبر داشته باشيد؛ نهال‌هاي حاصل از هسته معمولاً رشد کندتر و حساس‌تري نسبت به نهال‌هاي پيوندي دارند، اما با مراقبت درست مي‌توانند به درخت سالمي تبديل شوند.

براي کسب اطلاعات بيشتر در مورد نگهداري از مرکبات و ديگر گياهان، مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.