بهترین گیاهان مناسب سایه و فضای بدون آفتاب برای باغچه جلوی آپارتمان

براي باغچه‌اي که کاملاً در سايه است، به‌خصوص وقتي سقف هم دارد و نور مستقيم خورشيد به آن نميرسد، بايد سراغ گياهان «سايه‌دوست» برويد؛ يعني گياهاني که با نور کم سازگارند و در محيط‌هاي آپارتماني يا حياط‌هاي شمالي و پاسيوها خوب رشد مي‌کنند. در تهران (منطقه ۶) هم با توجه به زمستان‌هاي نسبتاً سرد و تابستان‌هاي گرم، بهتر است ترکيبي از گياهان دائمي مقاوم و چندساله انتخاب کنيد.

نخست لازم است نوع نور محيط را دقيق‌تر بشناسيد: حتي اگر آفتاب مستقيم نداريد، احتمالاً کمي نور غيرمستقيم روز، نور بازتابي از ساختمان‌هاي روبرو يا نور محيط وجود دارد. براي بيشتر گياهان سايه‌دوست، وجود همين نور ملايم کافي است، اما اگر فضا بسيار تاريک است (مثل پارکينگ يا زير بالکن عميق)، شايد نياز به تقويت نور با چراغ‌هاي رشد (LED) داشته باشيد، مخصوصاً اگر بخواهيد گياهان هميشه سبز و پرپشت داشته باشيد.

چند گروه گياه مناسب شرايط شما عبارت‌اند از: اول، برگ‌زينتي‌هاي سايه‌دوست مانند شمشاد ژاپني (در سايه روشن)، برگ‌بيدي، عشقه (پاپيتال/پيچک انگليسي)، فيتونيا، و برخي انواع آگلونما. دوم، گياهان پوششي براي کف باغچه مانند پيچک‌هاي کوتاه، سدوم‌هاي مقاوم به سايه نيمه‌روشن و بعضي فالنام‌ها (سرخس‌ها) که هم خاک را مي‌پوشانند و هم ظاهر باغچه را سرسبز مي‌کنند. سوم، گياهان گلداني که ميتوانيد داخل باغچه فرو کنيد يا روي لبه‌ها قرار دهيد، مثل ديفن باخيا، اسپاتي‌فيلوم (گل صلح)، زاموفيليا، سانسوريا و پتوس که همگي براي نور کم مناسب‌اند.

براي فضاي باغچه شمالي با سقف، گياهان هميشه سبز و مقاوم زير توصيه مي‌شوند: پاپيتال (عشقه) براي پوشش ديوارها يا حاشيه‌ها، انواع سرخس (مثل سرخس شمشيري) براي ايجاد حجم سبز و لطيف، برگ قاشقي (اسپاتي‌فيلوم) براي گلدان‌هاي داخل باغچه، زاموفيليا و سانسوريا براي گوشه‌ها و کنار ديوارها، و پتوس براي آويزان کردن از لبه‌ها يا کاشت در گلدان و رها کردن روي زمين. اگر کمي نور روز غيرمستقيم داريد، فيکوس بنجامين در نقطه‌اي که باد مستقيم و هواي خيلي سرد نخورد، هم ميتواند گزينه‌اي باشد.

خاک و زهکشي مناسب در موفقيت گياهان سايه‌دوست بسيار مهم است، زيرا در سايه رطوبت ديرتر خشک مي‌شود و احتمال پوسيدگي ريشه بالاتر است. بهتر است از مخلوطي سبک شامل خاک باغچه الک‌شده، کوکوپيت، پرليت و کمي کود دامي خوب پوسيده استفاده کنيد. حتماً در کف گلدان‌ها و بستر باغچه، لايه‌اي از سنگريزه يا پوکه بريزيد تا آب اضافي به‌خوبي خارج شود و هرگز اجازه ندهيد آب در زيرگلداني يا کف باغچه جمع شود، چون باعث زرد شدن برگ‌ها و بيماري‌هاي قارچي مي‌شود.

آبياري در محيط‌هاي سايه‌دار نسبت به مکان‌هاي آفتابي بايد با دقت و فواصل بيشتر انجام شود. قبل از آبياري، حتماً رطوبت خاک را با انگشت يا يک چوب نازک چک کنيد؛ اگر سطح خاک تا عمق ۲–۳ سانتي‌متر خشک شده بود، آبياري کنيد. در تابستان‌هاي تهران، با وجود سايه کامل، ممکن است هر ۳–۵ روز يک‌بار آبياري لازم باشد و در زمستان‌ها فاصله آبياري به ۷–۱۰ روز يا بيشتر برسد. بهتر است هميشه صبح زود يا عصر آبياري کنيد تا شوک دمايي به ريشه‌ها وارد نشود و تبخير هم کمتر باشد.

تغذيه گياهان هم براي حفظ شادابي در سايه ضروري است. از اوايل بهار تا اوايل پاييز، هر ۳–۴ هفته يک‌بار ميتوانيد از کود کامل مايع (مثل ۲۰-۲۰-۲۰) با دوز نصف مقدار توصيه شده روي بسته، در آبياري استفاده کنيد. در زمستان تغذيه را متوقف يا بسيار کم کنيد، چون رشد گياهان کم مي‌شود و کود اضافي مي‌تواند به ريشه‌ها آسيب بزند. همچنين هر سال يا هر دو سال يک‌بار، کمي کمپوست يا خاک برگ تازه روي سطح خاک باغچه پخش کرده و به‌آرامي با لايه بالايي خاک مخلوط کنيد تا مواد آلي و قدرت نگهداري رطوبت خاک افزايش يابد.

در نهايت، براي اينکه باغچه بدون آفتاب شما زيبا و سلامت بماند، بهتر است ترکيبي از گياهان با ارتفاع، رنگ و بافت متفاوت انتخاب کنيد تا فضا يکنواخت نشود. گياهان را به‌تدريج و آزمايشي وارد کنيد؛ چند گونه را بکاريد، ۲–۳ ماه رفتارشان را ببينيد و سپس تصميم بگيريد کدام‌ها بهتر با شرايط خاص حياط شما (ميزان نور واقعي، جريان هوا، رطوبت) سازگارند و تعدادشان را بيشتر کنيد. اگر تمايل داشته باشيد، ميتوانيد عکس فضا را هم در اختيار کارشناسان قرار دهيد تا انتخاب‌ها دقيق‌تر شود.

براي آشنايي بيشتر با گياهان مناسب سايه، روش‌هاي صحيح آبياري، ترکيب خاک و برنامه تغذيه، پيشنهاد مي‌شود مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.