دلایل زرد شدن و ضعیف شدن سرخس و نحوه احیا و رسیدگی درست

مشکلي که براي سرخس شما پيش آمده (زرد شدن برگ‌ها، کم‌پشتي و ضعيف شدن گياه) معمولا به يکي از چند علت اصلي برمي‌گردد: نور نامناسب، آبياري غلط، رطوبت ناکافي، دماي نامناسب، يا کوددهي نادرست. اين‌که گياه شما تا دو سه ماه قبل خوب بوده و بعد به‌تدريج خراب شده، نشان مي‌دهد که يا شرايط محيطي تغيير کرده (جابجايي گلدان، تغيير فصل، شدت نور، سيستم گرمايش/سرمايش) يا در آبياري و کوددهي در طول زمان عدم تعادل به‌وجود آمده است.

در مورد ريسه‌هايي که از سرخس آويزان مي‌شوند (استولون‌ها يا ساقه‌هاي رونده)، اين‌ها درواقع راه تکثير طبيعي گياه هستند و خودشان دليل خراب شدن سرخس نيستند. اين ساقه‌هاي آويزان اگر مزاحم‌اند يا ظاهر گياه را شلوغ کرده‌اند، مي‌توانيد آن‌ها را قيچي کنيد، اما خراب شدن برگ‌هاي اصلي و کم‌پشتي معمولاً از شرايط نگهداري ناشي مي‌شود، نه از وجود اين ريسه‌ها.

سرخس‌ها به نور ملايم و غيرمستقيم نياز دارند. اگر گياه در معرض نور مستقيم آفتاب (به‌خصوص نور تند ظهر پشت پنجره جنوبي يا غربي) قرار بگيرد، برگ‌ها مي‌سوزند، نوک و حاشيه آن‌ها قهوه‌اي مي‌شود و به‌مرور ريزش مي‌کنند. از طرف ديگر، تاريک بودن بيش از حد محيط هم باعث زردي برگ‌ها و کم‌پشتي مي‌شود. بهترين محل، کنار پنجره‌اي با نور فيلتر شده (پنجره شمالي يا شرقي، يا پشت پرده‌ي نازک) است.

آبياري بايد منظم اما حساب‌شده باشد. خاک سرخس بايد هميشه کمي مرطوب باشد، ولي هرگز غرق آب و باتلاقي نشود. اگر بين دو آبياري خاک کاملاً خشک شود، برگ‌ها شروع به خشک شدن و قهوه‌اي شدن از نوک مي‌کنند. برعکس، اگر زهکش گلدان ضعيف باشد، يا در زيرگلداني آب راکد بماند، ريشه‌ها دچار پوسيدگي مي‌شوند و گياه به‌تدريج ضعيف و زرد خواهد شد. انگشت خود را در خاک فرو کنيد؛ اگر يک تا دو سانتي‌متر بالاي خاک خشک بود آبياري کنيد، و مطمئن شويد آب اضافي از زير گلدان خارج مي‌شود.

رطوبت هوا براي سرخس بسيار حياتي است. حتي اگر فکر مي‌کنيد «رطوبت به موقع» بوده، ممکن است براي سرخس کافي نباشد؛ به‌خصوص در آپارتمان‌ها با کولر، بخاري يا شوفاژ، هوا به‌شدت خشک مي‌شود و برگ‌هاي ظريف سرخس قهوه‌اي و شکننده مي‌شوند. براي تأمين رطوبت، مي‌توانيد از روش‌هايي مثل قرار دادن گلدان روي سنگ‌ريزه مرطوب (بدون تماس مستقيم کف گلدان با آب)، استفاده از دستگاه بخور در نزديکي گياه، يا غبارپاشي ملايم با آب بدون املاح (صبح‌ها) استفاده کنيد.

دماي محيط نيز مهم است. سرخس‌ها دماي معتدل و ثابت را دوست دارند (حدود ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتي‌گراد). قرار گرفتن در مسير مستقيم باد کولر، نزديک بخاري، يا نوسان شديد دما (سرد و گرم شدن ناگهاني) باعث ريزش برگ‌ها و ضعف گياه مي‌شود. همچنين نزديکي زياد به شوفاژ يا پنجره‌اي که زمستان سرد است مي‌تواند مشکل‌ساز باشد. گياه را در مکاني با هواي نسبتاً ثابت و بدون جريان هواي شديد قرار دهيد.

در مورد کوددهي، «همه‌چيز به موقع» بودن هميشه به معني «کافي و درست» بودن نيست. کوددهي زياد يا با غلظت بالا مي‌تواند به ريشه‌ها و برگ‌ها آسيب بزند و سوختگي نوک و حاشيه برگ‌ها را به همراه داشته باشد. براي سرخس، در فصل رشد (بهار و تابستان) هر ۳ تا ۴ هفته يک‌بار از کود مايع کامل (مانند ۲۰-۲۰-۲۰) با نصف دوز توصيه شده استفاده کنيد و در پاييز و زمستان، کوددهي را کم يا متوقف کنيد. اگر فکر مي‌کنيد کود زيادي داده‌ايد، يک آبياري سنگين انجام دهيد تا اضافه‌ي کود از خاک شسته شود.

براي احياي سرخس، ابتدا تمام برگ‌ها و ساقه‌هاي کاملاً خشک و مرده را با قيچي تيز استريل شده از نزديکي سطح خاک جدا کنيد تا انرژي گياه صرف برگ‌هاي سالم و جوان شود. سپس خاک را بررسي کنيد؛ اگر بوي نامطبوع (مانند بوي گنديدگي) مي‌دهد يا بسيار سفت و باتلاقي است، احتمال پوسيدگي ريشه وجود دارد و بهتر است گياه را از گلدان خارج کرده، ريشه‌هاي سياه و شل را حذف کرده و در خاک تازه با زهکش خوب (مخلوط خاک برگ، پيت‌ماس و مقدار کمي پرليت) بکاريد.

در مورد ريسه‌هاي آويزان، اگر روي آن‌ها جوانه‌هاي کوچک برگ‌دار تشکيل شده، مي‌توانيد آن‌ها را در گلدان ديگري روي خاک بخوابانيد تا ريشه بدهند و يک سرخس جديد بسازند. اگر هم نمي‌خواهيد تکثير کنيد، مي‌توانيد اين ريسه‌ها را از محل اتصال به گياه اصلي با قيچي تميز کوتاه کنيد؛ اين کار آسيبي به گياه نمي‌زند و فقط ظاهر آن را مرتب‌تر مي‌کند.

در نهايت، چند هفته پس از اصلاح شرايط (نور ملايم، آبياري صحيح، رطوبت بالا، دماي ثابت، و کوددهي ملايم)، اگر ريشه‌ها سالم مانده باشند، سرخس به‌تدريج شروع به توليد برگ‌هاي جديد و سالم خواهد کرد. صبور باشيد و تغييرات را مرحله‌به‌مرحله اعمال کنيد تا دليل اصلي مشکل را بهتر متوجه شويد و از شوک ناگهاني به گياه جلوگيري شود.

براي کسب اطلاعات بيشتر در مورد نگهداري و مشکلات گياهان زينتي، مي‌توانيد مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.