علت زرد شدن برگ‌های پایینی فیکوس و برگ‌دهی از پایین ساقه

فيکوس‌هات دقيقا همون کاري رو داره مي‌کنه که ذاتش هست؛ از پايين لخت مي‌شه و قد مي‌کشه بالا! خيلي از فيکوس‌ها وقتي قدشون زياد مي‌شه، برگ‌هاي پاييني رو کم‌کم از دست مي‌دن و تمرکزشون رو مي‌ذارن روي رشد قسمت‌هاي بالايي. مخصوصا اگه از همون اول هم حدود ۵۰ سانت از پايين بدون برگ بوده، يعني ساقه پايين عملا چوبي و مسن شده و ديگه به‌طور طبيعي برگي روي اون قسمت درنمياد.

اما بريم سراغ چندتا نکته مهم درباره شرايطي که گفتي:

اول از همه نور؛ تو گفتي فيکوس رو حدود ۴ متر دورتر از پنجره شمالي گذاشتي. پنجره شمالي خودش نور مستقيم نداره، حالا ۴ متر هم ازش فاصله بگيري، نور براي يه فيکوس ۲/۵ متري تقريبا مي‌شه «هواي ابریِ کم‌جان»! 😄 فيکوس نور متوسط رو به زيادِ غيرمستقيم دوست داره. هرچي نور کمتر باشه، برگ‌هاي پاييني زودتر زرد مي‌شن و مي‌افتن چون گياه برگ‌هاي قديمي‌تر رو فدا مي‌کنه تا بتونه بالايي‌ها رو نگه داره.

براي اصلاح شرايط نور: ۱. گلت رو نزديک‌تر به پنجره بيار؛ مثلا ۱ تا ۲ متر از پنجره شمالي فاصله‌اش بهتره. ۲. اگر امکان داري از پرده نازک استفاده کن که نور ملايم ولي زياد بهش برسه. ۳. از جابه‌جايي‌هاي شديد و مداوم خودداري کن؛ فيکوس‌ها به تغيير مکان حساسن و با ريزش برگ اعتراض مي‌کنن!

در مورد آبياري، گفتي «هر چند روز يک بار» آب مي‌دي، اما مهم‌تر از فاصله زماني، وضعيت خاکه. فيکوس نه خشکي شديد رو دوست داره نه غرق‌آبي بودن. براي تنظيم آبياري اينطوري عمل کن: ۱. قبل از هر آبياري، با انگشت ۲–۳ سانت اول خاک رو چک کن؛ اگر خشک بود آبياري کن، اگر هنوز نمناک بود، چند روز صبر کن. ۲. موقع آبياري، حتما انقدر آب بده که آب از زير گلدون خارج بشه ولي ته گلدان حتما زهکشي خوب داشته باشه و آب توي زيرگلدوني جمع نشه. ۳. اگر روي خاک يا سطح گلدون هميشه خيس مي‌مونه، احتمال پوسيدگي ريشه و زرد شدن برگ‌ها بالاست.

دماي «نه گرم نه سرد» معمولا براي فيکوس خوبه، ولي از باد مستقيم کولر، شوفاژ، بخاري يا درِ ورودي که مکرر باز و بسته مي‌شه، بايد دور باشه. اين‌ها هم مي‌تونن باعث ريزش و زرد شدن برگ‌ها بشن.

حالا برسيم به سوال اصلي‌ات: مي‌شه کاري کرد از پايين برگ بده؟ صادقانه بگم: روي همون بخش پايينیِ کاملا چوبي و لخت، احتمال برگ‌دهي خيلي کمه. فيکوس وقتي ساقه‌اش چوبي و مسن مي‌شه، ديگه عموما روي همون قسمت پايين برگ تازه نمي‌زنه. کارهايي مثل هرس و جوانه‌زني بيشتر روي قسمت‌هاي بالاتر جواب مي‌ده، نه پايين‌ترين بخش لخت.

اما دو تا راه‌حل داري براي داشتن گياه «پرتر از پايين»:

۱. هرس کنترل‌شده براي پرپشت شدن قسمت بالايي اگر يکم از ارتفاع شاخه اصلي (از بالايي‌ها) رو کوتاه کني، گياه تحريک مي‌شه از کنار گره‌ها و پايين‌تر شاخه‌هاي جديد بده و ظاهرش پرتر بشه. نکته‌ها: – فقط کمي کوتاه کن، نه خيلي شديد؛ که شوکه نشه و کلي برگ نريزه. – اين کار رو ترجيحا در فصل رشد (بهار و تابستون) انجام بده. – بعد از هرس، نور مناسب و آبياري منظم خيلي مهمه.

۲. کاشت چند فيکوس کوچيک‌تر کنار همين گياه اگر خيلي دوست داري پايين گلدون هم پر باشه، يک راه حرفه‌اي اينه که ۲–۳ تا فيکوس کوچک‌تر رو داخل همون گلدون، کنار ساقه اصلي بکاري. اينطوري در ظاهر، گلدونت از پايين تا بالا پر از برگ به نظر مي‌رسه، هرچند ساقه اصلي خودش پايين لخت باقي بمونه.

اما قسمت جذاب حرف‌هات: ريشه هوايي و خوابانيدن هوايي (همون روش کوکوپيت و نايلون) آره، دقيقا فيکوس‌ها مي‌تونن ريشه هوايي بدن و مي‌توني ازشون قلمه هوايي بگيري. کاري که گفتي رو مي‌شه به اين شکل انجام داد:

روش خوابانيدن هوايي روي ساقه فيکوس: ۱. روي قسمتي از ساقه که سالم و سبزه (نه خيلي پاييني که کاملا چوبي و پير شده)، يک برش کم‌عمق يا حلقه‌اي نازک ايجاد کن. ۲. اطراف اون قسمت رو با خزه مرطوب يا کوکوپيت مرطوب بپوشون. ۳: روش رو با پلاستيک شفاف (نايلون) بپيچ که رطوبتش حفظ بشه ولي خفه نشه؛ چند سوراخ ريز هم براي تنفس بزن. ۴. بعد از چند هفته تا چند ماه، اگر شرايط خوب باشه، از همون قسمت ريشه تشکيل مي‌شه. ۵. وقتي ريشه‌ها رو از زير پلاستيک ديدي، مي‌توني اون قسمت رو از زير محل ريشه‌زايي ببُري و به‌عنوان يک گلدون جديد و شاداب بکاري. اينطوري يه فيکوس جديد مي‌سازي که از پايين هم برگ داره.

اين کار کمکي به همون ساقه لخت فعلي براي برگ‌دادن از پايين نمي‌کنه، ولي بهت يه فيکوس جديد و خوش‌ريخت مي‌ده که همون چيزي‌ست که دوست داري: بلند و در عين حال برگ‌دار از پايين.

جمع‌بندي: زرد شدن برگ‌هاي پاييني فيکوس معمولا ترکيبي از نور کم، استرس جابجايي و گاهي آبياري نامناسبه. – فيکوس رو نزديک‌تر به نور ملايم ببر. – آبياري رو بر اساس خشکي خاک تنظيم کن، نه روز ثابت. – به ساقه پاييني خيلي اميد برگ‌دادن نداشته باش؛ در عوض با هرس ملايم و قلمه هوايي، گياهت رو خوش‌فرم‌تر و تکثير کن. – اگر شاخه کوچک‌تر يک‌متري شادابه، اون رو به‌خوبي حفظ کن؛ همون شاخه‌ها کمک مي‌کنن گياهت پرتر ديده بشه.

براي اطلاعات بيشتر و خوندن مطالب کامل‌تر درباره نگهداري فيکوس و ساير گياهان آپارتماني، مي‌توني مقالات سايت نارگيل رو مطالعه کني؛ خيلي مفصل و کاربردي توضيح داده شده.