علت زرد شدن برگ‌های پتوس شیخی و روش درمان

بر اساس توضيحات شما و عکس‌ها، دو مشکل اصلي در پتوس ديده مي‌شود: ۱) آفت ريز مکنده (به‌احتمال زياد کنه تارعنکبوتي يا تريپس) که باعث ايجاد لکه‌هاي بسيار ريز در سطح و پشت برگ و سپس زرد شدن تدريجي برگ‌ها شده است. ۲) ضعف ريشه به‌دليل ماندن گلدان در زيرگلداني پر از آب و تهويه ضعيف خاک که روند زرد شدن و ريزش برگ‌ها را تشديد کرده است.

آفت‌هاي مکنده اول شيره برگ را مي‌مکند و لکه‌هاي ريز و رنگ‌پريده روي سطح و زير برگ ايجاد مي‌کنند، بعد برگ به‌طور نامنظم زرد مي‌شود و گاهي روي سطح برگ نقاط سياه، قهوه‌اي يا پوسته‌هاي ريز ديده مي‌شود. چون نوشته‌ايد که ابتدا زير برگ، نقاط ريز زياد ديده‌ايد و بعد برگ کاملاً زرد شده، اين توالي با حمله کنه/تريپس کاملاً هماهنگ است. همچنين سفيدي و لکه‌لکه شدن سطح برگ در تصاوير مي‌تواند اثر تغذيه همين آفت‌ها و نيز گرد و غبار و رسوب آب باشد.

از طرف ديگر در عکس‌ها زيرگلداني پر از آب و سطح خاک پر از برگ خشک ديده مي‌شود. ماندن هميشگي آب در زيرگلداني باعث خفگي ريشه و پوسيدگي مي‌شود و گياه را ضعيف کرده و آن را مستعد آفت و بيماري مي‌کند. برگ‌هاي پاييني که کاملاً زرد شده‌اند و مي‌ريزند، نشانه کلاسيک اين استرس ريشه‌اي هستند. وجود برگ‌هاي خشک روي خاک هم گردش هوا و تبخير سطحي را بدتر مي‌کند و محيط مناسبي براي آفات و قارچ‌ها مي‌سازد.

براي نجات گياه، ابتدا آبياري را اصلاح کنيد. زيرگلداني نبايد هميشه پر از آب باشد؛ پس از آبياري، وقتي آب اضافي از سوراخ ته گلدان خارج شد، حداکثر بعد از ۳۰ دقيقه زيرگلداني را خالي کنيد. آبياري بعدي را فقط زماني انجام دهيد که ۲–۳ سانتي‌متر بالاي خاک (تا بند اول انگشت) تقريبا خشک شده باشد. پتوس شيخي خاک کمي مرطوب را دوست دارد، ولي ماندگاري آب در گلدان را تحمل نمي‌کند.

گام بعدي، مبارزه با آفت است. گياه را در نور خوب غيرمستقيم قرار دهيد و تمام سطح و پشت برگ‌ها را با يک دستمال نرم و مرطوب (آب ولرم + يک قطره مايع ظرفشويي ملايم در يک ليوان آب) به‌آرامي پاک کنيد تا آلودگي و گرد و غبار و بخش زيادي از آفت‌ها حذف شوند. سپس مي‌توانيد از يک حشره‌کش سيستميک مخصوص گياهان آپارتماني (مثل ديازينون ۶۰٪ يا ايميداکلوپرايد طبق دوز درج‌شده روي برچسب) استفاده کنيد؛ هم به‌صورت آبياري پاي گلدان و هم اسپري روي برگ‌ها، و اين کار را ۲–۳ بار با فاصله ۷–۱۰ روز تکرار کنيد تا دوره زندگي آفت کامل قطع شود.

در کنار حشره‌کش شيميايي، اگر ترجيح مي‌دهيد ملايم‌تر عمل کنيد، مي‌توانيد ۲–۳ بار، به فاصله چند روز، از محلول صابون حشره‌کش آماده يا ترکيب آب ولرم + چند قطره مايع ظرفشويي بدون عطر و بدون سفيدکننده استفاده و فقط روي برگ‌ها اسپري کنيد و بعد از ۱۰–۱۵ دقيقه با آب ساده روي برگ‌ها را بشوييد. توجه کنيد محلول روي خاک نريزد و هرگز در آفتاب مستقيم اسپري نکنيد تا برگ‌ها نسوزند.

برگ‌هايي که کاملاً زرد شده‌اند يا بافتشان نرم و بي‌حال است، ديگر برنمي‌گردند؛ آن‌ها را با قيچي تيز و ضدعفوني‌شده از نزديک ساقه جدا کنيد تا گياه انرژي خود را صرف برگ‌هاي سالم و رشد جديد کند. اگر روي ساقه‌ها هم لکه‌هاي قهوه‌اي نرم يا بوي بد احساس کرديد، آن قسمت‌ها را هم حذف کنيد، چون مي‌تواند شروع پوسيدگي باشد.

اگر خاک گلدان قديمي، سنگين يا باتلاقي به‌نظر مي‌رسد، بهتر است در يک روز خنک، گياه را از گلدان خارج و ريشه‌ها را چک کنيد؛ ريشه‌هاي سالم سفيد يا کرم و سفت‌اند، ريشه‌هاي قهوه‌اي و لزج را جدا کنيد و گياه را در مخلوط تازه و سبک (خاک‌گلدان آماده + پرليت يا پيت‌ماس، با زهکشي خوب) بکاريد. حتماً سوراخ‌هاي کف گلدان باز و آزاد باشند.

پس از کنترل آبياري و آفت، گياه را در مکاني با نور خوب غيرمستقيم (مثلاً کنار پنجره شرقي يا شمالي روشن) و دور از باد مستقيم کولر قرار دهيد. هر ۴–۶ هفته يک‌بار در فصل رشد (بهار و تابستان) با کود مايع متعادل (مثل ۲۰-۲۰-۲۰ رقيق شده طبق دستور) تغذيه کنيد تا برگ‌هاي جديد شاداب و سبزتري توليد شوند.

در نهايت اگر طي ۳–۴ هفته آينده برگ‌هاي تازه‌اي که باز مي‌شوند سالم و سبز هستند و روند زرد شدن برگ‌هاي جديد متوقف شده، يعني مشکل به‌خوبي کنترل شده است. در غير اين صورت، شدت آفت يا پوسيدگي ريشه ممکن است بيشتر از حد معمول باشد و بهتر است نمونه‌اي از برگ و خاک را به گلخانه يا مرکز خدمات گياه‌پزشکي ببريد تا از نزديک بررسي شود. براي مطالعه نکات بيشتر درباره نگهداري پتوس‌ها و تشخيص آفات و بيماري‌ها مي‌توانيد مقالات سايت نارگيل را ببينيد.