چرا «نوع پیشاهنگ» در هرس درختان متفاوت انتخاب میشود؟ پرسیده شده توسط: مانا یوسفی ۲۴ خرداد ۱۳۹۱، ساعت ۱۲:۵۷ وضعیت: آفلاین بازدید: ۲۴ امتیاز سوال: ۰ ▲ ▼ × چرا نوع پیشاهنگ در هرس درختان متفاوت است؟خواهشمندیم منبع را نیز ذکر کنید.باتشکر فراوان.
محسن شهاب الدین تهران | آفلاین | پستها: ۱۶۰۲۵ | امتیاز کاربر: ۷۶۶۹ پاسخ منتخب ۱۵ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۷:۳۷ امتیاز پاسخ: ۱ ▲ ▼ × سلام «پيشاهنگ» يا همون شاخهي رهبر (Leader) درخت، شاخهايه که نقش ستون فقرات تاج رو بازي ميکنه. اينکه در هرس، نوع پيشاهنگ (تکپيشاهنگ، چندپيشاهنگ/جامي، يا پيشاهنگ تعديلشده) متفاوت انتخاب ميشه، چون هدف ما از تربيت تاج و همچنين رفتار طبيعي رشد درخت و شرايط اقليمي و مديريتي با هم فرق دارن. يعني قرار نيست همهي درختها رو با يک نسخهي واحد «مو کوتاه» کنيم! 😄 اولين دليل، عادت رشد و ژنتيک گونه/رقمه. بعضي درختها ذاتاً دوست دارن يک رهبر اصلي رو حفظ کنن (مثل بسياري از سيب و گلابي روي برخي پايهها)، بنابراين سيستم تکپيشاهنگ (Central Leader) براشون منطقيتره. در مقابل، گونههايي مثل هلو و شليل معمولاً با ساختار جامي/چندپيشاهنگ (Open Center) بهتر جواب ميدن چون نورگيري داخل تاج براشون حياتيتره و باردهي روي شاخههاي جوانتر اتفاق ميافته. دليل دوم، نياز نوري و کيفيت ميوهه. در سيستم جامي يا چندپيشاهنگ، وسط تاج بازتر ميمونه و نفوذ نور بهتر ميشه؛ اين موضوع ميتونه روي رنگگيري، قند، و کاهش ريزش/ضعف جوانههاي بارده اثر مثبت داشته باشه. در سيستم تکپيشاهنگ هم ميشه نور رو خوب مديريت کرد، ولي معمولاً با فرمدهي دقيقتر و حذف شاخههاي رقيب و زاويهسازي مناسب. خلاصه: نور = کيفيت ☀️ دليل سوم، قدرت رشد، پايه، و تراکم کشته. در باغهاي متراکم و نيمهمتراکم (بهخصوص با پايههاي پاکوتاه يا نيمهپاکوتاه)، معمولاً سيستمهايي مثل تکپيشاهنگ يا فرمهاي نزديک به دوک (Spindle) کاربرد بيشتري دارن چون کنترل ارتفاع، ورود زودتر به باردهي، و مکانيزاسيون راحتتر ميشه. اما در باغهاي سنتي با فاصله کاشت بيشتر، ممکنه فرمهاي بازتر و چندپيشاهنگ هم اقتصادي و کاربردي باشن. دليل چهارم، استحکام سازه و خطر شکستگيه. گاهي انتخاب نوع پيشاهنگ براي اينه که درخت در برابر باد، بار سنگين ميوه، يا برف کمتر دوشاخهي ضعيف (V-shape) و پوستبهپوست بسازه؛ چون اين نوع اتصالها مستعد شکستن هستن. در سيستم تکپيشاهنگ اگر درست اجرا بشه، معمولاً زاويه شاخهها بهتر مديريت ميشه و تاج اسکلت محکمتري پيدا ميکنه. دليل پنجم، مديريت بيماريها و بهداشت تاجه (اينجا ديگه پاي پاتولوژيست وسطه 😉). تاجهاي خيلي متراکم، رطوبت رو نگه ميدارن و تهويه کم ميشه؛ اين يعني شرايط بهتر براي خيلي از بيماريهاي قارچي مثل لکهبرگيها، سفيدکها و برخي پوسيدگيها. پس انتخاب فرم و نوع پيشاهنگ ميتونه به بهبود گردش هوا، کاهش رطوبت درون تاج، و پايين آوردن فشار بيماري کمک کنه—البته به شرط اينکه هرس اصولي انجام بشه و زخمها هم بيحسابوکتاب بزرگ نشن. جمعبندي: نوع پيشاهنگ در هرس متفاوت است چون با توجه به گونه و عادت رشد، هدف توليد (کيفيت/کميت)، تراکم کاشت و پايه، اقليم و باد و برف، و مديريت نور، تهويه و بيماريها انتخاب ميشود. يک فرم تربيت خوب، فرميه که هم به درخت خوش بگذره هم به باغدار! 🙂 منابع پيشنهادي: 1) Westwood, M.N. (1993). Temperate-Zone Pomology. Timber Press. 2) Ferree, D.C., & Warrington, I.J. (Eds.). (2003). Apples: Botany, Production and Uses. CABI Publishing. 3) UC ANR (University of California Agriculture and Natural Resources) – راهنماهاي آموزشي هرس و تربيت درختان ميوه (بر اساس گونه و سيستم تربيت). براي مطالعه نکات بيشتر و کاربرديتر درباره هرس، فرمدهي تاج، و مديريت سلامت درختان، حتماً مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.