تفسیر آزمایش خاک برای درختان میوه؛ چه کمبودهایی داریم؟

خاک باغ شما از نظر بافت، خوب و قابل‌کشت هست. بافت سيلتي‌رسي (Si.C.L) براي بيشتر درختان ميوه مناسب است؛ نه خيلي سبک که آب و کود فرار کند و نه آن‌قدر سنگين که ريشه‌ها خفه شوند. پس از اين لحاظ خيالتان تا حد زيادي راحت باشد 😊.

طبق جدولي که فرستاديد، pH حدود ۷/۹ و آهک (CaCO3) حدود ۳۶٪ است. اين يعني خاک شما آهکي و نسبتاً قليايي است. در چنين خاکي دو اتفاق مهم مي‌افتد: ۱) خيلي از ريزمغذي‌ها مثل آهن، روي، منگنز و مس در خاک هستند ولي براي ريشه «قابل جذب» نمي‌شوند. ۲) اگرچه ممکن است از نظر کوددهي کمبود ظاهري نداشته باشيد، اما درخت علائم کمبود روي برگ‌ها نشان مي‌دهد؛ مخصوصاً زردي بين رگبرگ‌ها (کمبود آهن) و ريزبرگي و کاهش رشد (کمبود روي).

فسفر قابل جذب (P) که توي گزارش حدود ۱۸/۴ ppm ذکر شده، در حد متوسط رو به خوب است و براي سال دوم کاشت، در شرايط عادي کفايت مي‌کند؛ البته در خاک‌هاي آهکي، فسفر هم کمي به دام مي‌افتد، پس بهتر است کود فسفره را نزديک ريشه و به‌صورت چالکود پاييزه استفاده کنيد تا کارايي بيشتري داشته باشد.

پتاسيم قابل جذب (K) تقريباً ۲۷۸ ppm است که براي اغلب درختان ميوه خوب و کافي محسوب مي‌شود؛ يعني فعلاً نيازي به زياده‌روي در کودهاي پتاسه نيست. فقط اگر درختان پربار شدند (سال‌هاي بعد) مي‌توان مقدار متعادل پتاسيم به‌صورت چالکود يا همراه آبياري اضافه کرد.

EC (شوري) حدود ۲/۶۷ dS/m است؛ اين يعني خاک کمي شور است. اغلب درختان ميوه اين سطح شوري را تحمل مي‌کنند، اما: – درختان حساس (مثلاً بعضي هسته‌دارها يا مرکبات) ممکن است در درازمدت دچار سوختگي نوک برگ‌ها و کاهش رشد شوند. – مهم است که آبياري سنگين دوره‌اي (آبشويي خاک) انجام شود تا نمک‌ها به عمق پايين‌تر بروند؛ مخصوصاً اگر آبياري قطره‌اي داريد.

ماده آلي (OC) حدود ۰/۷۴٪ است؛ اين عدد کمه و اين يکي از ضعف‌هاي اصلي خاک شماست. خاک کم‌هُموس مثل بدني است که عضله نداره! هم نگهداري آب و عناصر غذايي ضعيف مي‌شود، هم فعاليت ميکروارگانيسم‌ها کم است. پيشنهادها: – هر سال پاييز و زمستان، کود دامي کاملاً پوسيده (۳–۵ کيلو براي هر درخت جوان، ۱۰–۱۵ کيلو براي درختان بزرگ‌تر) با خاک مخلوط کنيد. – مي‌توانيد از کودهاي آلي مثل کمپوست، ورمي‌کمپوست و کود سبز استفاده کنيد. اين کار در درازمدت معجزه مي‌کند 🌱.

در مورد «کمبودها»: ۱) ريزمغذي‌ها (آهن، روي، منگنز): به خاطر pH بالا و آهک زياد، بيشتر احتمال کمبود اين عناصر در درختان هست، حتي اگر در خاک به اندازه کافي باشند. علائم معمول: زرد شدن برگ‌هاي جوان، ريز شدن برگ‌ها، رشد کم و سرشاخه‌هاي ضعيف. راهکار: – استفاده از کودهاي کلاته آهن و روي به‌صورت چالکود يا کودآبياري در اواخر زمستان/اوايل بهار. – محلول‌پاشي برگي آهن و روي در بهار (۲–۳ بار به فاصله ۱۵ روز) مخصوصاً روي درختان جوان.

۲) ازت (نيتروژن): عدد دقيق ازت در جدول شما مشخص نيست، ولي با توجه به مواد آلي کم، معمولاً خاک دچار «کمبود نسبي نيتروژن» مي‌شود. در سال دوم کاشت، درخت هنوز خيلي بزرگ نيست ولي براي رشد رويشي خوب، به نيتروژن نياز دارد. راهکار: – استفاده از کودهاي ازته (مثل اوره يا سولفات آمونيوم) در ۲–۳ نوبت از ابتداي بهار تا اواسط تابستان، با دوز سبک و تقسيم‌شده، نه يک‌باره و سنگين. – ترکيب کود دامي پوسيده + کمي ازت شيميايي بهترين نتيجه را مي‌دهد.

جمع‌بندي کاربردي براي درخت ميوه سال دوم شما: ۱) هر پاييز: ۳–۵ کيلو کود دامي کاملاً پوسيده + مقداري سوپر فسفات تريپل + سولفات پتاسيم (به‌صورت چالکود دور سايه‌انداز درخت). ۲) اواخر زمستان: ۲۰–۳۰ گرم (طبق توصيه روي بسته، نزديک ريشه يا با آبياري). ۳) بهار و اوايل تابستان: ۲–۳ نوبت کود ازته سبک (براي هر درخت جوان حدود ۲۰–۳۰ گرم در هر نوبت، در خاک اطراف ريشه مخلوط و سپس آبياري). ۴) اگر امکانش هست، آبشويي دوره‌اي براي کاهش شوري انجام دهيد و از آبياري با آب خيلي شور خودداري کنيد.

در نهايت، اگر عکس از خود درخت (برگ‌ها و شاخه‌ها) بفرستيد مي‌توان دقيق‌تر گفت که الان روي درخت چه کمبودهايي خودش را نشان داده، چون آزمايش خاک فقط «پتانسيل» کمبود را نشان مي‌دهد، نه حتماً بروز آن را.

براي مطالعه‌ي کامل‌تر درباره‌ي تغذيه درختان ميوه، کمبود عناصر و روش‌هاي چالکود و کوددهي، حتماً مقالات سايت نارگيل را هم ببينيد؛ اطلاعات خوبي آنجا جمع شده که به درد برنامه‌ريزي بلندمدت باغ شما مي‌خورد 🌳.