آشنایی با بیماری زنگ درختان میوه و نام علمی آن‌ها

مرادي عزيز، چه سؤال خوبي پرسيدي، چون نام‌هاي لاتين خيلي وقت‌ها گره از کار تشخيص و جستجو باز مي‌کنه 😊. من اينجا به صورت کلي و کاربردي نام‌هاي علمي مهم‌ترين انواع «زنگ» روي درختان ميوه رو مي‌نويسم. اگر در مطلب روزانه‌تون مثال مشخصي از زنگ‌ها بوده (مثلاً زنگ گلابي، زنگ سيب و...) معمولاً اين گروه قارچ‌ها در رده Pucciniales قرار مي‌گيرن که قبلاً با نام Uredinales شناخته مي‌شدند.

۱. زنگ سيب (Apple rust)
يکي از زنگ‌هاي مهم روي سيب که معمولاً چرخه زندگي‌اش بين سيب و درخت سرو ارس (Juniper) مي‌چرخه، با نام علمي زير شناخته مي‌شه:
Cedar–apple rust: Gymnosporangium juniperi-virginianae
گونه‌هاي نزديک ديگه هم داريم مثل:
Gymnosporangium clavipes
Gymnosporangium globosum
که روي سيب و ارس ديده مي‌شن و همگي توي گروه «زنگ‌هاي سيب و ارس» حساب مي‌شن.

۲. زنگ گلابي (Pear rust)
روي برگ و ميوه گلابي لکه‌هاي نارنجي تا قرمز با برجستگي‌هاي سياه يا قهوه‌اي تشکيل مي‌شه. عاملش معمولاً اين گونه است:
Gymnosporangium sabinae
اين هم مثل زنگ سيب، ميزبان متناوب داره و بين گلابي و بعضي ارس‌ها (Juniperus) مي‌چرخه. خلاصه‌اش اينه که يه پاي ماجرا تقريباً هميشه پاي يه ارس در ميونه 😄.

۳. زنگ آلو و هلو (Stone fruit rust)
زنگ روي درختان هسته‌دار مثل آلو، هلو، زردآلو و... هم ديده مي‌شه، هرچند بسته به منطقه، گونه عامل فرق مي‌کنه. از قارچ‌هاي شايع مي‌تونيم به موارد زير اشاره کنيم:
Tranzschelia pruni-spinosae – زنگ روي آلو، هلو، زردآلو و ساير گلسرخيان هسته‌دار
اين قارچ باعث لکه‌هاي زنگ‌مانند در پشت برگ و ريزش زودرس آن‌ها مي‌شه.

۴. زنگ گردو
روي برگ‌هاي گردو هم بيماري زنگ ديده مي‌شه که بسته به کشور و منطقه، چند گونه گزارش شده، اما يکي از گونه‌هاي ذکرشده در دنيا:
Puccinia juglandis
البته در بعضي منابع، بيماري‌هاي لکه‌برگي گردو با اسامي ديگه هم قاطي زنگ گفته مي‌شن، پس تشخيص آزمايشگاهي خيلي مهمه.

۵. چند نام عمومي مهم براي «زنگ‌ها» روي درختان ميوه
اگر در مطالب آموزشي‌تون فقط کلي گفته شده باشد «بيماري زنگ درختان ميوه»، ممکنه منظور يکي يا چند مورد از اين قارچ‌ها باشد:
Puccinia spp. – يک جنس بزرگ از قارچ‌هاي زنگ‌زا روي گياهان مختلف
Gymnosporangium spp. – زنگ‌هاي معروف روي سيب، گلابي و ساير گلسرخيان با ميزبان متناوب ارس
Tranzschelia spp. – زنگ روي درختان هسته‌دار مثل آلو و هلو
اين اسم‌ها به درد جست‌وجوي منابع علمي، مقالات و تصاوير تشخيصي خيلي مي‌خورن 🔍.

اگر دوست داشته باشي، مي‌توني دقيق‌تر بگي که در مطلب موردنظرت از چه درخت ميوه‌اي نام برده شده (سيب، گلابي، هلو، آلو، زردآلو، گردو و...) تا من فهرست دقيق‌تري از نام‌هاي لاتين همان بيماري‌ها برات رديف کنم و حتي روش کنترل هم توضيح بدم.

براي مطالعه بيشتر در مورد بيماري‌هاي گياهي، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل رو هم حتماً ببيني؛ مطالب کاربردي و خوبي براي علاقه‌مندان به گياه و باغ داره. 🌱