پیوند نارون چتری روی نارون معمولی؛ شدنیه یا نه؟

بله، کاملاً امکان‌پذيره که نارون چتري رو روي پايه‌ي نارون معمولي (Ulmus carpinifolia) پيوند بزنيد. اتفاقاً يکي از روش‌هاي رايج توليد نارون چتري هم همينه؛ يعني استفاده از پايه‌هاي قوي و سالم نارون معمولي و پيوند کردن رقم چتري روي اون‌ها. پس تا اينجاش خيالت راحت 😉

بهترين زمان پيوند معمولاً اواخر زمستان تا اوايل بهار هست؛ يعني وقتي که درخت هنوز در خواب زمستانیِ خودش هست، اما سرماهاي خيلي شديد رد شده و هوا داره رو به اعتدال مي‌ره. براي بعضي روش‌ها مثل پيوند شکمي (T-budding)، اواخر بهار تا اواخر تابستان هم خوبه، به شرطي که پوست به راحتي از چوب جدا بشه و شيره گياهي در جريان باشه.

براي نارون چتري معمولاً دو روش بيشتر کاربرد داره: پيوند اسکنه‌اي (Splice/Cleft graft) يا پيوند مجاورتي و شکمي. اما در عمل براي توليد فرم چتري و تعيين ارتفاع تاج، اغلب از پيوند روي ساقه در ارتفاع مشخص (مثلاً ۱٫۵ تا ۲ متري) استفاده مي‌کنن تا بعداً شاخه‌هاي پيوندي فرم چتر رو بسازن. يعني بايد صبر کنيد پايه‌هاتون کمي قد بکشن تا به اون ارتفاع دلخواه برسيد، بعد محل پيوند رو اون بالا انتخاب کنيد.

براي اين‌که کارتون نتيجه خوبي بده، چندتا نکته کليدي رو بايد رعايت کنيد: اول اين‌که پايه‌ها کاملاً سالم، بدون آفت و بيماري و با رشد خوب باشن. دوم اين‌که پيوندک (شاخه‌ي نارون چتري) حتماً از درخت مادري سالم، شناخته‌شده و هويت‌دار گرفته بشه؛ شاخه‌هاي يک‌ساله يا دو ساله، رسيده، و بدون علائم ضعف يا بيماري مناسب‌ترن. سوم اين‌که قطر پايه و پيوندک خيلي با هم اختلاف نداشته باشه، يا اگر اختلاف دارن، حداقل يک طرف کامبيوم (لايه زاينده زير پوست)‌ دقيقاً روي هم منطبق بشه.

حالا کم‌کم مي‌رسيم به کم و کيف کار پيوند. فرض کنيم مي‌خواين پيوند اسکنه‌اي انجام بدين: روي پايه در ارتفاع مورد نظرتون يک برش عمودي ايجاد مي‌کنيد (مثل يک شکاف V يا شکاف ساده عمودي)، سپس انتهاي پيوندک رو به شکل گوه‌اي (مثل تيغه) باريک مي‌کنيد و داخل شکاف قرار مي‌ديد، طوري که حداقل از يک طرف، لايه‌ي سبز زير پوست پيوندک و پايه کاملاً روي هم بخوره. بعد با نوار پيوند، چسب پيوند يا نوار پلاستيکي، اون قسمت رو کاملاً و محکم مي‌بنديد تا هم رطوبت حفظ بشه و هم حرکت نکنه. در نهايت قسمت‌هاي برش‌خورده رو با چسب پيوند مي‌پوشونيد تا از خشک شدن و ورود بيماري‌ها جلوگيري بشه.

در مورد شرايط محيطي هم دقت کنيد که در زمان پيوند، هوا خيلي سرد (يخ‌زدگي) يا خيلي گرم و خشک نباشه. بهترين حالت، دماي ملايم و رطوبت نسبي کمي بالاتر هست. بعد از پيوند هم تا مدتي، خاک اطراف پايه رو مرطوب نگه داريد (نه غرقابي) و اجازه نديد گياه در تنش شديد خشکي بيفته. اگر آفتاب خيلي تند هست، گاهي نيم‌سايه ملايم يا محافظت موقت از محل پيوند به کمک پارچه روشن يا توري مي‌تونه به جوش خوردن بهتر کمک کنه 😄.

نکته‌ي مهم ديگه اينه که تمام جوانه‌ها و پاجوش‌هاي زير محل پيوند بايد حذف بشن، چون اگر اجازه بديد رشد کنن، انرژي و شيره‌ي گياهي به اون‌ها مي‌رسه و پيوندک ضعيف مي‌شه يا گاهي اصلاً نمي‌گيره. هدف اينه که تمام توان پايه، متمرکز روي شاخه‌هاي پيوندي بالاي تنه بشه تا به مرور شکل چتري قشنگي بسازن.

در مورد همين نهال‌هايي که شما از پاجوش گرفتيد: الان که «سرحال و با نشاط» هستند، بذاريد اول خوب تنه بگيرن و ارتفاع مناسبي پيدا کنن. وقتي به ارتفاع مورد نظرتون براي نارون چتري رسيدن، در زمان مناسب (اواخر زمستان/اوايل بهار) اقدام به پيوند کنيد. سعي کنيد يکي‌دو تا پايه رو به‌عنوان «آزمايشي» پيوند بزنيد تا قلق کار دستتون بياد و اگر امکانش هست، يکي دو بار هم کنار يک فرد باتجربه‌تر در زمينه پيوند درختان کار کنيد تا مشکلات ريز عملي رو حضوري ببينيد.

در مجموع، پايه‌ي نارون معمولي براي پيوند نارون چتري کاملاً مناسب و رايجه، زمان مناسب: پايان زمستان تا اوايل بهار (براي پيوندهاي چوبي) و اواخر بهار تا اواخر تابستان (براي بعضي پيوندهاي پوستي مثل T) و رعايت نکات بهداشتي، رطوبتي و تنظيم ارتفاع پيوند، کليد موفقيت شماست. اگر اين اصول رو رعايت کنيد، چند سال ديگه يک نارون چتري زيبا در باغ خواهيد داشت که با افتخار مي‌تونيد بگيد: «اين رو خودم پيوند زدم!» 😁

براي مطالعه بخش‌هاي تخصصي‌تر درباره پيوند، بيماري‌ها و نگهداري درختان زينتي، مي‌تونيد مقالات سايت نارگيل رو هم مطالعه نماييد.