تبدیل پسماند تر به کمپوست روی پشت‌بام؛ با شیرابه، بدون دردسر!

اول از همه، دم شما گرم که سراغ بازيافت پسماندهاي تر و کمپوست‌سازي رفتين؛ نصف راهِ دوست‌داشتنِ گياه‌ها و محيط زيست رو همين‌جا رفتين 😉

در مورد سؤال اول: اون شير کلمن در جعبه دوم معمولاً براي اينه که اگر رطوبت اضافي يا محلول غذايي (آب عبوري از مواد آلي و کودها) ته ظرف جمع شد، بشه خيلي راحت تخليه‌اش کرد. يعني نقش يه خروجي کنترل‌شده رو داره تا آب اضافي باعث گنديدن، بوي بد يا خفگي ميکروارگانيسم‌ها نشه. اين مايع اگر درست کار انجام بدين، بيشتر شبيه محلول مغذي ضعيف خواهد بود تا اون شيرابه‌ي ترسناکِ زباله‌هاي شهري.

اما سؤال دوم: آيا با شيرابه‌ي زباله‌ها مواجه مي‌شيم؟ اگر سيستم کمپوست‌سازي‌تون درست طراحي و مديريت بشه، نه به اون شکل ترسناک و لزج و بدبو که تو سطل زباله مي‌بينيم. اون شيرابه‌ي بدبو معمولاً نتيجه‌ي: مخلوط شدن همه‌چي (گوشت، مرغ، روغن، غذاهاي مانده، لبنيات)، شرايط بي‌هوازي (هواي کم)، و رطوبت خيلي بالاست. در کمپوست خانگي اصولي: - فقط از پسماندهاي گياهي آشپزخانه (پوست ميوه، سبزي، ساقه‌ها و …) استفاده مي‌کنين، - بهشون مواد قهوه‌اي خشک (مثل برگ خشک، کاه، مقوا و…) اضافه مي‌کنين، - و اجازه مي‌دين هوا توي مخلوط گردش کنه. در اين حالت، اگر هم مايعي جمع بشه، بيشتر شبيه آبِ کمپوست خواهد بود، نه شيرابه‌ي زباله‌ي شهري. بوي تند و گنديده هم نبايد داشته باشه؛ اگر داشت، يعني يا خيلي خيس شده، يا بي‌هوازي شده، يا مواد نامناسب اضافه شده.

سؤال سوم: به‌جاي برگ‌هاي پوسيده الان چي مي‌تونم استفاده کنم؟ برگ پوسيده نقش «مواد قهوه‌اي» و منبع کربن رو داره. هر چيز خشکِ گياهي و بدون رنگ و مواد شيميايي که ريز بشه، مي‌تونه جايگزين باشه. چند تا گزينه‌ي خوب:

- کارتن قهوه‌اي و مقواي بدون چاپ رنگي (مثل جعبه‌ي تخم‌مرغ، کارتن موز، کارتن ساده) که به تکه‌هاي ريز خرد و کمي مرطوب بشه. - کاغذ قهوه‌اي، پاکت‌هاي کاغذي بدون چاپ رنگي زياد (ريز شده). - خرده چوب و خاک‌اره تميز (نه از چوب ام‌دي‌اف يا رنگ‌شده). - کاه و کلش اگر در دسترس دارين. - پوست خشک‌شده‌ي ميوه‌ها (اگه خوب خشک و ريز شده باشن، هم قهوه‌اي حساب مي‌شن). - براده‌ي کارتن تخم‌مرغ، دستمال کاغذي ساده (بدون طرح و عطر). هر بار پسماند تر (پوست ميوه و سبزي) مي‌ريزين، روي اون حتماً يه لايه از اين مواد خشک بريزين که هم رطوبت رو کنترل کنه، هم بو و حشرات رو کم کنه.

نکته مهم: اگر از مقوا و کاغذ استفاده مي‌کنين، حتماً: ۱) جوهر رنگي خيلي زياد نداشته باشه، ۲) پلاستيک يا روکش براق نداشته باشه، ۳) کمي مرطوبش کنين که زودتر تجزيه بشه.

و اما سؤال آخر: روي پشت‌بام هيچ جايي سايه نيست، چکار کنم؟ اين چالشِ کلاسيکِ پشت‌بام‌داران ايرانيه 😄 مخصوصاً تابستون که آفتاب تبديل مي‌شه به گريل! براي محافظت از کمپوست در برابر آفتاب مستقيم چند راه دارين:

۱. چتر، سايه‌بان يا شيد: - مي‌تونين از يک چتر باغي، سايه‌بان برزنتي يا «شيد گلخانه‌اي» استفاده کنين و بالاي محل کمپوست نصب کنين. - شيدهاي ۵۰–۷۰ درصد (همون تور سبز گلخانه‌اي) خيلي خوبن؛ هم سايه مي‌دن هم هوا رد مي‌شه.

۲. گذاشتن کمپوستر داخل باکس يا پشت مانع: - اگر ديوار کوتاه، کولر، يا هر مانعي روي پشت‌بام هست، سعي کنين سطل کمپوست رو در سمتي بذارين که کمترين تابش مستقيم رو بگيره. - مي‌تونين دور سطل رو با پلاستيک حباب‌دار، يونوليت يا جعبه‌ي چوبي بپوشونين که از گرماي شديد محافظت کنه.

۳. رنگ و پوشش روشن: - اگر خودِ جعبه يا سطل رنگ تيره داره، مي‌تونين بيرونش رو سفيد يا روشن رنگ کنين يا دورش رو با پارچه/کارتن روشن بپوشونين تا نور کمتري جذب کنه. - رنگ روشن کمک مي‌کنه داخلِ سطل مثل تنور نان سنگک داغ نشه!

۴. تنظيم زمان افزودن پسماند: - سعي کنين بيشتر عصرها يا اوايل صبح که هوا خنک‌تره پسماندها رو اضافه کنين و کمي هم مخلوط کنين. - اگر داخل خيلي داغ شد، کمي آب اسپري کنين و در رو کامل کيپ نکنين تا هوا گردش کنه.

اگر احساس مي‌کنين گرماي پشت‌بام خيلي زياده، يک گزينه هم اينه که سيستم رو کوچک‌تر و سبک‌تر نگه دارين (مثلاً چند سطل ۲۰ ليتري به‌جاي يک جعبه‌ي بزرگ) تا کنترلش راحت‌تر باشه و اگر لازم شد يکي‌دو تا رو موقتاً جابه‌جا کنين.

در مجموع، اگر: ۱) مواد تر رو با مواد خشک قهوه‌اي مخلوط کنين، ۲) رطوبت رو طوري نگه دارين که نه لجن بشه نه خشک (مثل اسفنج نم‌دار)، ۳) از گوشت، مرغ، ماهي، روغن، غذاي پخته و لبنيات در کمپوست اجتناب کنين، ۴) و يه سايه‌بان ساده براش درست کنين، اون «شيرابه‌ي ترسناک» ديگه مهمون پشت‌بام شما نخواهد شد و به‌جاش يه کمپوست خوش‌بو و به‌دردبخور براي گلدون‌ها و باغچه خواهيد داشت 🌱

براي مطالعه‌ي مطالب کامل‌تر و ايده‌هاي بيشتر در مورد کمپوست، گياهان و نگهداريشون، مي‌تونيد مقالات سايت نارگيل رو ببينيد.