قلمه‌گیری از درخت شاه‌توت؛ چه فصلی و با چه روشی؟

براي شاه‌توت، وقتي مي‌گيم «پايان رشد»، منظورمون معمولاً اواخر تابستان تا اوايل پاييزه؛ يعني وقتي درخت کم‌کم داره وارد استراحت مي‌شه، رشد شاخه‌ها تقريباً متوقف شده، برگ‌ها رو به زرد شدن مي‌رن و گياه ديگه مثل بهار و اوايل تابستون پرانرژي و در حال جوانه‌زني نيست. در خيلي از مناطق ايران، اين زمان تقريباً از حوالي اواخر شهريور تا اوايل آبان مي‌تونه مناسب باشه. البته اگه منطقه‌تون خيلي سرده، بهتره زودتر دست‌به‌کار بشين و اگه هواتون گرم‌تره، مي‌تونين کمي ديرتر هم اقدام کنين.

براي قلمه گرفتن شاه‌توت، بهتره از قلمه چوب نيمه‌خشبي يا چوب سفت سال جاري استفاده کنين؛ يعني شاخه‌هايي که سبز نازک و علفي نيستن، ولي کاملاً هم چوب خشک و پير نشدن. طول قلمه‌ها حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتي‌متر باشه، ۳–۴ جوانه روشون باشه. برگ‌هاي پاييني رو کامل بردارين و اگه بالا هم برگ داره، نصفش رو کوتاه کنين تا تبخير و از دست دادن آب کم بشه.

حالا برسيم به کاشت در ماسه. بله، منظور دقيقاً اينه که حدود ۸ تا ۱۰ سانت از انتهاي قلمه داخل ماسه بره؛ نه اين‌که کل قلمه زير ماسه دفن بشه. قلمه رو طوري بکارين که دست‌کم يک يا دو جوانه بيرون از سطح ماسه بمونن تا بعداً همون‌ها تبديل به شاخه بشن. اگه پودر هورمون ريشه‌زا دارين، ته قلمه رو توش بزنيد، بعد توي ماسه تميز (يا مخلوط ماسه + پرليت) بکارين، خيلي کمک مي‌کنه سريع‌تر و قوي‌تر ريشه بده 🙂.

ماسه بايد شسته، تميز و نسبتاً درشت باشه، نه خاک باغچه. ظرفي با سوراخ زهکش انتخاب کنين، ماسه رو مرطوب کنين (غرق‌آبي نکنين، فقط نم‌دار باشه)، بعد قلمه‌ها رو با فاصله ۵–۷ سانتي‌متر از هم فرو کنين. بعد از کاشت، روي گلدان رو مي‌تونين با پلاستيک شفاف يا يک طلق شفاف بپوشونين تا مثل يک ميني گلخانه عمل کنه و رطوبت هوا بالا بره؛ اين کار جلوي خشک شدن قلمه‌ها رو مي‌گيره.

قلمه‌ها رو بذارين در جايي با نور غيرمستقيم و ملايم (نه آفتاب مستقيم که بپزدشون!) و دما حدود ۲۰–۲۵ درجه باشه. هر وقت سطح ماسه خشک شد، با اسپري يا آبياري نرم فقط کمي مرطوبش کنين. قلمه اگه سالم باشه و شرايط خوب باشه، معمولاً طي ۴ تا ۸ هفته شروع به ريشه‌دهي مي‌کنه. پس کمي حوصله لازم داريم، عجله کار شيطونه 😄.

در مورد زمان انتقال به زمين اصلي: بله، اول بذارين قلمه‌ها توي ماسه خوب ريشه بدن و تا آخر پاييز و زمستان همون‌جا بمونن (يا جايي محافظت‌شده که يخ نزنه). بعد وقتي که فصل رشد شروع شد، يعني اوايل بهار و خطر يخ‌زدگي شديد برطرف شد، مي‌تونين با احتياط و همراه با کمي از بستر ماسه‌اي، قلمه‌هاي ريشه‌دار رو به زمين اصلي يا گلدان بزرگ‌تر منتقل کنين.

موقع انتقال، دقت کنين ريشه‌ها آسيب نبينن؛ گودالي کمي بزرگ‌تر از حجم ريشه‌ها بکنين، خاک باغچه رو با مقدار کمي کود دامي کاملاً پوسيده و کمي ماسه مخلوط کنين تا خاک سبک و حاصلخيز بشه. بعد از کاشت، خوب آبياري کنين و چند هفته اول اجازه ندين خاک کاملاً خشک بشه تا گياه فرصت استقرار پيدا کنه. اگه آفتاب منطقه‌تون خيلي تنده، چند هفته اول کمي سايه‌بان موقت هم براشون درست کنين.

براي آشنايي بيشتر با روش‌هاي ازدياد و نگهداري درختان ميوه، مي‌تونيد مقالات سايت نارگيل رو هم مطالعه بفرماييد که اطلاعات خوب و کاربردي داره.