آموزش قدم‌به‌قدم تهیه کود از پسماند آشپزخانه در آپارتمان

اول از همه دم‌تون گرم که به فکر بازيافت پسماند و توليد کود خانگي هستيد؛ اين يعني هم به گياهاتون رحم مي‌کنيد هم به زمين بي‌زبان 🌍. جواب کوتاه: بله، کاملاً مي‌تونيد توي آپارتمان و همون بالکن جنوبي‌تون اين کار رو انجام بديد، فقط بايد روش درستش رو بدونيد تا بو، حشره و دردسر نداشته باشيد.

براي آپارتمان بهترين گزينه‌ها معمولاً يکي از اين سه روش هست: کمپوست خشک (لاکتوباسيلي يا EM)، ورمي‌کمپوست (با کرم)، يا کمپوست معمولي در سطل درب‌دار. من اينجا يک روش ساده و کم‌دردسر رو براتون مي‌گم که توي بالکن هم جواب مي‌ده و هم بوي زيادي توليد نمي‌کنه.

اول بيايم ببينيم چه چيزهايي رو مي‌تونيد توي کود خانگي‌تون استفاده کنيد: پوست سبزيجات، ته‌مانده ميوه‌ها، برگ کاهو، پوست سيب‌زميني، برگ چاي و تفاله قهوه، نان خشک خردشده، پوسته تخم‌مرغ خردشده. چيزهايي که نبايد بريزيد: گوشت و استخوان، چربي و روغن، لبنيات، غذاي مانده خيلي چرب، چيزهاي خيلي شور، مرکبات زياد (مثل پوست پرتقال زياد)، و هر چيزي کپکي و فاسد شده با بوي تند.

حالا برسيم به وسايل لازم براي کمپوست در تراس: يک سطل پلاستيکي درب‌دار (يا چند سطل روي هم)، بهتره بدنه‌ي سطل چند سوراخ ريز براي تهويه داشته باشه، يک سيني يا ظرف زير سطل براي جمع شدن مايع، مقداري خاک برگ يا خاک باغچه، مقداري کارتن قهوه‌اي خردشده يا کاغذ بدون چاپ رنگي (براي مواد خشک)، و اگر دوست داشتيد مي‌تونيد از کود دامي پوسيده يا کمي کمپوست آماده هم به عنوان «استارتر» استفاده کنيد.

روش کار ساده است: لايه‌لايه کار مي‌کنيم. کف سطل يک لايه نازک خاک يا خاک برگ بريزيد. بعد يک لايه نازک از پسماند آشپزخانه (ريز و خردشده، هرچه ريزتر، تجزيه سريع‌تر) بريزيد، بعد رويش کمي خاک يا کارتن خردشده بريزيد. هميشه سعي کنيد مواد تر (پوست ميوه و سبزي) رو با مواد خشک (کارتن خرد شده، دستمال کاغذي ساده بدون چاپ چرب، برگ خشک) قاطي کنيد تا بوي نامطبوع و مگس کمتر بشه.

هر بار که پسماند مي‌ريزيد، درِ سطل رو ببنديد. اگر ديديد مواد خيلي خيس شده و بوي ترش و بدي مي‌ده، مواد خشک بيشتري اضافه کنيد (مثل کارتن قهوه‌اي، برگ خشک، خاک). اگر خيلي خشک بود، مقدار خيلي کمي آب اسپري کنيد، فقط در حد نم‌دار شدن، نه گل شدن. محيط کمپوست بايد مثل اسفنج نم‌دار باشه، نه خشک، نه شل و ول.

بالکن جنوبي شما براي اين کار مناسبه، فقط حواس‌تون باشه: توي آفتاب مستقيم و گرماي شديد سطل رو نذاريد چون هم بوي بيشتري مي‌گيره، هم ممکنه خشک بشه. يه گوشه نيم‌سايه، پشت يه گلدون بزرگ يا پشت ديوار جانبي تراس، جاي خوبيه. اگر نگران بو هستيد، مي‌تونيد از سطل‌هاي درب‌دار با واشر لاستيکي يا دوتا سطل توي هم و درزگيري ساده استفاده کنيد.

اگر حوصله‌تون بيشتره و اهل ماجراجويي با کرم‌ها هستيد 😄 مي‌تونيد ورمي‌کمپوست هم درست کنيد (با کرم ايزنيا فوتيدا). توي اين روش، کرم‌ها پسماند رو مي‌خورن و تبديلش مي‌کنن به کود خيلي غني. ولي براي شروع، همون کمپوست معمولي در سطل درب‌دار، ساده‌تر و کم‌دردسرتره.

حالا اين سؤال پيش مياد: کي مي‌تونيم از اين کود استفاده کنيم؟ بسته به دما و رطوبت و حجم مواد، معمولاً ۲ تا ۴ ماه طول مي‌کشه. وقتي مواد ديگه قابل تشخيص نيستن (پوست ميوه‌ها له و قهوه‌اي شدن)، بوشون مثل بوي خاک جنگل يا خاک خيس شد، رنگش تيره شد و بافتش يکنواخت شد، يعني کمپوستتون آمادست. اون موقع مي‌تونيد با خاک گلدون‌ها مخلوطش کنيد (حدوداً ۲۰–۳۰٪ کمپوست، بقيه خاک) يا به صورت يه لايه سطحي روي گلدون‌ها بريزيد.

براي جلوگيري از جذب مگس سرکه و مگس ميوه، هميشه آخر کار روي لايه پسماندها، يا خاک بريزيد يا کارتن خردشده يا حتا يک پارچه نخي نازک بندازيد. اين کار دسترسي حشرات به مواد تازه رو کم مي‌کنه. اگر خيلي حساسيد، مي‌تونيد سطل کمپوست رو توي يک باکس بزرگ‌تر بذاريد و اطرافش رو هم کمي خاک يا برگ خشک بريزيد تا مثل عايق بو عمل کنه.

از نظر ايمني براي گياه‌ها: هيچ‌وقت کمپوست نيمه‌کاره و ناتمام رو مستقيم پاي گياه نريزيد، چون ممکنه هنوز در حال تجزيه باشه و به ريشه‌ها استرس بده. هميشه بذاريد تا حد ممکن کامل بشه و بعد استفاده کنيد. و حواس‌تون باشه از پسماند گياهاني که با قارچ يا بيماري درگير بودن، توي اين سطل استفاده نکنيد، که بيماري رو به بقيه گياهاتون منتقل نکنيد.

اگر ديديد کمپوستتون خيلي کند پيش مي‌ره، چند کار مي‌تونيد بکنيد: خردتر کردن پسماندها، کمي زير و رو کردن ملايم مواد (با يک چوب يا بيلچه)، اضافه کردن مقدار کمي خاک باغچه يا کمپوست آماده براي ورود ميکروارگانيسم‌ها، و نگه داشتن رطوبت در حد مناسب. اينطوري موتور تجزيه‌تون روشن‌تر کار مي‌کنه 🚀.

در نهايت، شما با همين کار ساده توي همون تراس کوچيک جنوبي، هم کود سالم و ارگانيک براي گلدون‌هاتون توليد مي‌کنيد، هم حجم زباله تر خونه‌تون رو کم مي‌کنيد، هم يه جورايي تبديل مي‌شيد به قهرمان محيط زيست خانواده. اگر دوست داشتيد جزييات بيشتر، مثال‌ها و روش‌هاي ديگه (مثل ورمي‌کمپوست و کود مايع خانگي) رو بدونيد، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل رو هم حتماً مطالعه کنيد.