آموزش قلمه زدن فیکوس + علت سیاه شدن تنه و ریزش برگ‌ها

برای تکثیر این گیاه می توان در اواخر بهار و یا در اوایل تابستان از ساقه ها قلمه تهیه کرد. طول مناسب قلمه ها در حدود 15 سانتمیتر است .قلمه را میتوان هم از طول ساقه تهیه کرد و هم از انتهای ساقه. به هر حال قلمه باید حداقل یک برگ داشته باشد و در صورت زیاد بودن تعداد برگها باید تعداد آنها را کم کرد. همچنین قلمه ها در قسمت پایین شان که در بستر کاشت قرار می گیرد باید بدون برگ باشند . بعد از جدا کردن قلمه ها شیره ای سفید رنگ از انتهای آنها و از تمامی قسمتهایی که برش خورده اند بیرون می آید. بهتر است که قلمه ها را بریا 30 دقیقه در آب قرار دهید تا این جریان شیره متوقف شود و سپس نسبت به کاشت قلمه ها اقدام کنید. قلمه ها در بستری که سبک و مرطوب است کاشت. مثلا می توان از مخلوط کوکوپیت +پرلایت و یا خاک برگ +شن استفاده کرد. رطوبت هوا را در مکان نگهداری قلمه ها باید در حد اشباع و دما در حدود 27-25 درجه باشد

سلام

براي قلمه‌زدن فيکوس (چه فيکوس الاستيکا/لاستيکي، چه بنجامين)، بهترين و کم‌دردسرترين روش معمولاً قلمه ساقه است. چيزي که براي شما اتفاق افتاده (ريزش کامل برگ‌ها و سياه شدن تنه) تقريباً هميشه يعني قلمه قبل از ريشه‌دار شدن دچار پوسيدگي شده؛ فيکوس‌ها هم اگر شرايط کمي «خفه» و خيس باشد، خيلي سريع قهر مي‌کنند و تنه را سياه تحويل مي‌دهند 😅.

چرا برگ‌ها ريخت و تنه سياه شد؟ چند علت رايج دارد: 1) آبياري زياد و بستر سنگين يا هميشه خيس (قلمه ريشه ندارد که آب مصرف کند)، 2) زهکش ضعيف يا گلدان بدون سوراخ، 3) هواي سرد يا افت دما (زير ۱۸ درجه مخصوصاً شب‌ها)، 4) قلمه خيلي پير/خيلي نرم يا برش آلوده، 5) رطوبت بالا همراه با جريان هواي کم (شرايط قارچي). نتيجه‌اش هم همان «سياه شدن از پايين به بالا» است.

زمان مناسب قلمه زدن: بهترين زمان اواخر بهار تا تابستان است؛ وقتي گياه در حال رشد فعال است. در پاييز و زمستان هم مي‌شود، ولي ريسک پوسيدگي بالاتر و ريشه‌دهي کندتر است. اگر الان هوا سرد است، حتماً دما را ثابت و گرم نگه داريد.

روش استاندارد قلمه ساقه (پيشنهاد اصلي):
1) يک ساقه سالم انتخاب کنيد و قلمه ۱۰ تا ۱۵ سانتي با ۲ تا ۳ گره بگيريد (گره همان جايي است که برگ يا جوانه از آن بيرون مي‌آيد).
2) با تيغ/قيچي ضدعفوني‌شده برش بزنيد.
3) برگ‌هاي پاييني را جدا کنيد و اگر برگ‌ها خيلي بزرگ‌اند، نصفشان کنيد تا تبخير کم شود.
4) شيره سفيد فيکوس را با آب ولرم کمي بشوييد و بگذاريد ۲۰ تا ۶۰ دقيقه سطح برش «نيمه‌خشک» شود (اين کار کمک مي‌کند کمتر پوسيده شود).
5) در صورت دسترسي، انتهاي قلمه را به هورمون ريشه‌زا آغشته کنيد (ضروري نيست ولي خيلي کمک مي‌کند).
6) قلمه را در بستر سبک بکاريد: پرليت خالص يا پرليت+کوکوپيت (۵۰/۵۰) يا پيت‌ماس+پرليت. خاک‌هاي سنگين و هميشه خيس، دشمن شماره يک قلمه هستند.

آبياري و رطوبت درست: بستر بايد مرطوب باشد نه خيس. بعد از کاشت يک آبياري سبک انجام دهيد و بعدش تا وقتي سطح بستر کمي خشک نشده دوباره آب ندهيد. براي رطوبت، مي‌توانيد يک کيسه شفاف روي گلدان بکشيد (مثل گلخانه کوچک)، اما روزانه ۱۰ دقيقه بازش کنيد تا هوا عوض شود؛ وگرنه قارچ‌ها مهماني مي‌گيرند 🦠.

نور و دما: قلمه فيکوس نور زيادِ غيرمستقيم مي‌خواهد (کنار پنجره روشن، نه آفتاب مستقيم). دما ايده‌آل ۲۲ تا ۲۷ درجه است. باد کولر، شوفاژ داغ، يا پنجره سرد شبانه مي‌تواند کل پروژه را به فنا بدهد (با احترام!).

قلمه در آب بهتر است يا خاک؟ در آب هم ريشه مي‌دهد، ولي ريشه‌هاي آبي گاهي بعد از انتقال به خاک شوکه مي‌شوند. اگر تازه‌کاريد، آب روش بدي نيست: آب را هر ۳–۵ روز عوض کنيد، نور غيرمستقيم زياد بدهيد، و وقتي ريشه‌ها ۳ تا ۵ سانت شدند منتقل کنيد. اما براي درصد موفقيت بالاتر، پرليت/کوکوپيت معمولاً مطمئن‌تر است.

الان با قلمه سياه‌شده چه کار کنيد؟ اگر تنه نرم، لزج، بدبو يا سياهي در حال بالا رفتن است، آن قسمت‌ها مرده‌اند. قلمه را بيرون بياوريد، با تيغ استريل آن‌قدر ببُريد تا بافت کاملاً سبز/کرم و سفت برسيد. سپس دوباره اجازه دهيد برش کمي خشک شود و در بستر سبک (ترجيحاً پرليت) بکاريد. اگر هيچ بخش سالمي نمانده، متأسفانه بايد قلمه جديد بگيريد. همچنين گلدان و ابزار را ضدعفوني کنيد تا آلودگي تکرار نشود.

چند نکته طلايي براي موفقيت (خلاصه و حياتي): بستر سبک + آبياري کم + دما گرم و ثابت + نور زيادِ غيرمستقيم = قلمه‌گيري موفق. و يادتان باشد: قلمه ريشه ندارد، پس «غرقابي‌اش نکنيد»؛ فيکوس با آب زياد ريشه نمي‌دهد، فقط پوسيدگي توليد مي‌کند.

اگر دوست داريد آموزش‌هاي کامل‌تر نگهداري و تکثير گياهان آپارتماني را بخوانيد، براي کسب اطلاعات بيشتر مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد.