کدام قسمت گل مروارید کاذب (Eclipta alba) مصرف می‌شود و ترپن‌ها کجا بیشتر جمع می‌شوند؟ 🌿

گل مرواريد کاذب يا Eclipta alba در واقع يک گياه علفي دارويي معروفه که توي طب سنتي هند (آيوروودا)، چيني و حتي طب سنتي ايران هم کلي استفاده داره. خيلي‌ها به اسم‌هاي ديگه مثل False daisy / بهيرنگراج هم مي‌شناسنش.

در منابع دارويي و گياه‌پزشکي، معمولاً کل اندام هوايي گياه (يعني: برگ، ساقه و گل‌ها) به‌عنوان بخش دارويي استفاده مي‌شه. اما در خيلي از نسخه‌هاي طب سنتي، بيشتر تأکيد روي برگ‌ها و سرشاخه‌هاي گل‌دار هست، چون هم دسترسي راحت‌تري دارن و هم ترکيبات مؤثرشون بالاتره.

اگر بخوايم دقيق‌تر بگيم: براي تهيه عصاره‌ها، دم‌نوش، روغن‌هاي مو، رنگ مو و ترکيبات کبدي و پوستي، معمولاً از برگ‌ها و سرشاخه‌هاي جوان گل‌دار استفاده مي‌شه. ريشه هم در بعضي موارد مصرف دارويي داره، ولي بخش اصلي مصرف، همون قسمت‌هاي سبز و گل‌دار بالاي خاکه.

اما برسيم به سؤال ترپن‌ها 😉 ترپن‌ها و به‌خصوص مونوترپن‌ها و سزکوئي‌ترپن‌ها معمولاً در گياهان بيشتر در قسمت‌هايي مثل برگ‌ها و گل‌ها تجمع پيدا مي‌کنن، چون توي غده‌ها، تريکوم‌ها (موهاي ريز روي برگ و ساقه) و بافت‌هاي ترشحي ذخيره مي‌شن. در مورد Eclipta alba هم مطالعات شيمي‌گياهي نشون داده که: بالاترين ميزان ترکيبات ترپني و اسانسي معمولا در اندام‌هاي هوايي، به‌خصوص برگ‌ها و گل‌ها ديده مي‌شه، نه در ريشه.

به بيان خودموني‌تر: اگر دنبال ترپن‌ها و ترکيبات فرّار و مهم دارويي اين گياه باشي، بخش‌هاي سبز و گل‌دار بالاي گياه (برگ + سرشاخه‌هاي گل‌دار) همون جاييه که بيشترين گنج رو قايم کرده! 🌱 ريشه هم بي‌فايده نيست، ولي از نظر ترپن‌ها، برگ و گل، قهرمان‌هاي اصلي ما هستن.

در عمل، براي استفاده دارويي يا عصاره‌گيري، معمولاً توصيه مي‌شه که کل اندام هوايي در زمان گل‌دهي برداشت بشه، چون در همين زمان، تراکم ترکيبات ثانويه (از جمله ترپن‌ها) در برگ و گل بيشترينه.

اگر دوست داري بيشتر وارد جزئيات گياهان دارويي، ترکيبات شيميايي و کاربردهاشون بشي، پيشنهاد مي‌کنم حتماً مقالات سايت نارگيل رو هم بخوني، کلي مطلب کاربردي و جذاب درباره گياهان اونجا پيدا مي‌کني. 🌸