شناخت و نگهداری بنت قنسول (حسن‌یوسف کریسمسی قرمز)

بنت القنسول نام گیاه شماست.بنت قنسول Euphorbia pulcherrima به خانواده Euphorbiaceae و جنسEuphorbia تعلق دارد و بومی کشور مکزیک و آمریکای مرکزی است. بنت‌قنسول به شکل معمولا به ارتفاع 4-0.6 متر می رسد. برگهایی سبز تیره آن 16-7 سانتیمتر طول دارند. قسمتهای رنگین موجود در انتهای ساقه که به اشتباه گل نامیده می شود در واقع برگه های رنگینی هستند که می توانند به رنگهای قرمز، سفید، صورتی ، سفید باشند اگرچه نمونه های قرمز رنگ این گیاه بخصوص در روزهای کریسمس در کشورهای غربی و برای تزئینهای این روز خاص طرفداران بی شمار دارد.گلهای اصلی این گیاه زرد رنگ و کوچک هستند و چندان توجه جلب نمی کنند.
این گیاه به آب کافی و خاک مرطوب نیاز دارد. آبیاری باید در حدی باشد که حتما از منافذ زیرین گلدان آب اضافی بیرون آید. اما از طرفی زهکش گلدان و نوع خاک باید به صورتی باشد که بعد از آبیاری گل آلود و غرقاب نماند و به خوبی آب اضافی را از خود عبور دهد.آبیاری بیش از اندازه می تواند منجر به کم رنگ شدن رنگ سبز برگها و یا زرد شدن برگهای گیاه و ریزش برگهای جوان و نابالغ گیاه شود. خشکی کشیدن نیز موجب زرد شدن و ریزش برگها می شود. بنابراین زمانی که گیاه را می خواهید آب دهید سطح خاک را بررسی کنید و اگر سطح خاک نیمه خشک- نیمه مرطوب بود این عمل را انجام دهید.

نور: در طی فصل رشد این گیاه به مکانی پر نور و روشن اما به دور از نور مستقیم آفتاب نیاز دارد البته از 3-2 ساعت نور مستقیم آفتاب در صبح گاه بخصوص از پشت پرده توری لذت می برد. نور کم محیط باعث کم رنگ شدن و زرد شدن برگها و ریزش برگهای گیاه بخصوص برگهای پایینی و کدر شدن رنگ برگه های رنگین این گیاه می شود. همانطور که اشاره کردیم، بنت قنسول بیشتر به دلیل برگه های رنگین موجود در انتهای ساقه مورد توجه قرار می گیرد. میزان نور محیط نقش بسیار مهمی را در رنگین شدن یا عدم رنگین شدن این برگه ها دارد. یعنی این گیاه در دوره رشد جدید خود باید مدتی را در حدود 12 ساعت تاریکی قرار گیرد تا این برگه ها رنگین شوند. در غیر اینصورت سبز باقی خواهند ماند. اما در همین مدت زمان و همراه با حداقل 12 ساعت تاریکی مطلق در طی شب باید نور کافی در طی روز وجود داشته باشد تا گیاه بتواند بهترین رنگ را نشان دهند. به همین دلیل در اواخر تابستان و اوایل پاییز باید گیاه را در مکانی گذاشت که بعد از غروب آفتاب کاملا تاریک باشد و به هیچ وجه در میانه شب چراغی در آن روشن نشود. در طی دوران رشد این گیاه به مکانی روشن و پر از نور اما به دور از نور مستقیم آفتاب نیاز دارد. نور مستقیم آفتاب می تواند منجر به کم رنگ شدن رنگ براکته ها و ایجاد نواحی سوخته در برگها شود.

دما: بهترین دما برای این گیاه 21-19.5 درجه سانتیگراد در طی روز و 16.5-15.5 درجه سانتیگراد در طی شب است. این گیاه در دمای 1.6 درجه سانتیگراد (حتی اگر این دما برای مدت زمان کوتاهی وجود داشته باشد همانند فاصله ای که از فروشگاه آنرا می خرید و به داخل ماشین منتقل می کنید)آسیب می بیند . بهتر است که با فرارسیدن پاییز و زمانی که خطر دمای زیر 13-12 درجه وجود دارد گیاه را به محیطی محافظت شده منتقل می کنیم . گرمای بیش از این موجب کم رنگ شدن برگه های رنگین آن می شود.این گیاه را در درون خانه بدور از منابع حرارتی مانند بخاری و شوفاژ قرار دهید. هر مقدار که هوا گرمتر باشد عمر گلهای این گیاه نیز کمتر است. گاهی این مسئله پیش می آید که با آوردن گیاه به خانه، برگهای گیاه شروع به پژمردن می کند و هر قدر هم که مکان خوبی در اختیار گیاه قرار دهید این مسئله باز هم روی میدهد. چنین مشکلی به دلیل نگهداری این گیاه در فروشگاه های گل و گیاه در مکانی سرد روی می دهد و نمی تواند در مورد این گیاهان کاری انجام داد.

خاک: از خاکی با زهکش خوب استفاده کنید. مثلا مخلوط مساوی از پیت موس+ پرلایت و یا خاک برگ +کوکوپیت + پرلایت برای این گیاه مناسب است و هنگام آماده سازی خاک اگر به میزان یک قاشق غذاخوری کود با فرمول 0 -46 -0 (کود سوپر فصفات) به ازا هر 3.5 لیتر از حجم مخلوط خاکی اضافه کنیم به رشد بهتر این گیاه کمک خواهیم کرد. این گیاه زمانی که گل دارد نیازی به کوددهی ندارد و توصیه شده است که حدود 6 هفته بعد از زمان گلدهی ، کوددهی این گیاه اغاز شود. بعد از اتمام گلدهی و قطع ساقه گل می توان هر ماه کودی با فرمول 20-10-20 (و یا دیگر کودهایی که فسفر کمتری نسبت به نیتروژن و پتاسیم دارند ) به گیاه داد. اگر چنین کودی در دسترس ندارید از فرمول 10-10-10 و یا 20-20-20 البته با نصف غلظت استفاده کنید. زمان مناسب تعویض گلدان این گیاه اواخر فصل بهار و یا اوایل تابستان است.

اين گياه خوشگل شما بنت قنسول هست (همون گل کريسمسي معروف با برگ‌هاي قرمز). چيزي که به‌صورت «گل» مي‌بينيد درواقع برگ‌هاي رنگي (براکت) هستن و گل‌هاي واقعي، همون دکمه‌هاي ريز زرد وسط کارن. پس از بابت اسمش خيالت راحت؛ انتخاب خيلي خوبي هم هست 🌺

اتفاقي که براتون افتاده، براي بيشتر بنت‌قنسول‌هاي «تازه‌خريده» کاملاً طبيعي‌ه. گياه تو گلخونه توي شرايط ايده‌آل بوده؛ يک‌دفعه دما، نور، رطوبت و محل نگهداري عوض شده و الان داره خودش رو با خونه شما تطبيق مي‌ده. زرد و ريختن برگ‌هاي سبز پاييني معمولاً يعني: استرس تغيير مکان + کمي مشکل در آبياري يا نور، نه اينکه گياه در حال مرگ باشه.

اينکه مي‌گين وسط براکت‌ها جوانه‌هاي جديد قرمز دراومده، نشانه خيلي خوبيه 😄 يعني گياه فعلاً سرحال هست و توان رويش داره. سياه‌شدن نوک بعضي برگ‌هاي قرمز مي‌تونه از چند عامل باشه: يا لبه‌ها قبلاً در حمل‌ونقل ضربه ديدن، يا کمي سرما/باد سرد خوردن، يا نوسان زياد رطوبت خاک (يه‌بار خيلي خيس، يه‌بار خيلي خشک).

درباره نور: نور فعلي‌تون (دو سه ساعت آفتاب ملايم از پشت شيشه) براي بنت قنسول مناسبه؛ حتي اگر پنجره خيلي پرنور باشه، مي‌تونين گلدان رو نيم‌متر عقب‌تر بذارين تا نور «مستقيم و داغ» نباشه، ولي در کل نور رو کم نکنيد؛ کم‌نوري باعث زرد شدن و ريزش بيشتر برگ‌ها مي‌شه.

درباره آبياري: آبياري «بر اساس رطوبت خاک» کار درستي‌ه، اما يادتون باشه اين گياه از دو چيز خيلي بدش مي‌آد: خشکي شديد و غرقابي شدن. بهترين حالت اينه که: وقتي حدود يک‌سوم تا نيمه‌ي سطح خاک خشک شد، آبياري کامل انجام بدين تا آب از زير گلدان خارج بشه، بعد حتماً آبِ جمع‌شده در زيرگلداني رو خالي کنيد. اگر برگ‌هاي پاييني زرد مي‌شن و مي‌افتن، معمولاً کمي افراط در آبياري مشهودتره تا کم‌آبي.

دما و محيط: دماي ۲۰–۲۳ درجه عاليه. فقط مراقب باشيد هواي سردِ پنجره، باد کولر يا بخاري مستقيم بهش نخوره. يک‌جا ثابت نگهش داريد؛ جابه‌جايي مکرر، به‌خصوص از اتاقي به اتاق سردتر/گرم‌تر، ريزش برگ رو بيشتر مي‌کنه.

سياه شدن نوک برگ‌هاي قرمز: اگر فقط نوک‌ها سياه مي‌شن و بقيه برگ سالمه، معمولاً يا از خشکي ناگهاني يا از سرماي لحظه‌اي (مثلاً کنار پنجره‌ي خيلي سرد يا باز شدن پنجره در هواي سرد) هست. امتحان کنيد گلدان رو کمي از شيشه فاصله بديد و آبياري رو منظم‌تر (نه زيادتر! فقط منظم‌تر) کنيد. اگر برگ کاملاً سياه و نرم شد، همون برگ رو از محل اتصال به ساقه بچينيد تا انرژي گياه هدر نره.

نکته مهم درباره توقع از گياه: بنت قنسول معمولاً بعد از تمام شدن فصل (اواخر زمستون) طبيعتاً بخشي از برگ‌هاش رو از دست مي‌ده و کمي لاغر مي‌شه. اين به‌معني خراب شدن نيست؛ وارد استراحت نسبي مي‌شه. اگر تا اون موقع، ريزش الانش خيلي شديد نشه و شما شرايط فعلي رو متعادل نگه داريد، سال بعد هم مي‌تونيد با برنامه‌ي نوري درست، دوباره قرمزش کنيد 😉

جمع‌بندي عملي براي شما: ۱. نور فعلي خوبه، فقط اگر خيلي نزديک شيشه‌ست، کمي عقب‌ترش ببريد. ۲. آبياري: اجازه بديد سطح خاک کمي خشک بشه، بعد آبياري کامل؛ زيرگلداني بدون آبِ اضافي. ۳. از باد سرد، باز و بسته شدن زياد پنجره و جابه‌جايي مکان گلدان تا جاي ممکن جلوگيري کنيد. ۴. برگ‌هاي کاملاً زرد يا سياه رو با قيچي تميز جدا کنيد تا گياه تميز و سالم‌تر رشد کنه.

براي آشنايي بيشتر با فوت‌وفن نگهداري بنت قنسول، بيماري‌ها و روش‌هاي سبز نگه‌داشتنش، پيشنهاد مي‌کنم حتماً مقالات سايت نارگيل رو هم مطالعه نماييد. 🌿