شناخت و تهیه گونه خوراکی تاج‌خروس (Amaranthus hypochondriacus)

خيلي هم عاليه که دنبال تاج‌خروس خوراکي افتادين؛ چون اين گياه هم خوشگلِ، هم خوش‌خوراک و هم سالم! 🌱 فقط يه نکته کوچيک: اسم درست علمي اين گونه به احتمال خيلي زياد Amaranthus hypochondriacus هست، نه hypoochandarious. اين گونه هم به عنوان گياه زينتي استفاده مي‌شه، هم به عنوان گياه خوراکي و دانه‌اي.

اين تاج‌خروس جزو دسته تاج‌خروس‌هاي دانه‌اي (Grain amaranth) هست که دونه‌هاش به عنوان غذاي سالم، بدون گلوتن و سرشار از پروتئين مصرف مي‌شن. در بعضي کشورها از برگ‌هاش هم مثل اسفناج استفاده مي‌کنن. پس از نظر خوراکي بودن، خيالتون راحت باشه که گونه مناسبي رو انتخاب کردين.

حالا بريم سر اصل مطلب: از کجا تهيه کنيم؟ به طور معمول اين گياه توي ايران بيشتر با جنبه زينتي شناخته مي‌شه، ولي بذر گونه‌هاي خوراکي/دانه‌اي رو مي‌تونيد از چند جا پيگيري کنيد:

۱. فروشگاه‌هاي معتبر بذر آنلاين سايت‌هاي فروش بذر و نهاده‌هاي کشاورزي، معمولاً بخش «تاج‌خروس» يا «amarant» دارن. حواستون باشه در توضيحات بذر نوشته باشه: Grain amaranth / Amaranthus hypochondriacus / edible variety اگر توي سايت ننوشته بود که خوراکيه يا دانه‌ايه، حتماً از پشتيباني بپرسيد؛ چون بعضي رقم‌ها فقط جنبه زينتي دارن.

۲. فروشگاه‌هاي بذر ارگانيک و گياهان دارويي بعضي فروشگاه‌ها که بذرهاي ارگانيک و گياهان دارويي مي‌فروشن، بذر تاج‌خروس خوراکي رو هم دارن. معمولاً توي دسته «بذر غلات خاص» يا «گياهان کم‌ياب» قرارش مي‌دن. اگه اسم علمي که دنبالش هستين رو پيدا نکردين، سراغ اين اسامي هم بگردين: Amaranthus caudatus (تاج‌خروس دانه‌اي)، Grain amaranth، يا «تاج خروس خوراکي / دانه‌اي».

۳. گل‌فروشي‌ها و گلخانه‌هاي بزرگ برخي گلخانه‌ها يا نهالستان‌هاي بزرگ که بذر و نشاء هم مي‌فروشن، ممکنه بذر يا نشاء تاج‌خروس خوراکي داشته باشن. بهتره تلفني از چندتا گلخانه بزرگ يا مراکز فروش نهاده‌هاي کشاورزي توي شهرتون بپرسيد و تأکيد کنيد که: «تاج خروس خوراکي/دانه‌اي مي‌خوام، نه فقط زينتي».

۴. سفارش از خارج (در صورت امکان) اگر دسترسي دارين، بعضي برندهاي معروف خارجي مثل Baker Creek, Johnny’s, etc. بذر Amaranthus hypochondriacus رو مخصوص مصرف غذايي عرضه مي‌کنن. فقط بايد حواستون به قوانين گمرک و واردات بذر و مسائل قرنطينه گياهي باشه. ولي در عمل، معمولاً بذرهاي وارداتي از طريق فروشگاه‌هاي داخلي هم به بازار مي‌رسن، پس نيازي نيست حتماً خودتون مستقيم وارد کنين.

چند نکته مهم قبل از مصرف:
۱. هميشه از فروشنده مطمئن بپرسيد که رقم، خوراکي/دانه‌اي هست و براي مصرف انساني کشت مي‌شه.
۲. اگر گياه رو خودتون کشت مي‌کنيد، از سموم و کودهاي نامناسب مصرف خوراکي استفاده نکنيد.
۳. در مورد هر گياه جديد، مخصوصاً اگر بيماري زمينه‌اي داريد، مصرف زيادش رو با احتياط شروع کنيد.

براي آشنايي بيشتر با گياهان زينتي و خوراکي، شرايط نگهداري، بيماري‌ها و آفاتشون، پيشنهاد مي‌کنم حتماً مقالات سايت نارگيل رو هم مطالعه کنيد؛ کلي مطلب کاربردي و به‌دردبخور اونجاست 🌿.