زنگ‌زدگی و خشک‌شدن برگ‌های انجیر؛ الان که میوه روی درخته چه کار کنیم؟

با توضيحي که داديد (برگ‌ها حالت زنگ‌زده پيدا مي‌کنن و همون‌جا کم‌کم خشک مي‌شن) خيلي محتمله که درخت انجير شما درگير بيماري قارچي “زنگ انجير” (Rust) يا لکه‌برگي‌هاي قارچي مشابه شده باشه؛ مخصوصاً اگر رطوبت/آبياري پاششي، سايه‌اندازي زياد، يا گردش هواي کم در تاج درخت وجود داشته باشه. اين بيماري معمولاً اول به شکل لکه‌هاي زرد-نارنجي/قهوه‌اي ظاهر مي‌شه و بعد برگ ضعيف مي‌شه، خشک مي‌شه و مي‌ريزه. خلاصه برگ بيچاره مثل چيپس سرخ‌شده از درخت جدا مي‌شه 😅

اولين کارهاي فوري و بي‌خطر (همين امروز مي‌تونيد انجام بديد) اين‌هاست: برگ‌هاي خيلي آلوده و ريخته زير درخت را جمع‌آوري و از باغ خارج کنيد (دفن عميق يا دورريز؛ کنار درخت رها نکنيد)، از خيس کردن شاخ‌وبرگ هنگام آبياري پرهيز کنيد (آبياري پاي درخت بهتره)، و اگر تاج خيلي متراکم شده هرس سبک براي بهتر شدن جريان هوا انجام بديد. اين کارها گاهي به اندازه سم هم اثر دارند چون منبع قارچ را کم مي‌کنند.

اما درباره سوال اصلي شما: وقتي ميوه روي درخت هست، سم‌پاشي بايد خيلي حساب‌شده انجام بشه. از نظر فني “مي‌شه” سم‌پاشي کرد، ولي بايد دو چيز رعايت بشه: ۱) قارچ‌کش مجاز و کم‌خطرتر انتخاب بشه ۲) فاصله آخرين سم‌پاشي تا برداشت (PHI) دقيق رعايت بشه، وگرنه ميوه‌ها وارد فاز «انجير با طعم سم» مي‌شن که اصلاً پيشنهاد نمي‌شه 🙃

براي زنگ و لکه‌برگي انجير، معمولاً قارچ‌کش‌هاي تماسي مثل مانکوزب يا کاپتان (در برخي برنامه‌ها) و قارچ‌کش‌هاي مسي مثل اکسي‌کلرور مس/هيدروکسيد مس در مديريت بيماري به‌کار مي‌رن؛ ولي نکته مهم اينه که اين‌ها بايد مطابق برچسب، محصول ثبت‌شده، دُز درست و PHI همان سم براي “انجير” مصرف بشن. چون ثبت و برچسب هر کشور/شرکت فرق مي‌کنه، من بدون ديدن برچسب سم موجود شما و زمان برداشت، اسم يک “نسخه قطعي” نمي‌دم. اگر انجيرها نزديک برداشت هستند، معمولاً بهترين کار اينه که فعلاً از سم‌پاشي شيميايي صرف‌نظر کنيد و روي بهداشت باغ و کاهش رطوبت تکيه کنيد.

اگر برداشت هنوز فاصله داره و بيماري در حال پيشرفته، اين مسير منطقي‌تره: ۱) يک نوبت قارچ‌کش تماسي (مثل مانکوزب يا ترکيبات مسي) طبق برچسب، ۲) ۷ تا ۱۰ روز بعد (يا طبق توصيه برچسب و شرايط آب‌وهوايي) تکرار. سم‌پاشي را صبح زود يا عصر انجام بديد که هم تبخير کمتره هم برگ‌ها نمي‌سوزن. دقت کنيد محلول‌پاشي بايد پشت برگ‌ها را هم پوشش بده چون خيلي از اسپورها آنجاست. و لطفاً با “کم و زياد کردن سرخود” دُز، قهرمان‌بازي درنياريم 😄

چند نکته که خيلي کمک مي‌کنه و جلوي تکرار مشکل در سال بعد را مي‌گيره: برگ‌هاي آلوده پاييز حتماً جمع‌آوري بشن، هرس زمستانه براي باز شدن تاج انجام بديد، کوددهي ازته سنگين (اوره زياد) را کنترل کنيد چون برگ‌هاي ترد و آبدار را حساس‌تر مي‌کنه، و اگر امکانش هست آبياري غرقابي/پاششي روي شاخ‌وبرگ را به حداقل برسونيد. اين‌ها مثل کمربند ايمني‌اند: شايد به چشم نياد، ولي جان درخت رو نجات مي‌دن.

براي اينکه دقيق‌تر بگم “زنگ” هست يا مثلاً کنه/تريپس يا کمبود غذايي که گاهي ظاهر زنگ‌مانند ايجاد مي‌کنن، اگر بتونيد يک عکس واضح از پشت و روي برگ (ترجيحاً برگ نيمه‌آلوده) بفرستيد و بگيد آبياري چطوره و لکه‌ها بيشتر روي برگ‌هاي پيرن يا جوان، تشخيص قطعي‌تر مي‌شه. اگر پشت برگ دانه‌هاي نارنجي-قهوه‌اي پودري ديديد، احتمال زنگ خيلي بالاست.

در پايان، براي آشنايي با بيماري‌هاي رايج انجير و برنامه‌هاي مديريتي کم‌خطرتر، پيشنهاد مي‌کنم مقالات سايت نارگيل را مطالعه نماييد 🌿