هرس، آبیاری و تغذیه درخت انگور؛ از کی و چطور؟ 👨‍🌾🍇

وقتيكه طول شاخه هاي درخت انگور بيش از حد باشد از قدرت ريشه ها براي رسانيدن مواد غذايي كاسته ميشود لذا هرس ساليانه براي جلوگيري از طويل شدن بيش از اندازه درخت ضرورت دارد.

مهمترين هرس هاي درخت انگور عبارتند از ۱/ هرس پاييزي:مستقيما پس از برداشت ميوه ها صورت ميگرد و در ان شاخه هاي كه ميوه داده اند در پاييز كوتاه ميكنند.

۲/هرس اصلي:مهمترين هرس براي تمام درخت انگور بويژه براي شاخه اصلي كه ادامه دهنده تنه درخت است در اين هرس از ان مقداري كه تنه امسال در روي شاخه اصلي رشد كرده ۵ تا ۶ جوانه و حداكثر ۸ جوانه را باقي گذاشته بقيه را بريده و حذف ميكنند. در مورد شاخه هاي جانبي كه خوب رشد كرده اند هم باز براي ان مقدار كه امسال رشد كرده ۲ يا ۳ جوانه براي هر شاخه باقي گذاشته و بقيه را هرس ميكنند تنها همين جوانه هاي باقيمانده روي تنه اصلي و شاخه هاي فرعي هستند كه در بهار اينده رشد كرده و ميوه ميدهند. بهترين زمان هرس اصلي اذر دي و بهمن است مشروط بر اينكه زمان انجام ان هواي منطقه از ۸ درجه زير صفر گرمتر باشد.اين هرس نبايد ديرتر انجام گيرد. در هرس زمستاني درخت انگور برخلاف هرس ساير ميوه ها شاخه ها را بلافاصله از بالاي جوانه نميبرند بلكه حدود ۲ سانتيمتر بالاي جوانه را هم باقي ميگذارند در غير اينصورت بالاترين جوانه خشك ميشود.

۳/هرس فرم دادن:تنها در نهالهايي كه تازه كشت شده اند در سالهاي اول و دوم انجام ميگيرد. لذا در بهار براي نهال تنها ۳ جوانه باقي ميگذارند پس از اينكه جوانه ها رشد كردند و طول يكي از شاخه ها به ۲۰ سانتيمتر رسيد ان را به عنوان تنه اصلي پذيرفته و شاخه هاي ديگر را از ته ميبرند. در صورت لزوم سال بعد نيز به شاخه اصلي اجازه رشد داده و شاخه هاي جانبي را كه در ارتفاع نمتر از ۵۰ سانتيمتر رشد كرده اند قطع ميكنند.بدين وسيله درختان انگور به ارتفاع ۵/۱تا۲ متر ايجاد مي كنند.

۴/هرس برگ:اين هرس فقط در درختان انگور كوتاه قد(۵/۱تا۲متر)و در اواخر بهار صورت ميگيرد. در اين هرس تنها برگهاي زيادي كه مانع تابش مستفيم نور خورشيد به خوشه هاي انگور قسمت مياني تاج درخت ميشوند با دست چيده و دور مي اندازند.
مقدار كود مورد نياز جهت درختان بارده به قرار زير است:اوره۵۰۰كيلوگرم در هكتار سوپر فسفات ۵۰۰كيلوگرم در هكتار كود حيواني۳۰تن در هكتار براي درختاني كه در حال حداكثر ميوه دادن هستند۲۵۰ كيلو سولفات پتاسيم در سال ميباشد

كود الي را معمولا در پاييز يا زمستان يكباره ميدهند كودهاي معدني را نبايد يكباره داد.انها را ميتوان در ۳بار هر دفعه به فاصله ۲ماه به زمين داد.كود ازته را از اول شهريور نبايد به تاكستانها داد چون باعث ادامه رشد و در نتيجه نارس ماندن چوب درختها ميشود.

سوال‌هاتون دقيقا همون چيزهايي‌ست که يک باغ انگور براي خوشحال بودن بهش نياز داره؛ هرس درست، آبياري به‌موقع و کوددهي اصولي سه‌تا ستون اصلي مديريت تاکستان هستن. بياين دونه‌دونه و خيلي خودموني مرورشون کنيم.

۱. بهترين فصل هرس درخت انگور

زمان اصلي هرس انگور، اواخر زمستان تا قبل از متورم شدن جوانه‌ها است؛ يعني معمولاً از حدود اواخر بهمن تا نيمه اسفند (بسته به منطقه و آب‌وهوا). در اين زمان درخت در حالت رکود است و زخم هرس کمتر گياه را تحت فشار مي‌گذارد.

اگر خيلي دير (بعد از بيدار شدن جوانه‌ها) هرس کنيد، گياه شديداً «اشک» مي‌اندازد (خروج شيره از محل برش)، که مي‌تواند انگور را ضعيف کند. پس: هرس سنگين را حتماً در خواب زمستانه انجام دهيد.

۲. چند بار در سال بايد هرس کنيم؟

به طور کلي دو نوع «دست‌کاري» روي انگور داريم:

۱) هرس زمستانه (اصلي): در همين اواخر زمستان انجام مي‌شود. در اين هرس، شاخه‌هاي سال قبل را کوتاه مي‌کنيد و تعدادي چوب بارده (شاخه‌هايي که سال بعد خوشه مي‌دهند) و چوب جايگزين نگه مي‌داريد. اين کار معمولاً سالانه انجام مي‌شود.

۲) تنک و هرس سبز (تابستانه): در طول فصل رشد (بهار و اوايل تابستان) انجام مي‌شود، مثل: - حذف پاجوش‌ها و شاخه‌هاي مزاحم - کم کردن برگ‌هاي اضافي اطراف خوشه‌ها (براي رسيدن بهتر و تهويه) - کوتاه کردن سرشاخه‌هاي خيلي بلند اينها هرس سنگين حساب نمي‌شوند، بيشتر تنظيم بار و هوا دهي هستند. معمولا ۱–۲ نوبت سبک بسته به تراکم شاخ‌وبرگ انجام مي‌شود.

۳. زمان و تعداد آبياري باغ انگور

آبياري بسته به نوع خاک، سن درخت، اقليم و شيب زمين فرق مي‌کند، اما به‌طور کلي:

- در بهار، وقتي درخت بيدار مي‌شود و رشد جوانه‌ها شروع مي‌شود، آبياري منظم و متعادل بسيار مهم است. - در زمان تشکيل و رشد حبه‌ها (تقريباً از اواخر ارديبهشت تا مرداد)، باغ انگور به آب بيشتري نياز دارد. - در زمان رسيدن ميوه (نزديک برداشت)، بهتر است آبياري را کمي کمتر کنيد تا ميوه شيرين‌تر و طعم‌دارتر شود و پوسته حبه‌ها نترکد.

اگر آبياري غرقابي و خاک متوسط تا سنگين باشد، براي درختان چندساله معمولاً: - بهار: هر ۷ تا ۱۰ روز يک‌بار - تابستان گرم: هر ۵ تا ۷ روز يک‌بار - اوايل پاييز: با توجه به بارندگي، فاصله آبياري بيشتر مي‌شود

البته اين‌ها تقريبي‌اند؛ مهم اين است که خاک بين دو آبياري کاملاً خشک نشود و در عين حال باتلاقي هم نشود. انگور از خاک خيس و سنگين طولاني‌مدت خوشش نمي‌آيد و ممکن است ريشه دچار پوسيدگي شود.

۴. زمان و نحوه استفاده از کود حيواني

کود حيواني اگر کاملاً پوسيده و کهنه باشد، براي انگور عالي است. بهترين زمان مصرف: - اواخر پاييز تا اواسط زمستان، قبل از شروع بارندگي‌هاي اصلي يا در شروع‌شان.

روش کار: - کود کاملاً پوسيده را در حاشيه سايه‌انداز درخت (زير قسمت بيروني تاج) روي سطح خاک پخش کنيد. - کمي با خاک مخلوط يا زير و رو کنيد که با آب باران يا آبياري به ريشه برسد. - براي درخت‌هاي بالغ، بسته به حاصلخيزي خاک، حدوداً ۱۵–۲۰ کيلو در سال (در باغ‌هاي معمولي) مي‌توان استفاده کرد؛ ولي اگر خاک خيلي فقير است، مقدار مي‌تواند بيشتر باشد.

۵. زمان مصرف کود شيميايي براي انگور

کودهاي شيميايي رايج شامل: اوره (نيتروژن)، سوپرفسفات (فسفر)، سولفات پتاسيم يا کلريد پتاسيم (پتاس) هستند. يک برنامه کلي و ساده:

- اواخر زمستان / اوايل بهار (همزمان با تورم جوانه): کودهاي ازته (مثل اوره) + مقداري فسفر و پتاس. نيتروژن باعث رشد رويشي خوب و تشکيل خوشه مي‌شود، اما افراط در ازت، رشد شاخ‌وبرگ را زياد و باردهي را کم مي‌کند، پس ميانه‌رو باشيد 😄.

- اواسط بهار تا اوايل تابستان: اگر برگ‌ها کم‌رنگند يا رشد ضعيف است، يک نوبت ديگر کود ازته سبک مي‌توان داد، يا از کودهاي کامل NPK استفاده کرد (ترجيحاً همراه آبياري).

- اواخر تابستان: کودهاي پتاسيم‌دار به بهبود کيفيت و رنگ ميوه و مقاومت چوب براي زمستان بعد کمک مي‌کنند.

در مصرف کود شيميايي حتماً به نتيجه آزمايش خاک و سن درخت توجه کنيد؛ اگر دسترسي به آزمايش نيست، بهتر است از مقادير کم شروع و تدريجي تنظيم کنيد.

۶. درباره تصاوير قلمه‌زدن اسکنه‌اي و پوستي گردو و هرس انگور

قلمه‌زدن که براي گردو معمول نيست، بيشتر پيوند اسکنه‌اي و پوستي است که شما اشاره کرديد. در پيوند اسکنه‌اي و پوستي گردو و همين‌طور هرس انگور، تصاوير مرحله‌به‌مرحله خيلي کمک‌کننده‌اند؛ اما در اين محيط متأسفانه امکان ارسال مستقيم عکس آماده ندارم.

کاري که مي‌توانيد بکنيد: - در اينترنت عبارت‌هاي «پيوند اسکنه‌اي گردو» و «پيوند پوستي گردو» را جستجو کنيد؛ آموزش‌هاي تصويري و ويديويي فارسي خوبي وجود دارد. - براي انگور هم جستجو کنيد: «هرس انگور جامي»، «هرس انگور داربستي» يا «هرس انگور روي داربست سيمي»؛ شماتيک‌ها و عکس‌هايي هست که شکل نگه‌داري بوته را خيلي واضح نشان مي‌دهد.

اگر خواستيد، مي‌توانم در يک پيام جداگانه مراحل پيوند اسکنه‌اي و پوستي گردو و همين‌طور اصول هرس فرم‌دهي انگور را مرحله‌به‌مرحله (به‌جاي عکس، با توضيح تصويري ذهني) برايتان بنويسم تا موقع ديدن عکس‌ها راحت‌تر متوجه شويد 👌.

براي مطالعه‌ي مطالب کامل‌تر و ديدن توضيحات بيشتر درباره نگهداري، هرس و تغذيه گياهان باغي، پيشنهاد مي‌کنم حتماً مقالات سايت نارگيل را هم ببينيد.