انتخاب بهترین درخت برای بونسای و روش شروع کار از حیاط تا نهال‌فروشی

سلام
از روش قلمه زدن و هم انتخاب گیاه از طبیعت می توان بن سای مناسبی پرورش داد .
1-روش قلمه :قلمه اي از گياه بگيريد اجازه دهيد يک سال اول گياه رشد کند سپس اقدامات زير ار انجام دهيد :
ميتوانيد يک تا دو سال اول گياه را در همان ظرف خودش نگه داريد و به مراقبت از آن بپردازيد و جابجايي هرس(هرس يک سوم ريشه هرس شاخه و برگ ) و انتقال به گلدان کوچکتر را به سال بعد نيمه دوم فروردين سال بعد موکول کنيد..براي اينکه برگ ها کوچک شوند بايد هر سال در بهار هرس ريشه را انجام دهيد،
در صورتي که با اصول هرس اشنا هستيد طبق برنامه اي منظم بايد ريشه ها را هرس نماييد. ابتدا با بيلچه به آرامي و بدون زخمي کردن ريشه ها خاک چسبيده به دور گلدان رو جدا کنيد .بعد از جدا کردن خاک دور گلدان به آرامي و با احتياط و با گرفتن تنه ي بونساي گلدان را وارونه کرده و با لرزش هاي جزئي درختچه رو از گلدان جدا کنيد.از كل ريشه 3/1 آن را از اطراف هرس كرده و در گلدان مناسب قرار دهيد.دقت كنيد در هرس ريشه ها زياده روي نكنيد.در فصول آينده باز هم هرس را با احتياط بيشتري تكرار كنيد. دقت کنيد تمام خاک اطراف ريشه نريزد وتا حد ممکن با ريزش کمتر کار هرس را انجام دهيد.براي اينکه بونساي شما هميشه سالم باشد فقط به اين نکته توجه داشته باشيد که هرس کردن را از ياد نبريد اما خيلي مراقب باشيد که باعث زخم شدن ساقه و يا خراش آن نشويد. در هر انتقال حذف مقداري از ريشه ها و رويش ريشه هاي جديد باعث خواهد شد که مواد به مقدار لازم ( نه بيش از حد ) جذب کند و رشد نموده و از اندازه هايي که مورد نظر ماست بزرگتر نشود. 2- روش انتخاب گیاه از طبیعت :گياهي انتخاب کنيد که ارتفاع زيادي نداشته باشد و به اندازه كافي سرزنده ، شاداب ، سالم و قوي به نظر برسد. گياه انتخابي بايد از نوع درختاني باشد كه طول عمر زيادي دارند.دورتا دور گياه را خالي كرده و گياه را سالم و بارعايت نكات باغباني از محل رويش خارج ميكنند.و با حصير يا گوني دورتادور ريشه را بپوشانيد. سپس با نخ و سيم، گوني يا حصير را ببنديد. قطع ريشه ها تا يك فاصله معيني از تنه، ضروري است. روش برش بايد به صورت مورب باشد. گياه را بعد از انتقال ، در گلداني بکاريد. ته گلدان شن درشت، سپس يك لايه خاك و شن و پس از آن يك لايه ماسه و كود حيواني و بعد شن شسته شده،ريخته ميشود.
گياه بعد از ترميم، آماده بنساي و تربيت مخصوص شيوه مورد نظر است. توجه کنيد که نبايد گياه را در معرض باد قرار داد.
خاك اطراف گياه نبايد خشكشود. در 2 روز اول نبايد گياه در معرض نور مستقيم قرار گيرد، ,مگر آن كه نورتنها به گلدان گياه بتابد.
به گياهي كه كاملا ريشه نگرفته نبايد زياد كودداد. در صورتي كه گياه جوانه هاي متعددي توليد كرد، با توجه به شيوه بنسايانتخابي، جوانه هاي مناسب را نگه داشت و از توليد شاخه توسط بقيه جوانه ها جلوگيري كرد.
پس ازآن كه گياه كاملا شكل گرفت، ميتوان آن را به گلدان زيباتري منتقل كرد.اين عمل بايد در ماه فروردين و ارديبهشت صورت گيرد

سلام

ايده‌ات براي درست کردن بونساي عاليه 👌 چون کلي از درخت‌هايي هم که گفتي، جزو گزينه‌هاي خوب براي بونساي هستن. از بين درخت‌هايي که دور و بر خونه‌تون هست (شمشاد، توت سفيد، بيد مجنون، نارون، چنار) به‌عنوان بونساي، اين‌ها مناسب‌ترن:
۱. نارون (خيلي محبوب براي بونساي، مقاوم و خوش‌فرم) ۲. شمشاد (برگ‌ريز ريز، هميشه‌سبز، براي بونساي کلاسيک عاليه) ۳. تا حدي توت سفيد (مي‌شه باهاش کار کرد، ولي کمي رشدش پرقدرت و کنترلش سخت‌تره)

اما بيد مجنون و چنار براي بونساي مخصوصاً براي شروع، گزينه‌هاي راحتي نيستن. بيد مجنون ريشه‌هاي تهاجمي و رشد خيلي سريع داره و نگهداريش تو گلدون و سبک بونساي سخت مي‌شه، چنار هم برگ‌هاي درشت و رشد قوي داره و جمع‌وجورش کردن براي کسي که تازه شروع کرده، دردسر درست مي‌کنه. پس براي شروع برو سراغ نارون و شمشاد، اگر هم حوصله داشتي مي‌توني بعداً با بقيه امتحان کني.

حالا برسيم به سوال اصليت: قلمه بزنم يا از ريشه بکنم؟ از نظر عمل‌گرايي و کم‌خطر بودن، براي بونساي تازه‌کار، قلمه و نهال بهتر از کندن درخت از زمين هست. اما چون گفتي «از راه قلمه زدن راهمو دور مي‌کنم»، بريم سراغ اون حالتي که از زمين درخت درمياري، ولي قبلش چند تا نکته مهم:
- درختي که چند ساله تو زمين ريشه کرده، به‌محض کندن، استرس شديدي مي‌گيره و احتمال خشک شدنش بالاست. - اگر بي‌برنامه از زمين بکني، يا ريشه‌ها زياد قطع بشن، احتمال موفقيت کم مي‌شه. پس اگر مي‌خواي از زمين دربياري، بايد يک‌کم با حساب و کتاب اين کار رو بکني.

روش کلي درآوردن درخت از زمين براي بونساي (به فرض مثلاً نارون يا شمشاد): ۱. فصل مناسب: بهترين زمان اواخر زمستان يا اوايل بهاره، يعني وقتي گياه هنوز بيدار نشده يا تازه داره بيدار مي‌شه. ۲. گياه مناسب انتخاب کن: درختچه‌اي که تنه‌اش کمي قطر گرفته، ولي خيلي بزرگ نيست؛ مثلاً قطر انگشت تا دو سه سانت. ۳. با بيل، يه دايره دور گياه بزن: حدود ۲۰–۳۰ سانت دورتر از تنه، و سعي کن گلوله ريشه‌اش تا حد ممکن سالم بمونه. ۴. ريشه‌هاي خيلي بلند که بيرون از گلوله‌ي اصلي هستن رو با قيچي تيز، تميز قطع کن. ۵. گياه رو دربيار و سريع بذار توي يه گلدون نسبتاً عميق با خاک سبک (مثل ترکيب خاک‌برگ + کمي ماسه + مقداري خاک باغچه). ۶. بعد از کاشت، خاک رو خوب آبياري کن که اطراف ريشه‌ها خالي نمونه. ۷. گياه رو چند هفته در جاي نيم‌سايه نگه دار، نه آفتاب تند، نه باد شديد. ۸. تو اين مدت بهش کود نده؛ بذار اول ريشه‌ها ترميم بشن.

از نظر فرم‌دهي بونساي، همون اول کار لازم نيست زياد هرس سنگين کني. بذار يکي دو ماه جا بيفته، بعد کم‌کم: - شاخه‌هاي خيلي بلند و اضافي رو کوتاه کن، - فرم کلي رو تو ذهنت دربيار، - بعد کم‌کم با هرس و سيم‌کشي، شکل بده. بونساي يه پروژه‌ي يک‌شبه نيست، يه رابطه‌ي بلندمدته! 😄

اما حالا برگرديم به بحث قلمه. مي‌دونم گفتي راهت رو دور مي‌کنه، ولي واقعيت اينه که: - قلمه‌ي شمشاد خيلي راحت ريشه مي‌ده؛ - قلمه‌ها چون از اول تو گلدون بزرگ مي‌شن، سيستم ريشه‌شون براي زندگي در گلدون بهتره; - کنترل فرم و ريشه از جواني، براي بونساي يه امتياز بزرگه. اگر حوصله داري، هم قلمه بزن، هم يکي دو تا گياه از ريشه دربيار تا هم ريسک کم شه، هم تجربه‌ات بيشتر.

حالا برسيم به بخش دوم سوالت: اگر برم نهال‌فروشي، چه نهال‌هايي براي بونساي بگيرم؟ اگه مي‌خواي چند تا نهال «پيرتر» و کمي تنه‌گرفته بخري، اين‌ها گزينه‌هاي خيلي خوبين:
۱. نارون (چيني يا محلي) – از بهترين‌ها براي شروع، مقاوم و خوش‌فرم. ۲. شمشاد پير – هموني که خودت گفتي، کاملاً انتخاب هوشمندانه‌ايه. ۳. سدر، سرو خمره‌اي يا سرو سيمين – براي بونساي‌هاي هميشه‌سبز، بسيار زيبا و مقاوم. ۴. پيروس، زيتون تلخ، زيتون زينتي – اگر در منطقه‌تون هست، مي‌تونن گزينه‌هاي جذابي باشن. ۵. انار زينتي (انار پا کوتاه) – هم گل مي‌ده، هم ميوه‌هاي ريز، براي بونساي محشره.

چند نکته موقع خريد نهال «پيرتر»: - دنبال نهالي باش که تنه‌اش کمي قطر گرفته و کمي خم يا انحنا داره، چون فرم بونساي رو جذاب‌تر مي‌کنه. - ريشه‌هاش تو گلدون خوب پخش شده باشن، گلدون رو که برمي‌داري، ريشه‌ها کاملاً پوسيده يا لهيده نباشن. - گياه نشانه‌ي بيماري حاد، لکه‌هاي مشکوک، زردي شديد يا آفت‌زدگي نداشته باشه.

به‌عنوان يه ترکيب پيشنهادي، مي‌توني مثلاً اين‌طوري شروع کني: - يک شمشاد پير براي تمرين سبز هميشه‌سبز، - يک نارون براي تمرين روي فرم‌دهي کلاسيک، - اگر دوست داشتي، يک انار زينتي يا سرو براي تنوع. اين‌طوري سه سبک مختلف بونساي رو هم‌زمان تجربه مي‌کني و کلي چيز ياد مي‌گيري.

در نهايت، يادت باشه: بونساي بيشتر از اينکه تکنيک صرف باشه، صبر و حوصله و عشق مي‌خواد. اشتباه هم بکني، اشکال نداره، همين تجربه‌ها تو رو بونساي‌کار قوي‌تري مي‌کنه. 😉 براي اطلاعات کامل‌تر درباره نگهداري درختچه‌ها، قلمه‌زني، هرس و آفات، حتماً سري به سايت نارگيل بزن و مقالاتش رو بخون؛ کلي نکته‌ي ريز و کاربردي اونجا پيدا مي‌کني.